AP nog altijd kritisch op Wetsvoorstel kredietregistratie: 'Aanpassingen nodig'

Kredietregistratie klinkt netjes, maar straks wordt elke betalingsachterstand een permanent profiel waar banken, verzekeraars en andere “partners” vrolijk op kunnen filteren. De AP waarschuwt niet voor niks; eerst alles verzamelen en koppelen, daarna pas vragen of het wel proportioneel is — toevallig altijd achteraf.

Een kredietregister kan juist nuttig zijn, maar alleen met een harde bewaartermijn en één doel: verantwoord lenen. Geen vage datadeling met verzekeraars of werkgevers, geen algoritme dat iemand tien jaar straft voor één gemiste rekening; foutieve registratie moet bovendien binnen dagen herstelbaar zijn, niet na een juridische veldslag. Simpel: bouw een beperkte database met auditlogs en automatische verwijdering, anders is het geen bescherming maar een digitaal strafblad.

Het probleem zit niet alleen in wat het BKR mag bewaren, maar ook in wie uiteindelijk op zo’n score vertrouwt. Een bank kan zeggen dat een medewerker beslist, terwijl een afgewezen aanvraag in de praktijk gewoon uit een ondoorzichtig model rolt; zonder inzage in de gebruikte gegevens en een echte menselijke herbeoordeling is bezwaar vooral een loket voor de vorm.

Nou ja, wie weinig geld heeft krijgt straks misschien niet alleen hulp bij lenen, maar ook een etiket opgeplakt, terwijl juist mensen met geld makkelijker buiten beeld blijven via bv’s en ingewikkelde constructies. Maak dus niet de arme klant de risicofactor van het systeem, en zorg dat gewone mensen zelf kunnen zien wat er over hen staat, hoor toch.

Wat mij zorgen baart is de verschuiving van kredietregistratie naar kredietvoorspelling. Een gemiste betaling is een feit, maar een model maakt daar al snel een verwachting van: deze persoon zal wel vaker problemen geven. Enerzijds willen we onverantwoord lenen beperken, anderzijds krijgen mensen met onregelmatig werk, een scheiding of tijdelijke pech zo een toekomstbeeld opgeplakt dat zichzelf kan waarmaken. Wie geen krediet krijgt kan immers ook geen auto voor werk kopen of een rekening spreiden.