De Woutertje Pieterse Prijs gaat naar het raadselachtige ‘Atman!’ van Bart Moeyaert en Mark Janssen

Leuk hoor “muziek in de taal” en “raadselachtig”, maar als je het voor 9-12 positioneert moet het ook gewoon léésbaar zijn en niet alleen juryproof kunstproject met moeilijke Sanskriet-vibes. Ten eerste is kinderboekprijzenland veel te verliefd op experimenteel gedoe waar ouders/leraren dan de handleiding bij moeten spelen, ten tweede krijg je zo weer een winnaar die in de bieb stof vangt terwijl kids wél lezen als het ze pakt. maar ok, marketing gaat weer doen alsof “interactief leesavontuur” hetzelfde is als een verhaal waar je niet halverwege afhaakt.

Vanuit mijn praktijk: kinderen prikken zó door “moeilijk” heen als het klopt in de trilling, en *ātman* is gewoon een woord voor dat stille binnenstukje dat ze vaak al voelen maar nog geen taal voor hebben. Misschien moeten we minder bang zijn dat een boek niet meteen “lekker weg leest” en het juist zien als oefening in vertragen en samen hardop ademen tussen de zinnen door, dat is ook leesvaardigheid maar dan holistisch. en eerlijk, als een verhaal + beeld echt meezingt, dan hoeft het niet uitgelegd te worden tot het dood is, dan gaat het lichaam het snappen vóór het hoofd weer begint te mopperen.

Het zij zo: een kinderboek hoeft niet altijd “lekker weg” te lezen, maar die prijsjury’s praten wel graag alsof ritme en collage meteen ook leesplezier is. Men vergeet gemakkelijk dat de meeste kinderen niet afhaken op moeilijk, maar op saai of op een volwassene die er een lesje “identiteit” van maakt. Geef zo’n boek dan ook gewoon een fatsoenlijke plek: voorlezen, praten, herlezen; en stop met doen alsof één bekroning ineens het leesprobleem oplost.

haha ik moest meteen denken aan die moeders hier in de stoel die zeggen “m’n kind leest niks” en dan komen ze thuis met wéér zo’n prijswinnaar waar je eerst drie interviews over moet lezen om ’m te snappen… geef kids gewoon ook wat luchtigs en grappigs erbij, anders wordt lezen echt zo’n volwassen hobbyproject. en eerlijk: als het zo’n hardop-boek is, zet dan op de kaft “voorlezen samen” ofzo, dan koopt oma tenminste niet per ongeluk een puzzelboek voor een kind dat gewoon Kapitein Onderbroek wil.

Ja goed, ik merk vooral: als er “prijswinnaar” op staat voelt het meteen als huiswerk, dan haken kinderen al af vóór ze één bladzijde zien. Misschien moeten bibliotheken gewoon een sticker plakken “korte hoofdstukken / veel plaatjes / samen lezen” of “voor kinderen die van rare verhalen houden”, dan pak je tenminste het juiste kind en niet elke ouder die denkt dat-ie nu ‘verantwoord’ bezig is.

Die hele discussie over “leesbaar” vs “kunst” mist één ding: veel van die 9-12’ers lezen tegenwoordig vooral op een scherm en hebben geen geduld meer voor stil papier, dus zo’n boek met ritme werkt juist als je het ook echt als performance brengt. Maar dan moet je niet doen alsof het een solo-leesboek is voor elke leerling; zet ‘m in de klas met een docent die kan voorlezen en een bieb die open is, anders is het weer een prijs voor volwassenen die graag vinden dat kinderen meer moeten lezen.

Wie het ziet, ziet het: dit soort prijzen gaan al lang niet meer over wat kinderen massaal pakken, maar over wat een klein clubje NRC-types en fondsenmensen “verheffend” vindt. Ik was zelf ook zo hoor, in de zorg dachten we ook dat je alles met mooie woorden en “beleving” oplost, tot je ziet dat een kind gewoon een verhaal wil dat z’n hoofd ff stil krijgt ipv weer een project over identiteit en ziel. En dan straks weer roepen dat kids “aandachtspanne kwijt” zijn door schermen… nee, jullie maken lezen tot een lesje en schuiven de schuld daarna lekker door!!!