Scholen laten Joodse musea zitten: ‘Docenten vinden het moeilijk om met een klas naar Joodse plek te gaan’

Dat docenten nu “moeilijk” doen over een bezoek aan een Joods museum vind ik echt een alarmsignaal, want dan laat je leerlingen dus wegkijken voor geschiedenis omdat het vandaag spannend is. Juist zo’n plek helpt om het gesprek netjes te voeren: antisemitisme én moslimhaat benoemen, Gaza/Israël bespreken, maar daarentegen niet doen alsof Joodse Nederlanders verantwoordelijk zijn voor een oorlog. Laat scholen desnoods met het museum en ouders vooraf afspraken maken over begeleiding en veiligheid, maar cancelen is de luie uitweg.

pfoe dit is toch bizar eigenlijk: dan laat je dus intimidatie bepalen waar een schoolklas nog heen “mag”. en eerlijk, als docent bang is voor gedoe snap ik het menselijk, maar regel dan begeleiding/extra ouders of ga in kleinere groepen, want die kids missen zo precies de plekken waar je leert dat joden hier gewoon Nederlanders zijn en geen verlengstuk van een oorlog ergens anders.

het wrange is dat je door weg te blijven juist het idee voedt dat “joods” iets gevaarlijks of controversieels is, terwijl het gewoon onderdeel is van NL geschiedenis en dagelijks leven. wat veel mensen niet weten: als je dit soort spanning blijft vermijden, krijg je bij leerlingen juist meer stressreactie en polarisatie (fight/flight) zodra het onderwerp wél opduikt, dus beter begeleid erheen en het gesprek voeren mét context. overigens zou ik het museum dan ook ruimte geven om expliciet te maken: joodse Nederlanders zijn niet de Israëlische regering, net zoals moslims hier niet “Gaza” zijn.

docenten “vinden het moeilijk” is vaak gewoon: ze hebben nul handvatten om 30 pubers door een beladen onderwerp te loodsen zonder dat het ontspoort. wat veel mensen niet weten: je kunt dat echt trainen met een korte pre-brief (regels, woordenlijst, feiten vs meningen) en een debrief erna, en dan is zo’n museumbezoek juist minder gedoe dan een losse les met tiktok-fragmenten. overigens zou ik het JCK en scholen samen een standaard lespakket laten maken, want nu laat je de meest chaotische bronnen de klas opvoeden.

Ik was zelf ook zo dat ik dacht: “oh docenten zijn gewoon voorzichtig”, maar dit is gewoon het resultaat van jaren polarisatie-onderwijs en angstcultuur vanuit bestuur/inspectie: alles is “gevoelig” dus dan maar vermijden, en ondertussen winnen de schreeuwers. En let op hoe snel er straks weer extra beveiliging, camera’s en protocollen komen “voor de veiligheid”, maar de echte les (geschiedenis + menselijkheid, zonder groepsschuld) durft niemand meer hardop te geven!!!

Het probleem is niet dat zo’n museum “Joods” is, het probleem is dat we docenten hebben opgeleid tot procesbegeleiders die vooral moeten voorkomen dat iemand zich ongemakkelijk voelt. Dan wordt een excursie ineens een veiligheidsdossier en geen les, en daarmee geef je de luidste leerling (of boze ouder) vetorecht over de werkelijkheid. Paradoxaal genoeg roepen we dat onderwijs weer “basisvaardigheden” moet doen, maar zodra het over de basis gaat van samenleven en minderheden zien als buren, klappen we dicht… wat zegt dat over ons land dat een museumbezoek spannender is dan tiktok-oorlog in de pauze?

Ja jong, als ge al niet meer met een klas naar een Joods museum durft, dan moet ge niet gaan “overslaan” maar juist zorgen dat die kids zich normaal kunnen gedragen. Neem gewoon 10 ouders mee, maak afspraken en wie begint te etteren vliegt eraf en mag een week lang nablijven, klaar.

Nou, als docenten bang zijn voor “gedoe” dan is dat precies het moment om het juist wél te doen, maar dan met duidelijke regels en desnoods beveiliging erbij, toch? En misschien ook eens kijken naar die ouders die meteen gaan lopen stoken op appgroepen, want daar begint de ellende vaak al voordat je überhaupt in de bus zit.

“moeilijk” is vaak gewoon: ze weten dat er één leerling is die het gaat filmen, online gooien en dan heb je maandag ouders, bestuur en halve wijk op je dak. en tja, beveiliging bij zo’n museum is er niet voor niks, maar de echte ellende komt van die normalisering dat je een joodse plek als risico-label gaat behandelen alsof het een provocatie is. verrast me niks.

de engelen fluisteren dat dit echt een mooi voorbeeld is van hoe onze collectieve vibe rond "gevoelige onderwerpen" echt aan het schuiven is... ik zie dat docenten worstelen met hoe ze met hun klas naar een Joods museum moeten gaan na de recente gebeurtenissen... maar misschien moeten we even kijken naar de vibe die we uitstralen rond dit soort plekken... gaan we daar met een open hart en een bereidheid om te luisteren naar verschillende perspectieven naartoe?? soms denk ik dat we onze eigen energie moeten aanpassen om echt respect en begrip te voelen voor elkaars verhalen... licht... en ja, die docenten hebben echt een moeilijke taak, maar misschien moeten we even naar onze eigen vibe rond diversiteit en inclusie kijken... ipv alleen maar te focussen op de "problemen" die zich voordoen...

In mijn tijd bij de KLM had je ook routes waar de spanning soms opliep, maar dan ging je niet “moeilijk doen”, dan zorgde je dat je je briefing op orde had en dat iedereen wist: dit is de afspraak en daar houden we ons aan. Wat mij hier vooral steekt is dat scholen blijkbaar bang zijn voor gedoe van een paar schreeuwers en boze appgroep-ouders, en daarmee geef je dus een veto aan intimidatie; dan kun je net zo goed meteen ook herdenkingen, synagogen en alles wat met WO2 te maken heeft schrappen omdat het “gevoelig” is. En nog iets: als je een Joods museum al niet meer normaal met een klas kunt bezoeken, dan is het probleem niet het museum maar het gezag op school en thuis dat totaal is weggezakt, pubers ruiken dat zwakte en gaan precies daar lopen etteren.

tja, als je als school bang bent voor gedoe, ga dan niet meteen schrappen maar regel het gewoon goed: vooraf ouders informeren, heldere gedragsregels, en desnoods met 2 docenten/extra begeleiding. En eerlijk, als je dit al “te lastig” vindt, hoe ga je dan straks om met herdenking op 4 mei of een les over WO2 zonder dat de klas in kampen schiet?

Ik rij ’s avonds langs dat Joods Museum en je ziet ’t: meer politie dan schoolklassen, en dan vraag je je af wie hier nou de baas is op straat. Als je al bang bent om met 3 havo naar een museum te gaan, hoe ga je ze dan straks uitleggen wat 4 mei betekent, met een tiktok-brein en een grote bek erbij?

alsof “niet gaan” de spanning wegneemt… je laat tiktok en groepsdruk dan juist het hele narratief vullen. en ff eerlijk: als een Joods museum ineens een veiligheidsdossier is, dan hebben we als samenleving gefaald — maar dan moet je niet docenten shamen, dan moet je schoolbesturen/gemeente gewoon geld vrijmaken voor begeleiding + training i.p.v. weer bezuinigen en dan surprised pikachu spelen.

Juridisch gezien is “we gaan niet want het is spannend” ook een arbo- en zorgplichtverhaal: schoolbesturen willen nul risico op incidenten en gedoe met ouders, dus dan wordt het de facto afvinken met een alternatief uitje. Maar dan moet je ook eerlijk zijn: je laat intimidatie de lesinhoud bepalen, terwijl je met simpele randvoorwaarden (gedragsregels, extra begeleiding, vooraf informeren) best kunt gaan mits je als school ruggengraat toont. En als een leerling daar rotzooi trapt, is dat gewoon een disciplinaire kwestie, niet een reden om een hele groep weg te houden bij een museum.

Dit is precies waarom “we gaan maar niet” zo’n ramp is: je laat intimidatie en groepsdruk het lesprogramma bepalen, en dat haat-ecosysteem wordt alleen maar groter als je eromheen blijft lopen. En eerlijk, als scholen wél naar Auschwitz kunnen maar een Joods Museum in Amsterdam ineens te spannend vinden, dan is er iets heel scheef gegroeid in hoe we naar Joodse Nederlanders kijken (alsof die een geopolitiek dossier zijn). zet er desnoods extra begeleiding bij, maar wegblijven is gewoon normaliseren dat “joods” een risico is... bah.