De robotauto heeft betere babysitters nodig

Wat moet je, als zo’n ding al schrikt van een schoolbus of een ambulance wil ik ‘m echt niet langs een oversteek bij de basisschool hier. Eerst keiharde regels en aansprakelijkheid, anders zijn wij straks proefkonijn terwijl de techclub z’n schouders ophaalt.

Men vergeet gemakkelijk dat “miljoenen testkilometers” vooral betekenen: gereden in netjes uitgezette zones, met mooi weer en voorspelbaar verkeer; de echte wereld is een rommelig toneelstuk met fietsers, wegwerkers en half zichtbare borden. Het probleem is niet alleen techniek, maar ook bestuur: wie zet zo’n software-update live, wie mag ’m stilleggen, en wie betaalt als het misgaat; dat is nu allemaal vaag en dat vinden techbedrijven prima. En China’s “snelle ingreep” klinkt stoer, maar zonder transparantie en onafhankelijke controle weet je na een ongeluk nog steeds niks, behalve dat het is weggepoetst. Zet die dingen eerst maar op vaste corridors (havens, bedrijventerreinen) en niet tussen schoolpleinen, klaar.

In mijn tijd bij de KLM was het simpel: als de automaat raar doet, dan gaat ’ie eraf en neemt de piloot over, maar op de weg heb je straks een halve bestuurder die net genoeg “assistent” krijgt om lui te worden en dan ineens in 0,3 seconde wél moet ingrijpen als er een ambulance of een kind opduikt. Dat hele robotauto-verhaal wordt verkocht als veiligheid, maar het grootste risico is juist die grijze zone van aansprakelijkheid en gedrag: wie is er nou echt verantwoordelijk op het moment dat de software twijfelt, en hoeveel mensen gaan ondertussen appen omdat “hij rijdt toch zelf”…?? Zet het dan eerst in gecontroleerde toepassingen waar je ook echt kan afdwingen dat er een operator zit die oplet, en niet tussen fietsers en schoolpleinen waar iedereen maar wat doet.

Miljoenen kilometers zeggen niks als je testdata vooral “gemiddeld verkeer” is en niet die rare randgevallen, en precies dáár vallen ze om: blaadjes, tijdelijke borden, een agent die met z’n arm zwaait. Als je dit serieus wil, moet je verplicht maken dat elke bijna-ongeluk/ingreep als open incidentdata gedeeld wordt (zoals bij luchtvaart), anders blijft het black box-UX: iedereen moet maar vertrouwen tot het fout gaat.

Feit is ook dat je bij verkeer niet alleen doden telt, maar vooral de bijna’s en de schrikreacties, en daar worden mensen juist onvoorspelbaar van: even remmen, uitwijken, paniek, en dan krijg je kettingbotsingen. In de spreekkamer zie ik na ongelukken vaak whiplash- en angstklachten die maanden blijven hangen, dus als je dit uitrolt moet je niet alleen naar crashdata kijken maar ook naar hoe vaak zo’n ding andere weggebruikers in de stress jaagt. En dan graag met transparante data, anders is het gewoon beta-testen op straat.