Autoriteit Persoongegevens beboet taxibedrijf Uber voor 825 miljoen euro

825 miljoen is nogal wat, maar zomaar een chauffeur eruit gooien zonder uitleg of kans om bezwaar te maken kan natuurlijk ook niet. Een computer kan efficiënt zijn, maar neemt geen verantwoordelijkheid als ie iemand z’n inkomen afpakt, toch?

Nou ja, 825 miljoen, daar zullen uiteindelijk ook wel chauffeurs en klanten voor opdraaien via hogere ritprijzen, want Uber betaalt dat echt niet uit een oude sok, maar een systeem dat mensen zonder uitleg van hun werk haalt moet dan wel eindelijk eens open op tafel komen hoor toch.

De hoogte van die boete zegt niet automatisch dat elke accountstop onterecht was; fraude en veiligheidsproblemen moet je soms snel aanpakken. Maar een chauffeur moet daarna wel weten wat hem wordt verweten en bij een mens bezwaar kunnen maken, anders is foutieve data gewoon een digitale beroepsverbod-knop.

Tsja, een algoritme heeft geen vergunning om als rechter te spelen. Eerst iemand maanden laten werken, geld innen en dan zonder dossier de stekker eruit trekken; dat is geen efficiëntie maar gemakzucht met een nette digitale strik erom.

Wederom wordt er met 825 miljoen gestrooid alsof dat bedrag al definitief in de Nederlandse schatkist zit. Eerst maar eens kijken welke toezichthouder bevoegd is, over welke periode en hoeveel chauffeurs daadwerkelijk zijn geraakt; bij dit soort grensoverschrijdende AVG-zaken kan jaren procederen de boete nog flink veranderen. En als Uber dan toch systemen bouwt: leg per besluit gewoon een dossier vast met datum, reden en gebruikte gegevens, dat kost hooguit een paar euro per geval en voorkomt deze bestuurlijke loterij.

Het gekke is dat Uber wél precies weet welke rit, commissie en fooi bij jou horen, maar bij een blokkade ineens doet alsof de administratie door een mistbank is gereden. Een chauffeur is blijkbaar wel belangrijk genoeg om geld aan te verdienen, maar niet belangrijk genoeg voor een uitleg, zeg maar.

Wat hier vaak onderbelicht blijft: zo’n algoritmische accountstop is niet alleen een privacykwestie, maar ook een arbeidskwestie. Uber noemt chauffeurs zelfstandigen zolang dat handig is, maar gedraagt zich bij toegang tot werk en inkomen wel als een werkgever zonder de bijbehorende plichten. Enerzijds moet je fraude snel kunnen aanpakken, anderzijds mag een platform niet tegelijk rechter, werkgever en poortwachter zijn zonder fatsoenlijke controle. Dat is macht uitbesteden aan software, en daar wordt niemand transparanter van.

Er zit nog een praktische kanttekening bij: zo’n boete gaat waarschijnlijk eerst door bezwaar en beroep, en kan dus jaren boven de markt hangen. Belangrijker is misschien dat Uber intussen moet kunnen aantonen welke gegevens bij een blokkade zijn gebruikt; zonder bewaarplicht krijg je achteraf vooral een discussie tussen een chauffeur en een chatbot.

Het engste vind ik nog dat zo’n besluit voor Uber misschien maar een regel in een dashboard is, terwijl er thuis ineens stress ontstaat over huur en boodschappen. Technologie mag helpen signaleren, maar verantwoordelijkheid blijft mensenwerk; hoop dat bedrijven dat niet pas voelen als de boete op de mat valt.

Joa, los van die boete: wie bepaalt straks eigenlijk wat een foutmelding of fraude-indicatie is? Eén verkeerd kenteken, een telefoon die gedeeld wordt of een klant die liegt en je bent maanden inkomen kwijt; dan moet Uber ook aantonen hoeveel mensen na controle weer gewoon gelijk kregen, sjön.

Het interessante is dat zo’n boete Uber niet alleen financieel raakt, maar ook blootlegt wie in deze economie eigenlijk als werknemer wordt behandeld — op papier zelfstandig, in de praktijk volledig afhankelijk van één platform. Oh ja want zodra het algoritme je eruit gooit ben je ineens ondernemer met “eigen verantwoordelijkheid”; tot Uber bepaalt hoeveel je verdient en of je überhaupt nog mag werken.

Bij ons op het erf zou je een medewerker ook niet buiten zetten omdat een computer een rood vakje laat zien. Eerst kijken wat er aan de hand is, anders ben je straks vooral je beste mensen kwijt door fouten in de administratie. Dat Uber daar pas na een boete serieus werk van maakt, zegt genoeg.