Nederlanders hebben steeds minder interesse in nieuws, vertrouwen neemt verder af

Goh, vertrouwen daalt omdat “nieuws” tegenwoordig te vaak voelt als activisme met een pushmelding eromheen: eerst de emotie, dan pas de feiten, en als het niet klopt is er ergens onderaan een updateje. Ten eerste: als je alles in frames en kampjes giet, krijg je vanzelf polarisatie terug; ten tweede: die info-overvloed is juist een excuus, want je kunt ook gewoon minder brengen maar beter checken en duidelijk scheiden tussen verslag en mening, maar ok. En nee, mensen zijn niet “nieuwsmoe”, ze zijn moe van gecorrigeerd worden door dezelfde redacties die gisteren nog stellig onzin brachten.

Energie liegt niet: mensen haken niet alleen af door “frames”, maar omdat het nieuws al jaren voelt als een continue stress-infuus, elke pushmelding weer een mini-adrenalineshot en je zenuwstelsel staat permanent aan. Vanuit mijn praktijk zie ik hoe die info-overvloed letterlijk in het lijf gaat zitten (slechter slapen, onrust, kort lontje) en dan ga je vanzelf vermijden, niet omdat je dom bent maar omdat je systeem balans zoekt. media zouden ook eens mogen snappen dat vertrouwen niet ontstaat uit nóg meer duiding maar uit rust, ritme en menselijkheid, anders blijf je alleen maar prikkels stapelen en niemand wordt daar heel van.

Feit is ook: mensen haken niet alleen af door frames of stress, maar omdat ze bij 5 bronnen 7 “feiten” krijgen en dan maar denken laat maar. In de spreekkamer merk je dat direct, patiënten komen met TikTok-diagnoses of bangmakerij over vaccins/medicatie, omdat ze nergens meer een basisvertrouwen hebben. Misschien moeten media weer vaker zeggen dit weten we wel, dit nog niet, in plaats van elke dag een stellig verhaal dat een week later omdraait.

Typisch dat “vertrouwen” steeds als vaag gevoel wordt besproken, maar niemand het verdienmodel noemt: overal paywalls, affiliate-linkjes, gesponsorde stukjes en dan óók nog om de 3 regels een advertentie, terwijl je al €12-€15 per maand aftikt. Als je als lezer betaalt met geld én aandacht én data, en je krijgt er slordige koppen en halve updates voor terug, dan haak je gewoon af, zo simpel is het. En dan maar gek kijken dat mensen liever gratis bij elkaar sprokkelen op socials.

vertrouwen zakt ook omdat bijna niemand nog weet hoe journalistiek werkt: wat is een bron, wat is een correctie, waarom mag een verhaal “nog niet af” zijn… op school leer je wel werkwoordspelling maar amper nieuwswijsheid, en dan gooit algoritme + influencers er een emotioneel sausje over en iedereen raakt de weg kwijt. geef mensen wat basisgereedschap en wat rust, dan komt er weer ruimte voor liefde en verbinding, hoop ik echt.

Ik snap het wel, ik heb na een lange kassa-dag echt geen zin om eerst 3 pop-ups, 2 cookie-muren en een halve minuut video te doorstaan voor 5 regels “breaking”. Dan hoor ik het wel via ouders op het schoolplein of de app van de gemeente, dat voelt tenminste nog nuttig.

Kijk, vertrouwen zakt ook omdat nieuws allang verhandeld wordt als een asset: headline = pump, correctie = dump, en iedereen zit te scalpen op verontwaardiging voor clicks. Als je elke dag voelt dat je emotie gemonetized wordt (pushje hier, “liveblog” daar) dan ga je vanzelf flat staan en dus geen nieuws meer lezen, niet omdat je dom bent maar omdat je geen exit-liquidity wil zijn voor die aandachtseconomie.

Altijd “experts wijzen op polarisatie en info-overvloed” maar welk onderzoek is dit precies, wie betaalde het en wat meten ze dan: vertrouwen in “de media” als geheel of per merk (NOS vs De Telegraaf vs influencers)? In Den Haag zie je ook iets anders: redacties draaien steeds meer op persberichten/voorlichters en minder op eigen uitzoekwerk, en dan krijg je nieuws dat voelt als doorgeefluik met een spicy kop erboven. En als er wél een fout in zit, staat de correctie ergens verstopt terwijl de pushmelding al rond is… waarom niet standaard transparant: dit is onze bron, dit weten we nog niet, dit is later aangepast? Maar ja, wie checkt dat bij de redactie zelf?

Wat mij opvalt: “vertrouwen in de media” wordt altijd behandeld alsof het één ding is, maar mensen gooien verslaggeving, columns, talkshows, podcasts en zelfs persberichten die klakkeloos worden overgetypt op één hoop; als dat allemaal “het nieuws” heet, is het niet gek dat je afhaakt. En taalkundig gezien helpt die vage framing (“experts wijzen op…”) ook niet: noem gewoon wíe, met wélke data en wát ze precies zeggen, anders voelt het als gezag lenen zonder onderbouwing. Misschien moeten redacties minder jagen op tempo en meer op herkomst: bron erbij, onzekerheid erbij, en stop met die koppen die harder roepen dan het artikel waarmaakt.

valt me ook op dat het “nieuws” steeds minder gaat over wat er feitelijk gebeurd is en meer over hoe iedereen zich er meteen bij moet vóelen. en als je dan een keer met echte cijfers of een proces-verbaal komt, past het niet in het verhaaltje en ben je ineens “triggerend” of partijdig. tja, dan stoppen mensen gewoon met luisteren en gaan ze hun eigen versie bouwen op whatsapp.