Pensioenfondsen lopen door ’verkeerde beslissingen’ miljarden aan rendement mis

Miljarden “mis” door verkeerde keuzes en niemand die echt verantwoordelijkheid neemt, dat is toch bizar als het over het pensioen van een heel land gaat. En dan straks wel weer premies omhoog of indexatie “helaas niet”, terwijl externe beheerders en bestuurders gewoon hun fees en baantjes houden… ja hoor. Gooi er maar een onafhankelijk onderzoek tegenaan, en niet weer zo’n intern evaluatierapport dat in een la verdwijnt.

Dat “miljarden mis” klinkt lekker schokkend, maar wat veel mensen niet weten: een deel is gewoon benchmark-trucjes (wel/geen valutahedge, duration, kosten wel/niet meegerekend) en dan lijkt het alsof je structureel faalt terwijl je eigenlijk een andere risicoknop hebt gedraaid. Waar ik wél van schrik is die liefde voor illiquide spul als private equity/vastgoed met dikke fees en “smooth” waarderingen; dat voelt stabiel op papier, maar je betaalt je scheel en je ziet pas laat wat het echt deed. Overigens: laat DNB/AFM dan niet alleen naar rendement kijken, maar naar totale kosten + governance, want dáár lekt het vaak weg.

Hmm “miljarden mis” klinkt elke keer alsof je pensioenpot leeg is, maar als het wél jaren achter elkaar tegenvalt hoor je niemand over: wie zit er dan eigenlijk aan de knoppen en wat merken wij daarvan behalve een mooi jaarverslag in pdf. En als je dan toch risico’s neemt, leg dan ook eens normaal uit waarom, want nu is het altijd achteraf “tja omstandigheden” en ondertussen mag je premies blijven aftikken.

“Miljarden mis” is leuk voor de kop, maar over welke benchmark hebben we het dan per fonds en over welke periode? En vooral: hoeveel van die ‘achterstand’ komt door kosten + illiquide waarderingen (private equity/vastgoed die pas later afboeken) i.p.v. echte beleggingsblunders? Als Telegraaf serieus “geen toeval meer” suggereert: noem dan concreet welke externe beheerders/bestuurders jaar op jaar onderpresteren en wat DNB/AFM daar aantoonbaar mee heeft gedaan, anders is het weer rook zonder vuur.

“Miljarden mis” is niet alleen domme keuzes, het is een businessmodel: half die pot gaat via consultants, asset managers en private equity-fees naar mensen die al rijk zijn — en wij mogen dan “langer doorwerken” want tja markt. Zet pensioenbeheer gewoon veel meer in-house en democratischer (deelnemers écht zeggenschap) i.p.v. die bestuursclubjes die elkaar baantjes toeschuiven — oh ja want toezicht van DNB gaat natuurlijk wél iets doen tegen z’n eigen netwerk...

Dit is precies waarom dat hele “rendement vs benchmark” debat zo’n rookgordijn is: ondertussen pompen pensioenfondsen nog steeds bakken geld in fossiel (direct of via index/credit), en dan verbaasd doen dat je langetermijnrisico’s opbouwt alsof klimaat en biodiversiteit niet bestaan. Je koopt letterlijk stranded assets en rechtszaken in, en wij mogen straks premie bijlappen omdat bestuurders dachten dat 2020’s business-as-usual wel lekker door zou lopen… onderzoek prima, maar begin dan ook eens met: welke klimaatrisico’s zijn bewust genegeerd en wie tekende daarvoor??!

“Miljarden mis” boeit me minder dan het patroon erachter: als het fout gaat is het altijd “markt zat tegen”, maar als het goed gaat hoor je niemand over de bonusjes, adviesclubs en de vergaderindustrie eromheen. Zet gewoon harde regels neer: wie structureel onderpresteert of z’n risico’s niet kan uitleggen aan gewone deelnemers, die ligt eruit, klaar.

Kijk, “miljarden mis” is vaak gewoon: ze durfden niet door het bloedbad heen te kopen toen rentes stegen en aandelen dipten, want iedereen is als de dood voor rode cijfers in het jaarverslag. Als je ALTIJD half gehedged zit, te defensief in obligaties en dan op de top nog ff “de-risk” doet, dan ben je structureel bearish op je eigen deelnemers en betaal je die risicopremie dubbel.

Ach dat “miljarden mis” is leuk roepen, maar wat ik wil weten: wie heeft er ooit echt z’n baan verloren na zo’n blunder en waarom zitten die bestuurders nog steeds lekker warm met vergadergeld terwijl wij alleen een hogere premie zien toch

“verkeerde beslissingen” is vaak gewoon principal-agent rot: bestuur heeft zero downside als ze underperformen, maar wél upside in status/baantjes/consultancy-circuit, dus je krijgt risicomijdend kuddegedrag en dure “innovatie” zoals PE omdat dat lekker klinkt in de boardroom. maak het eens simpel: volledige open data per fonds (posities, kosten, mandates, performance vs duidelijke benchmark) en bestuurders die persoonlijk aftikken bij structurele underperformance, anders blijft dit een systeem zonder error logging en ja dan krijg je elke release weer dezelfde bug.

“Miljarden mis” is vooral een lekkere kop, maar zonder periode is het gewoon nattevingerwerk: 1% achterstand op pak ’m beet 1700 miljard is 17 miljard per jaar, dus ja dan kun je altijd wel ergens “miljarden” vinden. Wat me meer stoort: dat magische “gemiddeld 4% nodig” wordt steeds als natuurwet verkocht, terwijl de rekenrente/uitkeringsambitie en levensverwachting net zo hard aan die knop draaien als het beleggingsbeleid. En als je alles volstopt met illiquide rommel die maar 1x per kwartaal “glad” gewaardeerd wordt, lijkt het alsof je stabiel presteert… tot je ineens wél moet afboeken en iedereen heel verbaasd doet.

Ik merk gewoon dat “miljarden mis” mij minder raakt dan het feit dat ik als deelnemer nul idee heb wat dat voor míjn opbouw betekent, behalve weer een nieuwsbrief vol jargon. Maak het dan verplicht dat fondsen per leeftijdsgroep laten zien wat 5 jaar underperformance + kosten concreet doet in euro’s per maand pensioen, dan wordt die hele governance-discussie ineens een stuk minder vaag.

Dat “verkeerde beslissingen” frame is te makkelijk: het echte probleem is governance die voelt als een change board bij de overheid—niemand mag falen dus iedereen kiest middelmatig, traag en duur. simpel: als je horizon 30 jaar is maar je wordt elk kwartaal afgerekend op “geen gedoe in de krant”, dan krijg je buy-high/sell-low gedrag en een fee-ecosysteem dat altijd wint, ook bij underperformance. Geef deelnemers een dashboard met 5 KPI’s (all-in kosten, tracking error, hedge-ratio, illiquid exposure, net rendement) en laat bestuurders daarop keihard rotaten, anders blijft het pdf-theater.

“Miljarden mis” is ook gewoon: niemand durft de mismatch te benoemen tussen beloftes en risicobudget. als je iedereen “zekerheid” verkoopt maar tegelijk equity-return wil, dan krijg je halfslachtige de-risking op het verkeerde moment en mega frictiekosten; stop met politiek bestuur en laat professionals sturen met duidelijke KPI’s en exit als ze underperformen.