Oud-ASML-baas Wennink roept op tot akkoord zoals in 1982 om Nederlandse economie te redden

dat akkoord van 1982 wordt altijd erbij gehaald alsof je even met z’n drieën om tafel gaat en klaar, maar toen was de wereld een stuk simpeler en had je minder gedoe met globalisering en aandeelhouders die morgen resultaat willen. aan de andere kant: als lonen, energie en regels allemaal tegelijk blijven oplopen zonder dat iemand water bij de wijn doet, dan jaag je innovatie en banen ook gewoon het land uit.

Typisch dat een ex-topman “een akkoord” roept maar niemand het heeft over de rekening: in ’82 leverden werknemers in, nu gaat er jaarlijks al zo’n €30 miljard aan subsidies/compensaties/regelingetjes rond en toch blijven lasten en energieprijzen stijgen. Begin eens met 20% minder regels en 10% minder ambtenarenlaagjes, dat scheelt miljarden en geeft bedrijven lucht zonder weer een loonmatigingstruc waar alleen de middenmoot voor bloedt. En ASML praat makkelijk: die kunnen de kosten doorprijzen, de bakker en toeleverancier op het industrieterrein niet.

Ik merk gewoon dat “akkoord” vaak neerkomt op: iedereen moet meedoen behalve de mensen die het echt niet meer kunnen betalen, en dat zie je nu al bij zorg, onderwijs en kinderopvang waar de tekorten alleen maar oplopen. Als je iets à la ’82 wil, begin dan ook eens met zekerheid voor werkenden (vaste roosters, fatsoenlijke contracten) en voorspelbaar beleid, want met elk half jaar nieuwe regels durft niemand meer te investeren.

Feit is dat je economie niet redt met alleen loonmatiging of minder regels, als iedereen ondertussen vastloopt op zorg en personeel. In de praktijk zie je nu al dat bedrijven mensen kwijt zijn door burn-out, mantelzorg en wachtlijsten, dat is óók productiviteitsverlies en kostengroei, dus zo’n akkoord moet net zo goed over preventie en een werkbare zorg gaan. Anders schuif je de rekening gewoon door naar de huisarts en de bedrijfsarts, en blijft het gedoe.

Ach ja, ze hebben het steeds over “innovatie en concurrentiekracht” maar ik zie vooral dat gewone mensen al op zijn: mantelzorg na je dienst, daarna nog formulieren invullen voor wéér een regeling, en dan moet je maandag weer fris zijn op werk. Maak eerst het leven wat simpeler en voorspelbaar, dan komt die productiviteit vanzelf wel een stukje mee.