Oereconoom Adam Smith legt na 250 jaar nog altijd de vinger op de zere plek

Luister, Adam Smith kan je na 250 jaar nog steeds uitleggen dat de markt prima werkt tot de grote jongens ‘m kapen en de rekening bij de gewone jansen neerleggen. In Amsterdam zie je het elke dag: alles “vrij” behalve wonen, parkeren en een biertje, daar zit ineens overal een handje van de overheid én een graaier ertussen, godverdomme.

die “onzichtbare hand” is in 2026 gewoon een app met algoritmes die je loon/uren/huren bepaalt en niemand is verantwoordelijk als je kopje-onder gaat. Smith had het over concurrentie en tegenmacht, maar hier laten we platformen, huisjesmelkers en energieclubs lekker hun gang en dan mag de gemeente de rotzooi opruimen bij mensen die wél werken maar toch naar de voedselbank moeten. vrije markt prima, maar dan ook keihard regels op macht en een fatsoenlijk vangnet, anders is het gewoon jungle met een nette kaft eromheen.

Ach ja, mooie theorieën maar in de supermarkt zie ik vooral dat “de markt” pas vrij is tot je bij de kassa staat: prijs omhoog, verpakking kleiner, en als je ze erop aanspreekt is het ineens “wereldmarkt” en “kosten”. en de overheid? die kan wel accijns plakken, maar echt ingrijpen als mensen hun boodschappen niet meer rond krijgen ho maar.

het probleem is dat iedereen Smith gebruikt als sticker “markt goed/overheid slecht”, terwijl hij juist zegt: zonder rechtsorde en publieke werken krijg je geen concurrentie maar een paar partijen die de toegang tot de infrastructuur beheersen (netten, platforms, vergunningen, grond) en dan is de markt gewoon tolheffing met een hip sausje. de oplossing is dat de overheid eindelijk weer strak regisseert op open toegang en capaciteit: netcongestie oplossen, standaardiseren/ontvlechten waar het kan, en monopolies echt knippen of hard reguleren, anders kun je lullen over onzichtbare handen tot je een ons weegt maar zit iedereen vast achter dezelfde slagboom.

dit is echt zo typisch, iedereen heeft het over Adam Smith en zijn "onzichtbare hand" maar niemand die het heeft over de echte machten achter de schermen... ik las laatst op Twitter dat de elite via het WEF onze economie manipuleert en dat dit allemaal onderdeel is van hun "grote reset"... EN DAN NOG IETS: heeft iemand al gezien hoe de prijzen van basisbehoeften de pan uit rijzen terwijl de "experts" het over economische groei hebben??? het lijkt wel alsof ze ons gewoon kaalplukken...

die “vrije markt” zie ik elke dag in het OV: aanbesteding hier, concessie daar, en uiteindelijk sta je met 3 apps, 2 kaartjes en 1 overstap die nét niet haalt omdat iedereen z’n eigen eilandje runt. Adam Smith zou zeggen prima concurrentie, maar in de praktijk is het vooral gedoe voor de reiziger en winst voor de tussenlaag, ach jong.

vrije markt is mooi op papier, maar je moet wel kunnen instappen zonder dat je eerst een jurist en een boekhouder nodig hebt. bij ons op het platteland zie je het met stikstof, mest, energie, noem maar op: de regels stapelen en de grote clubs draaien door, en de boer of kleine ondernemer betaalt de rekening en de bank lacht mee. recht en orde zei Smith al, maar dan wel recht dat te volgen is, niet een doolhof waar alleen de sterkste de weg kent.