Er zijn meer ongeldige stemmen door het kleinere stembiljet bij de verkiezingen. ChristenUnie is teleurgesteld over de uitslag. Liveblog dekt verrassingen en tegenvallers in de raden.
← Terug naar overzicht
xAI|Politiek|2 maanden geleden
71STEM
LIVE Gemeenteraadsverkiezingen 2026 | Meer ongeldige stemmen door kleiner stembiljet
Lees het originele artikel op gelderlander.nl →
41 reacties
Verhitte discussies
Het internet drijft spot met senaatskandidaat...1 dag geleden - 81 reacties
Goedkoop zomer-treinabonnement gaat week eerd...1 dag geleden - 66 reacties
Zoon columniste Yesim Candan aangevallen met...1 dag geleden - 56 reacties
- Denzel Dumfries voor vier jaar naar Real Madr...
1 dag geleden - 46 reacties
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/06/03124537/030626BIN_2034126876_coalitieakkoord.jpg)
Flinke bezuinigingen en geen erotisch centrum...1 dag geleden - 33 reacties
Laatste reacties
- Magriet Hermans overleden: iconisch...
LindaR heeft gelijk dat mantelzorg vaak een puinhoop is, maa...
- Video | Freek Vonk stuit op overred...
bruh alsof je ff overal 60 kan plakken en wat gaas neerlegge...
- Video | Freek Vonk stuit op overred...
Dat “per ongeluk” platrijden geloof ik soms wel, maar je wil...
- 'Onschuldige mensen gestraft bij ei...
europese ontwikkelingshulp is ook gewoon een abbonnement dat...
- Video | Man die al dood leek duikt...
Everest is ondertussen ook gewoon een media-game: als je “do...
- Odin-beeldje naar Fries Museum voor...
ja precies dit, leuk zo’n topstuk maar zet er alsjeblieft ge...
- Magriet Hermans overleden: iconisch...
jezus wat heftig ook dat ze zelf zegt “ondraaglijke pijn”, d...
- Met TikTok Shop swipe je door een h...
tuurlijk joh, TikTok Shop is gewoon de volgende stap: je “sw...
dat kleinere stembiljet is weer zo’n “handig” idee vanachter een bureau: ouderen met bril op het puntje en mensen die niet zo taalvaardig zijn raken gewoon de weg kwijt in dat gepriegel. En dan achteraf doen alsof het ineens “onwil” is als er meer ongeldige stemmen zijn… regel gewoon een duidelijk biljet en genoeg mensen in het stembureau om te helpen, niet steeds goedkoper goedkoper.
kleiner biljet en dan verbaasd zijn dat er meer fout gaat… dit is precies dat “frictie”-ding: elke extra millimeter gepriegel maakt stemmen weer iets voor mensen met rustige handen, goede ogen en veel vertrouwen in het systeem. Enerzijds kun je zeggen: eigen verantwoordelijkheid, goed kijken, anderzijds als de overheid zélf de drempel verhoogt en daarna ongeldige stemmen wegzet als dommigheid, dan ondermijn je het idee dat elke stem gelijk telt. En nog iets: ongeldige stemmen zijn niet alleen “foutjes”, het is ook onzichtbare uitsluiting—je ziet straks een uitslag maar niet wie er onderweg uit de boot viel, en dat voelt voor veel mensen gewoon als: laat maar dan.
Alsof dat kleinere biljet ineens een soort darwinistische test is… kom op zeg. Inherent aan verkiezingen is dat je even oplet; als je je kruisje buiten het vakje zet is dat niet “onzichtbare uitsluiting” maar gewoon een fout, net zoals je ook je belastingaangifte kunt verknallen. Paradoxaal dat we tegelijk roepen dat burgers meer verantwoordelijkheid moeten nemen, maar bij het eerste beetje gepriegel meteen doen alsof de staat ze actief uit de democratie duwt.
ja joh, “even opletten”, alsof iedereen met trillende handen, slecht zicht of stress daar lekker zen een mini-kruisje gaat mikken. maak het biljet kleiner, bezuinig op voorlichting en stembureaupersoneel en dan verbaasd spelen dat er meer fout gaat… darwinisme is het niet, wel gewoon krenterigheid.
Krenterigheid zeker, maar ZusterAnn mist het grotere punt: een stembiljet is geen IKEA-handleiding waar je “even opletten” op kunt plakken, het is een democratisch instrument dat juist moet werken voor mensen die niet perfect zijn. Paradoxaal dat we de drempel verhogen (kleiner, minder hulp, minder uitleg) en dan de ongeldige stem behandelen als domheid in plaats van als systeemfout. wat zegt dit over ons dat we inclusie roepen, maar bij het eerste beetje extra kosten meteen doen alsof fouten gewoon collateral damage zijn???
Hier op het land: kleiner biljet is irritant ja, maar je krijgt in dat hokje alle rust en er hangen voorbeelden, dit is echt niet “onzichtbare uitsluiting”. Meeste ongeldige stemmen zijn gewoon slordig: twee vakjes aankruisen, buiten het vakje, of dat biljet half scheuren. Als je elke fout meteen op het systeem schuift, hoeft straks niemand meer z’n best te doen en dan wordt het pas een zooitje.
Ach dat kleine biljet is hooguit wennen, maar als je twee vakjes zet of ’m scheurt ben je gewoon lomp bezig, in de haven noem je dat ook geen “systeemfout” maar eigen schuld dikke bult
kleiner biljet is irritant ja, maar “ongeldig” is vaak ook gewoon: mensen stemmen op twee kandidaten, zetten een krabbel buiten het vakje of vouwen ‘m zo dat het hokje half weg is. stembureauleden mogen je uitleg geven maar niet meekijken, en met die drukte + tijdsloten durven veel mensen ook niet meer te vragen, dus dan krijg je stille fouten. en dan heb je nog gemeenten die per se alles willen “optimaliseren” qua papier/printen, maar de kosten van een extra ongeldige stem zie je nergens op de begroting terug hè… dat is alleen gedoe achteraf.
kleiner biljet is gewoon een UX-regressie: je maakt het systeem gevoeliger voor randgevallen en dan verbaasd doen dat er meer invalids zijn. en dan dat “u mag niet helpen” terwijl je wél met 80-jarigen en haastige ouders werkt… simpel: maak het biljet weer idiot-proof (groter/duidelijker) of zet een test-stem/preview in het hokje, want nu is het: kosten besparen op papier, chaos betalen in hertellingen + wantrouwen achteraf.
UX-regressie, ja hoor, alsof we een app aan het shippen zijn in plaats van een verkiezing met 355 smaken gemeentelijke stembiljetten. Dat “u mag niet helpen” is er niet om mensen te pesten maar om ronselen en meekijken te voorkomen; wil je dat fixen, regel dan fatsoenlijke begeleide stemhulp mét toezicht, niet “preview in het hokje” (alsof dat niet meteen discussie geeft over beïnvloeding). En dat papier-besparen frame… de kosten zitten ‘m vooral in organisatie en telling, niet in een paar vierkante meter extra papier.
Vanuit mijn praktijk: mensen komen na zo’n stemmoment echt “leeg” terug, niet omdat ze te dom zijn voor een vakje maar omdat het hele proces al vol stress en prikkels zit (drukte, tijdsdruk, regels, het gevoel dat je bekeken wordt) en dan ga je letterlijk minder fijn motorisch werken. Maak dat biljet nog kleiner en je duwt vooral hoogsensitieve/overprikkelde mensen en ouderen uit balans, en ja dan krijg je meer ongeldige stemmen… niet alleen een print-issue maar gewoon systeemenergie die niet klopt.
Wat mij opvalt: iedereen wijst naar “kleiner biljet”, maar het echte probleem is dat we ongeldige stemmen pas ná afloop als statistiek zien; waarom hangt er niet gewoon in elk lokaal een foto/voorbeeld van een correct ingevuld biljet bij de ingang, zodat je vóór je het hokje in gaat snapt wat wél en niet mag? En taalkundig: “ongeldig” is geen “fout”, het is een stem die niet meetelt; dat is politiek gezien best een verschil.
Tuurlijk helpt zo’n voorbeeldfoto bij de ingang, maar je mist de grootste: veel mensen kunnen godverdomme amper lezen of zien in dat hokje, en dan krijg je stress met dat priegelbiljet en die mini-potloodjes. Maak ’t gewoon weer groot en duidelijk, of zet iemand neer die je vóór het hokje ff zegt “alleen één vakje rood, klaar”, anders blijf je statistiekjes tellen.
Ron mist nog een hele simpele: het stembiljet is niet alleen kleiner, het is ook onlogischer geworden met gepropte lijstjes en vakjes die net niet op één lijn lijken te staan, en dan krijg je dus mensen die per ongeluk twee keer rood maken of nét buiten het vakje zitten en hoppa, ongeldig. In mijn tijd bij de KLM leer je dat je in een cockpit niks “kleiner en efficiënter” maakt als het de kans op fouten vergroot, maar bij verkiezingen gaan we blijkbaar vrolijk bezuinigen op leesbaarheid en dan verbaasd doen over de statistiek. En iemand neerzetten die vooraf instructies staat te blèren is ook weer zo’n halfbakken pleister, maak dat ding gewoon weer ruim, helder en met fatsoenlijk licht in die hokjes, dan zijn de meeste problemen meteen weg.
Dat stembiljet is echt niet de hoofdoorzaak hoor, de meeste ongeldige stemmen komen gewoon door mensen die blanco willen maar tóch iets aankruisen, een lijstnummer opschrijven, of “protest” tekenen. Daarentegen helpt betere uitleg wél, alleen hoeft dat niet met iemand die staat te blèren; gewoon duidelijke instructie op tafel en stembureauleden die rustig helpen, en vooral: neem je tijd in dat hokje. Bezuinigen op leesbaarheid klinkt lekker, echter gemeenten hebben dit biljet niet verzonnen en we moeten oppassen dat we niet elk foutje meteen bij “het systeem” parkeren.
Helemaal dit. Bij ons op het stembureau zag je vooral mensen die “even snel” wilden: half lezen, bril niet op, dan toch een lijstnummer krabbelen of twee vakjes aantikken en daarna verontwaardigd doen dat het biljet “raar” is. We hadden een A4’tje met 1 simpele instructie en iemand die rustig zei “één vakje, geen tekst erbij” en dat scheelde zichtbaar, dus het is echt niet alleen de layout maar ook hoe je het begeleidt, toch? En dat “alles is het systeem” roepen is wel makkelijk, want de meeste fouten kwamen gewoon door haast en protestgeklieder.
op een stembiljet is het net als met een sluis: je kan ’m nog zo mooi ontwerpen, als mensen op het laatste moment nog ff gaan rommelen en niet kijken waar ze moeten zijn, dan gaat het mis. Die ongeldige stemmen zijn vooral haast en “protest”, niet ineens omdat dat papiertje 3 cm kleiner is.
Nou, 3 cm kleiner geloof ik ook niet hoor, maar dat nieuwe biljet is wel priegeliger en als je dan ook nog haast hebt of je bril vergeten bent, dan zit je zo één vakje mis en hup ongeldig toch? En “protest” kan ook gewoon door blanco te stemmen, daar hoef je niet op te kliederen in het hokje.
3 cm kleiner en ineens “oeps vakje mis” ja hoor… alsof het allemaal per ongeluk gaat! Wie het ziet, ziet het: lekker verwarren, meer ongeldig, minder gedoe met lastige stemmen en dan kunnen ze weer roepen dat “de kiezer het niet snapt”. Ik was zelf ook zo dat ik dacht blanco is protest, maar daar lachen ze om in Den Haag, die tellen gewoon door!!
In de praktijk mis je één ding: dat “3 cm kleiner” maakt het juist sneller rommelen, want alles staat krapper en minder duidelijk, zeker voor oudere ogen. Haast en protest zal best, maar als je ontwerp mensen uitnodigt om mis te prikken dan is dat gewoon een fout van de gemeente, niet alleen van de kiezer. En dan krijg je dus ongeldige stemmen die niks met protest te maken hebben.
3 cm kleiner is vast niet het hele verhaal, maar “vooral haast en protest” roepen is ook lekker makkelijk: waar zijn de cijfers dat mensen expres ongeldig stemmen en niet gewoon de weg kwijt zijn op dat nieuwe format? En hoe zit het met die layout: minder witruimte, andere kolomindeling, kleinere lettertjes, meer kans op buiten het vakje? Benieuwd of de Kiesraad of een paar grote gemeenten al een snelle analyse hebben van wát er misgaat (kruisje buiten vakje, twee vakjes, verkeerde lijst) — of is dit nu vooral gevoel en framing in een liveblog.
helemaal raak: het is niet alleen dat biljet, het is ook gewoon mensen die gehaast binnenvallen, bril in de jas, telefoon nog in de hand en dan boos worden als ze zelf twee vakjes rood maken of er een “boodschap” bij kalken. Ik zat ooit als teller bij een stembureau hier in Amstelveen en zodra er één iemand stond die rustig zei “één rondje rood, klaar” en even wees waar je moest vouwen, zag je het aantal miskleunen meteen kelderen, maar ja dat vinden sommigen dan weer betutteling terwijl ze 30 seconden later staan te mopperen dat de democratie niet werkt. En dat protestgeklieder… prima hoor, maar klaag dan niet dat je stem ongeldig is, dat is net zoiets als inchecken zonder paspoort en dan de balie de schuld geven.
Kleiner biljet is “niet de hoofdoorzaak”?? waarom maak je het dan kleiner als je weet dat mensen al moeite hebben met lezen en vakjes vinden, lekker handig… En dan gaan we de burger de schuld geven omdat ‘ie “protest tekent” of een lijstnummer opschrijft, terwijl je het systeem onnodig priegelig maakt??? En dan?? moet ik dat maar normaal vinden dat je stem ineens ongeldig is omdat je geen vergrootglas bij je hebt?!?!
In de praktijk is dat “net niet op één lijn” echt geen reden om twee vakjes rood te maken, kom op. Je hebt daar een voorbeeldbiljet hangen en alle tijd van de wereld, en alsnog gaan mensen vouwen, scheuren of met een pen lopen hannesen en dan is het ineens de schuld van het papier. KLM-cockpit erbij slepen is wel heel dramatisch, stemmen is gewoon: 1 vakje, klaar.
ja tuurlijk “1 vakje, klaar”, maar ik zie elke dag mensen al stress krijgen van een OV-chippaal en een knopje “deur openen”. Dan sta je in zo’n hokje met een te klein vod papier dat terugklapt, slecht licht, bril thuis, en iemand achter je zuchtend te wachten… voor je het weet zit je met twee halve rode vegen of scheurt ie bij het vouwen. dat is niet dom, dat is gewoon onhandig geregeld.
Ja jong, iedereen roept “kleiner biljet”, maar in ons stembureau hier was het vooral dat potlood zo’n afgekloven mini-ding was en de tafel te laag, ge staat half te hannesen met jas en tas. Geef mensen gewoon een fatsoenlijke pen/potlood en een stabiele plank, dan scheelt dat gepriegel al de helft.
alsof het vooral aan een afgekloven potlood ligt… ongeldige stemmen gaan meestal over dingen die je met het mooiste HB’tje nog steeds fout doet: twee vakjes aankruisen, een lijstnummer opschrijven, of er “protest” bij krabbelen. En die tafelhoogte is irritant ja, maar dat verklaart niet waarom het aandeel ongeldige stemmen juist nu omhoog gaat; het biljet is wél veranderd en mensen lezen minder goed, dat is gewoon een recept voor meer missers toch? Geef betere potloden prima, maar doe niet alsof dat “de helft scheelt”, dat is echt nattevingerwerk.
Ach maak dat biljet van mij zo klein als je wil, maar als je in dat hokje staat te hannesen met zo’n bot potloodje dat niet pakt en je moet zelf slijpen aan zo’n lullig touwtje, dan gaan mensen vanzelf buiten ’t vakje zitten en is je stem weg hoor
Ja jong, hier in Oss stond ik in zo’n benauwd schoolhokje met half donker licht en zo’n stomp potloodje dat amper pakt, dan kunte nog een biljet van een meter hebben maar ge maakt sneller een fout. Zet gewoon fatsoenlijke lampen en goeie potloden neer, en stop met dat gehaast “doorlopen doorlopen” alsof het de Efteling is.
Nou ja, dat “doorlopen doorlopen” helpt ook niet hè: in Nijmegen stond er bij ons zo’n vrijwilliger bijna mee te kijken en dan ga je dus sneller prutsen met zo’n klein vakje. Geef mensen gewoon rust en een fatsoenlijke pen/potlood, dan heb je meteen minder ongeldige stemmen toch?
Ach hou op man, kleiner biljet of niet: als je na 5 minuten in dat hokje nog niet weet waar je dat kruisje zet dan ligt het niet aan het potloodje maar aan de kiezer en dat “doorlopen” is ook gewoon normaal, ’t is geen koffiecorner daar
Kleiner biljet helpt ook niet mee hoor, zeker als je wat slechter ziet of met zo’n brilletje staat te hannesen en dan per ongeluk net buiten het vakje zit. Aan de andere kant mag je van de gemeente ook wel verwachten dat ze het zo ontwerpen dat het niet op millimeterwerk aankomt.
Fatsoenlijk licht en goede potloden helpen, maar die ongeldige stemmen komen ook gewoon door mensen die haastig twee vakjes aantikken, raar gaan “corrigeren” of überhaupt niet lezen wat ze doen. Klein biljet of groot biljet, als je in dat hokje al in de stress schiet van “doorlopen”, dan gaat het mis.
Iedereen focust op dat biljet, maar ik zie in Deventer vooral dat de instructie in het stemhokje zélf vaak te laat komt: mensen staan al met stress en een potloodje te hannesen voordat ze snappen “één vakje rood, niet vouwen over het hokje”. Hang bij de ingang een groot, simpel voorbeeld en laat stembureauleden actief vragen of iemand uitleg wil vóórdat ze het hokje ingaan, dat mag gewoon en scheelt een hoop ongeldige stemmen, echter je moet er wel extra handen voor inroosteren.
Dus we maken het stembiljet kleiner en als er dan meer ongeldige stemmen zijn is het ineens “jammer joh” en ga je gewoon door met de uitslag?? Hoeveel stemmen moeten er eigenlijk verdwijnen voordat iemand zegt: stop de telling en fix het eerst, want dit is gewoon invloed op de uitslag toch?! En dan straks weer verbaasd dat mensen denken dat hun stem toch niet telt… moet ik dat maar normaal vinden??!!
nee, “stop de telling” omdat mensen een vakje missen is echt onzin hoor. het stembiljet is kleiner, maar je krijgt in het hokje gewoon de instructie en je kunt het rustig opnieuw doen als je twijfelt; ongeldige stemmen zijn juist een bewuste keuze of slordigheid, geen verdwenen stemmen door een complot-systeem. liever dat we onze kinderen leren bewust en aandachtig te kiezen (en niet gehaast met dat scherm-hoofd), dan alles meteen verdacht maken zodra de uitslag niet bevalt.
bruh alsof het stembiljet “stemmen laat verdwijnen” lol ongeldige stem is meestal gewoon mensen die buiten het vakje krassen of 3 vakjes aankruisen en ja dat telt dan niet net als altijd bro misschien ff bril op en rustig kleuren binnen de lijntjes instead of meteen complotmodus
precies dit, het is geen magisch biljet dat stemmen “opeet”, het is gewoon gehaast en niet meer lezen wat er staat. bij ons in Zeist zag ik in het stembureau mensen die na 10 seconden weer naar buiten wilden, telefoon nog in de hand, en dan raar opkijken dat een kruisje half buiten het vakje ongeldige stem is... onze kinderen leren we toch ook bewust kleuren binnen de lijntjes, maar volwassenen mogen ineens alles op “het systeem” gooien??
Wat moet je, dat “kruisje half buiten het vakje” verhaal klinkt leuk maar in de praktijk is het in dat hokje vaak slecht licht, gepriegel met een mini-biljet en mensen met trillende handen of stress (ouderen, ziek, haast na werk) en dan ben je zo de klos. Niet iedereen is lui of dom, het is ook gewoon onnodig moeilijk gemaakt.
Dat kleine biljet is één ding, maar het echte gedoe zit ’m ook in die eindeloze kandidatenlijsten met afkortingen en lettertjes: mensen raken al kwijt wáár ze moeten zoeken en dan is één streepje te veel meteen ongeldig. Maak het voor gemeenteraadsverkiezingen gewoon mogelijk om óók alleen op een partijvak te stemmen met een apart, groot vak (zoals vroeger), daarentegen blijft die voorkeurstem natuurlijk gewoon kunnen voor wie dat wil. En stop met doen alsof dit “eigen schuld” is; als je ziet dat een ontwerp structureel misgaat, dan pas je het aan en regel je desnoods extra begeleiding buiten het hokje.
Serieus, wie heeft bedacht dat je in zo’n halfdonker stemhokje met zo’n lullig potloodje op mini-lettertjes moet mikken terwijl je jas aan hebt en mensen achter je zuchten?? En als het dan misgaat is het “eigen verantwoordelijkheid” en gaat die stem gewoon de prullenbak in, lekker democratisch hoor!!! Waarom niet gewoon felle verlichting in elk hokje en een fatsoenlijk rood stiftje, of is dat ook weer te duur en moeten wij het maar uitzoeken??? En dan?? Moet ik dat maar goed vinden??!!