Europese luchtvaart vreest binnen weken brandstoftekort

kijk, iedereen doet nu alsof “alleen vakantievluchten” last hebben, maar als kerosine schaars wordt gaan prijzen omhoog en wordt alles duurder, óók vracht en medicijnen en onderdelen die met het vliegtuig komen. En dan hoor je straks weer dat ziekenhuizen “efficiënter” moeten terwijl we hier al met uitgeknepen roosters staan… afhankelijk zijn van één zeestraat is gewoon dom beleid.

Dat “we hebben nog 5 maanden strategische voorraad” klinkt geruststellend, maar dat is dus macro-praat: op de grond gaat het om pijpleidingen, depots, contracten en wie er als eerste aan de kraan mag draaien. Enerzijds heb je dan een overheid die roept “geen paniek”, anderzijds krijg je precies dat gedoe zoals in Italië: één knelpunt en je zit meteen met annuleringen en geduw bij de gate. En let op: zodra kerosine schaars wordt, gaan maatschappijen niet netjes ‘sociaal’ verdelen maar gewoon yield management op steroïden doen: business blijft vliegen, de rest mag dokken of thuisblijven. Dit is weer zo’n les dat globalisering super efficiënt is tot het even niet meer efficiënt is, en dan blijkt “goedkoop” vooral kwetsbaar-kwetsbaar.

In mijn tijd bij de KLM zag je dit soort paniekberichten ook: “tekort!” en dan blijkt het in de praktijk vooral een logistiek en contractenverhaal te zijn, niet dat de wereld ineens zonder kerosine zit, maar als één depot of pijpleiding klem loopt heb je op een paar luchthavens wél meteen gedoe en dan gaat de rest hamsteren met tanken op vertrek en extra reserves meenemen, wat weer gewicht en dus nóg meer verbruik is… lekker sneeuwbaleffect. En dat “5 maanden strategisch” klinkt stoer, maar dat is geen gratis buffet voor elke prijsvechter met een krap schema; als het echt knijpt gaat de overheid gewoon sturen op vitale vluchten en krijg je op de borden vooral minder frequenties, zwaardere toeslagen en een hoop boosheid bij mensen die dachten dat een weekendje Azië net zo vanzelfsprekend is als de trein naar Utrecht.

Die “strategische voorraad” is leuk op papier, maar op de werkvloer zie je wat er gebeurt als prijzen schieten: werkgevers knijpen eerst in reiskosten en flex, mensen met onregelmatige banen of familie in het buitenland zijn de klos en mogen het maar “begrijpen”. En intussen blijven politici doen alsof vliegen een luxeprobleem is, terwijl de klap via duurdere tickets/vracht gewoon bij boodschappen en medicijnen terechtkomt, vooral bij mensen die al op het randje leven. Als het echt krap wordt gaat het niet eerlijk verdeeld worden hoor, dan wint wie geld en contractmacht heeft, altijd.

Die “5 maanden strategische voorraad” klinkt leuk, echter dat is vooral een Haagse rekensom en geen garantie dat elke regionale luchthaven of cargo-hub gewoon doordraait. Als het echt knijpt moet je nu al afspreken dat medische vluchten, onderdelen voor kritieke infra en defensie voorrang krijgen, daarentegen moet je dan ook eerlijk zijn dat een deel van de citytrips en prijsvechters gewoon tijdelijk minder kan, anders krijg je straks weer paniek én gejank om staatssteun. En misschien ook eens hardop zeggen: SAF is mooi, maar zolang we kerosine-infrastructuur zo krap en “just in time” houden, blijft één chokepoint genoeg om heel Europa te laten stuiteren…

Dit is precies waarom “vliegen is vrijheid” zo’n sprookje is: één geopolitieke draaiknop en heel Europa staat te stressen om kerosine, terwijl we intussen wél door blijven rammen op groei van Schiphol en prijsvechters. En iedereen heeft het over tickets en logistiek, maar niemand noemt dat meer omvliegen/extra tanken ook gewoon extra uitstoot is én dat een conflict daar het mariene ecosysteem en biodiversiteit kan slopen met één lek of brand… we betalen altijd dubbel. Misschien nu eens niet alleen pleisters plakken met voorraden, maar serieus snijden in korte vluchten en die hele fossiele afhankelijkheid afbouwen, klaar.

Ach ja, iedereen heeft het over “vakantie” en “business”, maar als kerosine duur wordt merk ik het gewoon bij ons in de supermarkt aan de leveringen en prijzen, dan komt het weer neer op vakken vullen met minder mensen en klanten die boos worden omdat het schap leeg is. en dan hoor je straks weer: tja, overmacht… maar de rekening ligt wéér bij de gewone lui.

het probleem is dat we kerosine als “vloeistof in een tank” zien, terwijl het in de praktijk een hele infrastructuur is van pijpleidingen, hydrantsystemen op de apron, depots en barges; als één schakel (Rijnvaart, terminal, pompstation) hapert heb je lokaal meteen droogte ook al ligt er nationaal nog voorraad zat. de oplossing is dat IenW/Schiphol nu al een noodregime klaarzet met allocatie per luchthaven én per type vlucht, plus afspraken om brandstof desnoods per trein/binnenvaart te herrouteren en niet pas gaan improviseren als de eerste prijsvechter met “minimum uplift” aan de gate staat te janken.