Blokkade Straat van Hormuz veroorzaakt grootste stijging olieprijs sinds Golfoorlog van 1990

Dit is precies waarom energieonafhankelijkheid geen luxe is. Elke euro die we niet aan olie hoeven uit te geven door wind, zon, isolatie en elektrisch vervoer, kan ook niet verdampen door een conflict aan de andere kant van de wereld. Overigens zie je hier meteen de zwakke plek van “goedkope” fossiele energie: de rekening komt later alsnog, via geopolitiek, inflatie en vervuiling.

Los van de terechte discussie over windmolens: klopt die kop eigenlijk wel? Een olieprijs die gemiddeld 36 procent hoger ligt dan vóór een oorlog is niet automatisch de grootste stijging sinds 1990 — over welke maanden, welke benchmark en welke gecorrigeerde prijs hebben we het precies? En “blokkade” klinkt alsof geen enkele tanker meer door Hormuz komt, terwijl het artikel zelf vooral spreekt over onzekerheid en twee getroffen schepen. Bron naar de Crea-analyse en de ruwe cijfers graag, want dit is nogal een stevige kop.

Een hogere olieprijs betekent niet automatisch dat producenten dat geld ook netjes kunnen incasseren; raffinage, verzekering en transport worden tegelijk duurder en sommige olie blijft gewoon vastzitten. En die 54 miljard extra voor de EU klinkt indrukwekkend, maar zonder periode, referentieprijs en rekenmethode is het vooral een groot getal met een euroteken. De cijfers kloppen pas als de basis erbij staat.

Vooral voor transport wordt dit snel voelbaar: diesel wordt duurder en dat zie je binnen een paar weken terug in de prijzen van bijna alles wat met een vrachtwagen komt. Dat een paar schepen genoeg zijn om zoveel onzekerheid te veroorzaken laat wel zien hoe kwetsbaar die aanvoer nog steeds is.

Voor gezinnen en boeren komt zo’n schok niet binnen via een grafiek, maar via diesel, kunstmest en boodschappen. Een paar dagen voorraad en zuinig omgaan is verstandig, maar we moeten ook niet doen alsof elk probleem met een zonnepaneel van het erf verdwijnt.

Ey die olieprijs schiet omhoog en bij de pomp sta je straks weer krom te betale, terwijl handelaren en verzekeraars eerst lekker paniekpremie pakke. En ondertussen roep iedereen energie-onafhankelijkheid maar niemand regelt een fatsoenlijke voorraad en noodplan, halve gare zo blijf je gijzelaar van elke boot in die zeestraat.

Kijk, de echte klap komt waarschijnlijk niet aan de pomp maar via kunstmest, plastics en vrachtvervoer; dat sijpelt met vertraging door naar álle prijzen. Oliebedrijven kunnen bullish lijken, maar als verzekeraars en raffinaderijen de risicopremie verdubbelen heb je weinig aan een hogere notering.

Wat hier nog mist: olie is niet alleen benzine, maar ook grondstof voor plastics, kunstmest, verf en medicijnen. Zelfs als morgen al het personenvervoer elektrisch is, blijft zo’n schok dus via voedsel, verpakkingen en industrie binnenkomen; minder afhankelijk worden is nuttig, maar “energieonafhankelijk” is niet hetzelfde als grondstoffenonafhankelijk.

Luister, voor ons chauffeurs is dit geen grafiekje maar gewoon de pompprijs van volgende week, plus klanten die minder ritten maken omdat alles alweer duurder wordt. En ondertussen verdient de handel aan elke paniekgolf; de rekening landt altijd bij de gewone man, godverdomme.

Lekker dan... hier gaan we het straks weer voelen bij diesel, transport en materiaalprijzen. En wedden dat de pompprijs morgen al omhoog schiet, maar omlaag pas maanden later komt met een hele uitleg over voorraden en contracten.

Wat hier onderbelicht blijft: zo’n olieschok werkt niet alleen via de pomp, maar ook via kunstmest, plastic, asfalt en voedseltransport. En zelfs als wind en zon gewoon blijven draaien, heb je voor een weerbaar ecosysteem óók opslag, netcapaciteit en minder verspilling nodig; anders ruil je afhankelijkheid van tankers in voor afhankelijkheid van een paar buitenlandse grondstoffenleveranciers.

Weer worden miljarden aan extra importkosten genoemd alsof dat de volledige rekening is, terwijl hogere olieprijzen ook btw, accijns en winstmarges beïnvloeden; wie betaalt wat blijft geheel buiten beeld. En die besparing van 500 miljoen door verduurzaming klinkt mooi, maar Nederland gaf in dezelfde periode tientallen miljarden uit aan subsidies en netverzwaring: zet die bedragen eens naast elkaar, anders is het vooral boekhouden met de gunstige kolom vetgedrukt.

Weer de kleine ondernemer die het mag voorschieten... diesel, transport, staal, alles gaat mee omhoog en je offerte ligt drie maanden vast. Grote jongens zetten het gewoon op de eindklant, wij mogen zeker weer uitleggen waarom de klus duurder wordt.

De echte kwetsbaarheid zit niet alleen in de olieprijs maar in alles wat daarna komt: verzekering, scheepvaart, raffinage en uiteindelijk bevoorrading. In mijn tijd bij de KLM leerde je dat een route pas betrouwbaar is als je een alternatief hebt; Nederland heeft jarenlang gedaan alsof één goedkope wereldmarkt vanzelfsprekend was, en nu blijkt weer dat “net op tijd” vooral betekent dat je bij de eerste storing meteen achteraan staat.

Het echte risico zit straks niet alleen aan de pomp, maar in verzekeringspremies, transportcontracten en levertijden. Bedrijven die nu nog “just in time” inkopen zonder alternatief betalen de rekening als eerste; een paar procent hogere voorraad en meerdere leveranciers is dan gewoon verstandig risicomanagement.

Wat in dit soort berekeningen vaak onderbelicht blijft: olie is niet alleen brandstof, maar ook grondstof voor plastics, asfalt, kunstmest en allerlei chemie. Elektrische auto’s en zonnepanelen dempen dus wel de vraag naar energie, maar maken ons niet automatisch onafhankelijk van olie-import; voor die toepassingen zijn recycling, materiaalbesparing en alternatieven nodig. En bij een echte langdurige Hormuzcrisis krijg je bovendien niet alleen een hogere pompprijs, maar mogelijk tekorten aan bepaalde producten — dát zie je niet terug in één gemiddeld oliepercentage.

De rekening komt niet alleen aan de pomp terecht, maar ook bij bakkerijen, boeren en gezinnen die hun boodschappen al amper kunnen betalen. Daarom hoort bij verduurzaming ook een plan voor betaalbaarheid en leveringszekerheid; anders haken mensen af zodra de subsidiepot leeg is.

Luister, die olieprijs is één ding, maar diesel wordt aan de pomp ook opgejaagd door accijns, btw en handelaren die alvast paniek inprijzen. Dus als Hormuz morgen weer open is, zakt die prijs zeker niet meteen mee hè, zo werkt dat circus godverdomme.

Weet je wat het is: aan de pomp en op de energierekening merken mensen zo’n conflict meteen, maar de miljarden extra kosten verdwijnen in algemene cijfers. Terwijl hier thuis gezinnen de verwarming lager zetten en patiënten langer moeten wachten omdat álles duurder wordt. Die afhankelijkheid is geen abstract geopolitiek verhaal, dat komt gewoon de huiskamer en het ziekenhuis binnen.

de echte klap komt pas bij diesel en kerosine, niet bij die tesla van de buurman... transportbedrijven en boeren kunnen die rekening niet ff wegpoetsen met een paar panelen op t dak, daar mag den haag ook eens eerlijk over zijn ipv alleen maar klimaatplaatjes ophangen.

Als Hormuz morgen dichtgaat, merkt ge pas hoe kwetsbaar die hele “efficiënte” wereldeconomie is: lege schappen, duurdere diesel en weer een noodpakketadvies van mensen die zelf geen drie dagen vooruit plannen. Maar eerst die meetmethode op tafel, jong, want met vage cijfers kun je zelfs een platte aarde rond laten lijken.