Verrassing! Hoge energierekening volgend jaar nog HOGER

Ja hoor, energie weer duurder... maar de bestuurders zitten er warmpjes bij en wij mogen thuis de thermostaat op 17 zetten. Op de ring sta je straks meer stil voor accijns dan voor de file, lekker geregeld.

Ik rij al 30 jaar en het gekke is: iedereen betaalt mee aan dat stroomnet, maar een aansluiting krijgen duurt langer dan een Amsterdamse vergunning. Eerst miljarden erin pompen en daarna verbaasd zijn dat de rekening stijgt, da’s geen transitie maar een abonnement op ellende.

De rekening bij huishoudens neerleggen terwijl datacenters, industrie en andere grootverbruikers het net leegtrekken — lekker sociaal weer. Uitbreiden moet, maar maak de sterkste schouders dan ook de grootste betalers en stop met doen alsof een warmtepomp het probleem is; decennia achterstallig onderhoud en halfslachtig beleid zijn dat.

Die hogere netkosten komen als een mokerslag bij mensen die al betalingsregelingen hebben lopen. Ik zie dagelijks dat een paar tientjes extra het verschil maken tussen de rekening betalen of de koelkast vullen; dan kun je wel roepen dat het een investering is, maar bij deze gezinnen voelt het gewoon als straf voor iets waar ze geen invloed op hebben.

Die €89 stroom en €52 gas klinken alsof ze al vaststaan, maar het artikel zegt niet eens vanaf welke datum of voor welk verbruik dit gemiddelde geldt. Netkosten zijn gereguleerd en verschillen per netbeheerder, dus “de energierekening stijgt” is wel erg makkelijk opgeschreven — bron voor die berekening en graag ook wat een alleenstaande versus een gezin betaalt? Dat het net uitgebreid moet worden lijkt me geen ramp maar achterstallige infrastructuur die nu eindelijk wordt betaald; de vraag is vooral of de rekening eerlijk verdeeld wordt.

Tja, gratis treinkaartje Emmen-Zwolle zeker... alleen jammer dat je eerst tot volgend jaar moet wachten en de rest van Nederland de rekening betaalt. Bij ons op de vrachtwagen wordt ook alles duurder, behalve de vergoeding dan.

De echte rekening zit niet alleen in die €141, maar in onzekerheid: elk jaar nieuwe heffingen en niemand kan nog fatsoenlijk begroten. Maak netinvesteringen meerjarig en voorspelbaar, en stop met cadeaus voor grootverbruikers; bedrijven blijven hier alleen als de businesscase klopt, niet door huishoudens stilletjes te laten bijpassen.

Die €141 is niet alleen een bedrag op papier, maar ook energie die ergens vandaan moet komen: materiaal, vakmensen en jaren werk aan kabels en stations. Wat mij stoort is dat we vooral achteraf betalen voor een systeem dat nooit in balans is ontworpen; maak piekverbruik duurder en rustig, slim verbruik goedkoper, anders blijft de zuinige buur meebetalen aan de energetische chaos van een ander.

Iedereen praat over miljarden voor kabels, maar bijna niemand over de wachtrij: bedrijven die jaren niet kunnen uitbreiden en woningen die geen aansluiting krijgen. Maak netcapaciteit transparant en laat partijen betalen voor gereserveerde capaciteit die ze niet gebruiken, anders blijft dit gewoon een dure ticketqueue met de overheid als helpdesk.

Wat me vooral dwarszit: we doen alsof iedereen dezelfde ruimte heeft om te verduurzamen. De één legt zonnepanelen en een warmtepomp, de ander woont gehuurd en kan alleen de thermostaat lager zetten. Maak die keuzes niet afhankelijk van een dikke portemonnee, anders groeit niet alleen de rekening maar ook de afstand tussen mensen.

Kijk, de echte rekening zit straks niet alleen in die €141 maar in leveringszekerheid: als bedrijven door netcongestie niet kunnen uitbreiden, verdwijnen banen én belastinginkomsten. Investeer nu gericht en laat piekverbruik gewoon duurder worden, anders betalen zuinige huishoudens de risicopremie voor iedereen.

Nou ja, iedereen praat over de rekening, maar vergeet dat huurders vaak helemaal niet zelf kunnen beslissen over isolatie of zonnepanelen; de verhuurder krijgt de besparing en de huurder betaalt de stijgende kosten, dat is pas krom geregeld hoor.

Gratis Emmen–Zwolle? Alleen in de kop zeker, want iemand betaalt die grap gewoon via belasting of subsidie. Eerst wordt fossiel verboden, daarna elektrisch verplicht en vervolgens zijn de kabels “onverwacht” te klein: toevallig komt de rekening steeds bij dezelfde huishoudens terecht, terwijl de grote jongens hun uitzonderingen houden.

De rekening stijgt nu, maar niets doen maakt het uiteindelijk ook duurder: storingen, netcongestie en uitgestelde woningbouw raken dan óók gewone huishoudens. Wel een belangrijk punt dat hier ontbreekt: mensen met zonnepanelen, warmtepompen of een laadpaal betalen niet automatisch meer of minder, want netkosten hangen vooral af van aansluiting en verbruik; die €141 is dus geen universele rekening voor iedereen.