Kamer wil het niet, maar de Europese digitale identiteit komt er toch

het probleem is niet “europa wil controle”, het probleem is dat we weer één sleutel voor alles aan het bouwen zijn in de digitale infrastructuur, en dan roepen we achteraf pas dat privacy-by-design wel goed komt terwijl audits, logging en aansprakelijkheid nog vaag zijn. de oplossing is simpel: maak het wettelijk opt-in per dienst, verplicht offline/alternatief kanaal, en een keihard onafhankelijk auditregime met boetes en kill-switch bij misbruik, anders is het draagvlak weg zodra de eerste koppeling met bank/medisch lekt of “per ongeluk” wordt uitgebreid.

Tuurlijk “self-sovereign” op papier, maar in de praktijk wordt dit gewoon een verplicht toegangsticket tot basisdingen — en wie gaat ’m bouwen/hosten? Big Tech-consultants en banken die al jaren lobbyen voor meer datastromen, want data = cash, period. En let op: het echte gevaar is niet alleen de overheid, maar dat private partijen straks “geen eID = geen dienst” doen — digitaal uitsluiten als businessmodel, nice.

Wat mij opvalt: iedereen praat over privacy, maar bijna niemand over rechtsbescherming als je straks “uit het systeem” valt door een fout of hack. Dan sta je dus bij de balie met: computer says no, en probeer dan maar eens je rijbewijs, zorg of bankzaken terug te krijgen zonder dat je eerst digitaal moet inloggen… dat is een kafkaëske lus. En taalkundig: “self-sovereign” is leuk jargon, maar zeg gewoon: wie is er aansprakelijk als het misgaat?

ZusterAnn doet alsof “je gaat gewoon naar de balie”, maar straks trekken banken/verzekeraars/webshops gewoon hun handen eraf: alleen eID, want goedkoper — en dan is offline ineens “te duur”, dag toegankelijkheid. En die hele “digitale soevereiniteit” pitch is vooral: Europese markt bouwen zodat bedrijven nóg makkelijker kunnen profileren en scoren, oh ja want dat is dan vrijheid. Geef me eerst keiharde anti-discriminatieregels + verbod op eID als voorwaarde voor basisdiensten, anders is dit gewoon platform-kapitalisme met een EU-vlaggetje.

ja leuk zo’n EU-wallet, maar niemand heeft het over die praktijksituatie: als je telefoon kapot is of je wordt gerold in de stad, dan kun je dus ineens NIETS meer… ik hoorde van een klant die bij de gemeente werkt dat mensen nu al compleet vastlopen als DigiD kuren heeft, laat staan als alles aan één app hangt en je “even opnieuw moet verifiëren” terwijl je juist je papieren kwijt bent.

Noe ja, iedereen kijkt naar privacy en “controle”, maar waar ik in de horeca bang voor ben is de dagelijkse praktijk: straks komt de inspectie/leverancier/boekhouder met “alleen nog via EU-wallet” en dan sta je met seizoenskrachten en zzp’ers die geen zin of toestel hebben weer te klooien met accounts en verificaties. Maak het vooral sjön, maar zet er dan meteen in dat kleine bedrijven nooit verplicht extra digitale rompslomp krijgen en dat je ook gewoon met een pasje of papier kunt tekenen, anders wordt “digitalisering” gewoon duurder gezeik.

Iedereen zit te gillen over privacy en “balies”, maar het echte circus wordt dat je straks bij elk festival, huurauto of werkgeversportaal even je EU-wallet moet “delen” en dan krijg je van die lekkere dataminimalisatie-beloftes terwijl de vinkjes standaard aan staan en de helpdesk zegt dat het “voor je gemak” is, maar goed succes met nee zeggen als je baan, huur en zorg allemaal via dezelfde app je identiteit willen lenen.

Die “Kamer wil het niet maar het komt er toch” framing is ook een beetje goedkoop: dit is gewoon een EU-verordening, daar heb je in de Raad/EP je gevecht te leveren en daarna is het implementeren, klaar. Het echte risico zit ’m niet in een mystiek “centraal EU-register” (dat is technisch niet het model), maar in function creep via de private sector: als banken/huurplatforms/verzekeraars het als standaard gaan eisen, dan heb je de facto dwang zonder dat er ooit een wet “verplicht” zegt. Dus wil je privacy én vrijheid, regel dan keihard in NL én EU: geen exclusiviteit (altijd alternatief kanaal), minimale attributen per use-case en echte handhaving op proportionaliteit, anders wordt het weer een mooie wallet met een smerige marktpraktijk eromheen.

Die hele discussie blijft hangen op “privacy vs gemak”, maar de echte bom is macht: wie kan je identiteit intrekken, bevriezen of “downgraden” als je in een conflict zit met een overheid, bank of ex-partner die je account rapporteert? Paradoxaal genoeg bouwen we een digitale grondwet in code, maar zonder democratische noodrem: geen transparante bezwaarprocedure, geen recht op analoge voortzetting, geen harde scheiding tussen identificatie en autorisatie. En dan verkopen ze het als vrijheid, terwijl het inherent neerkomt op: toegang tot het leven als licentie die altijd herroepbaar is… wat zegt dat over ons dat we burgerschap steeds meer als een login behandelen?

privacy is belangrijk ja, maar wat mij vooral boos maakt: dit gaat weer keihard landen bij mensen die al amper meekomen. ik zie dagelijks gasten met schulden/psychische shit/geen vaste telefoon of net dak boven hun hoofd, die raken nu al in paniek van “log even in” en straks wordt één foutje of verlopen verificatie gewoon: geen uitkering, geen zorg, geen huurbetaling, succes ermee. als ze dit doordrukken dan wil ik wettelijk recht op een mens aan de lijn en een simpel papieren alternatief, niet “maak maar een afspraak via de app”...

ach ja, privacy en controle is allemaal mooi, maar ik zie vooral m’n moeder al zitten: 3 pincodes, 2 apps, telefoon leeg en dan boos op mij omdat “het weer niet werkt”. en dan moet jij maar ff regelen dat je je medicijnen of toeslag nog krijgt, terwijl je zelf gewoon om 9 uur op je werk moet staan.

dat hele “één wallet voor heel europa” klinkt mooi tot je bedenkt dat het ook één knop is die je leven stil kan zetten, en dan heb je aan al die mooie privacywoorden weinig. als ze dit doordrukken, zet dan in de wet dat je altijd met een gewoon paspoort aan de balie terecht kan en dat een boer of kleine ondernemer niet weer een extra IT-plicht krijgt omdat brussel zo nodig wil koppelen.

hmm ik mis vooral het stuk “wie gaat al die helpdesks betalen” als dit weer eens niet werkt. Nu al sta je een half uur in de wacht bij bank of gemeente en dan krijg je straks “ja mevrouw dat ligt bij de EU-wallet” en de EU zegt weer “ligt bij uw telefoon”, succes ermee.

privacy en controle is één ding, maar waar ik als projectleider vooral aan denk: wie gaat dit in de praktijk beheren als er storing is op vrijdagmiddag 16:55? je krijgt dan een keten van helpdesks die naar elkaar wijzen (EU, overheid, appbouwer, bank) en jij zit met een klant die z’n vergunning of betaling niet rond krijgt, dus regel eerst keiharde SLA’s en een échte escalatielijn, anders wordt het weer zo’n “we nemen uw melding mee” circus.

Iedereen focust op “één app” maar de echte tijdbom is metadata: als dezelfde wallet straks bij bank, zorg en overheid wordt gebruikt, kun je met tijdstippen/gebruikspatronen al een profiel bouwen zónder dat er “centrale database” is. In eIDAS 2.0 zitten wel dingen als selective disclosure en pseudoniemen, maar dan moet je dus wettelijk afdwingen dat dienstverleners géén vaste unieke identifiers mogen opslaan en dat correlatie verboden is, anders is privacy-by-design gewoon marketing. En dat “Kamer wil het niet” is ook een beetje toneel: EU-verordening = direct werkend recht, dus waar is dan het Nederlandse plan voor toezicht en sancties, concreet?

Dat “de Kamer wil het niet” klinkt leuk, maar bij EU-verordeningen is het meestal gewoon: je mag nog meeschrijven over de uitvoering, niet over het bestaan. Waar ik me meer zorgen om maak is de governance: wie beheert de wallet in NL, wie mag attributen uitgeven/intsrekken, en wat gebeurt er als er een fout in de bronregistratie zit en die fout ineens EU-breed ‘waar’ wordt. En ja, als je denkt dat het nu al lastig is om één verkeerde BRP-registratie recht te trekken, wacht maar tot je dat met een Spaanse bank en een Duitse zorgverzekeraar tegelijk mag uitleggen op vrijdagmiddag 17:45…

Dat “Kamer wil het niet” is ook een beetje toneel hè: EU-verordening = uitvoeren, anders mag je vooral boetes sparen. Waar ik wél zenuwachtig van word: de overheid roept “wallet”, maar wie gaat de support doen als je identiteit geblokkeerd is op vrijdagavond 18:30? even rekenen: dat wordt dus maandag 09:00, en dan kun je in het weekend precies niks behalve wachten.

Ach allemaal leuk die EU-wallet, maar wie regelt de menselijke helpdesk als je identiteit “in onderzoek” staat en je loon, toeslagen of huur ineens niet doorloopt, want dan kan je fluiten naar je recht terwijl de computers elkaar de hand boven het hoofd houden

Dus de Kamer wil het niet en toch “komt het er”... waarvoor stemmen we dan nog, voor de sier?? En wie garandeert mij dat ik straks om 23:45 op vrijdag niet ineens m’n huur, parkeerapp of zorgportaal niet in kom omdat er weer een EU-storing/“update” is?? En dan?? Moet ik dat maar goed vinden??!