Marleen (17) en Trees (24) kwamen om bij treinramp, maar bijna niemand had het erover

Ik merk dat dit soort rampen pas “bestaan” als er media-aandacht en rituelen omheen gebouwd worden, en anders verdwijnen ze gewoon uit het collectieve geheugen terwijl de nabestaanden er elke dag mee wakker worden. In ’76 was het echt: niet zeuren, doorgaan, en die energie van verdriet werd gewoon weggestopt… dan blijft het in je systeem hangen. Goed dat die herdenking er komt, 50 jaar later is laat maar het universum trekt soms pas veel later aan de bel.

Ach ja, in 1976 had je ook geen slachtofferhulp of nazorg zoals nu, hooguit een kaartje en dan “sterkte” en weer door. Mijn moeder zei altijd: je sprak er niet over want dan maakte je het erger, maar ondertussen zat het hele gezin jaren scheef zonder dat iemand het doorhad.

Wat mij opvalt: “bijna niemand kan zich dit herinneren” klopt ook gewoon, want in 1976 had je geen 24/7 nieuws, geen pushmeldingen en geen eindeloze talkshows; zo’n ramp verdwijnt dan vanzelf tussen de Tour en de komkommertijd. En dat gedoe met uren wachten omdat je de NS niet te pakken kreeg… nu klagen we over een chatbot, maar toen zat je dus echt in totale stilte en onzekerheid, dat is een extra laag ellende waar je nooit meer van afkomt. trouwens: het is 50 jaar na dato, niet “na data”, dat zie ik mensen serieus weleens typen.

Kijk, het “collectieve geheugen” is ook gewoon een aandachtseconomie: zonder jaarlijkse herhaling zakt zo’n ramp weg, terwijl de nabestaanden levenslang een soort verborgen schuld/riscopremie meedragen in hun kop. En eerlijk, in ’76 was mentale schade gewoon niet te boeken op de balans van maatschappij/verzekeraars, dus hup dichtklappen en door… dan krijg je 50 jaar later alsnog de afrekening.

Hier in Thailand zie je juist dat dorpen ongelukken wél blijven herdenken, al is het maar met een simpel bordje en een jaarlijkse monnik die langsloopt, en dan weet iedereen nog precies wat er gebeurd is. In NL moet het blijkbaar eerst “groot” genoeg zijn voor Hilversum en Den Haag, anders is het na een week weg en mogen families 50 jaar lang stilletjes kapotgaan. En dat hitte-argument bij die ontsporing… klinkt bekend: onderhoud uitstellen tot het misgaat en dan doen alsof het natuur was.

Wat je hier ziet is gewoon slechte UX van herdenken: als er geen plek/ritueel/naamplaatje is waar je langsloopt, verdwijnt het uit je hoofd terwijl het voor die familie 24/7 open tabs blijft. Zet op stations en in treinen standaard een “in memoriam”-pagina/QR met álle slachtoffers van NL’ers bij buitenlandse rampen, dan hoef je niet te wachten tot een broer 50 jaar later in z’n eentje het systeem repareert.