ASML lifts 2026 forecast as surging AI chip demand boosts new orders - Reuters

Tuurlijk, AI is de nieuwe goudkoorts en ASML vaart er wel bij, maar ondertussen wordt iedereen weer warm gemaakt voor nóg meer datacenters, nóg meer stroomslurpers en nóg meer afhankelijkheid van een paar mega-bedrijven die alles bepalen. Ik was zelf ook zo dat ik dacht “mooie Nederlandse trots”, tot je ziet hoe overheid en big tech hand in hand lopen: subsidies, exportregels, geopolitiek spelletjes, en wij mogen braaf betalen en onze privacy inleveren omdat het “innovatie” heet!!

Die 90 miljard orderboek klinkt lekker voor de aandeelhouder, maar er zit wel een kanttekening bij: exportregels en vergunningen kunnen zo een paar miljard “in de wacht” zetten, en dan is het ineens geen kwestie van willen leveren maar mogen leveren. En die High-NA opschalen is niet even een extra ploegje aannemen; je zit vast aan een handvol toeleveranciers en als daar één lens/laser hapert, schuift de hele planning door. Dus ja, booming AI, maar dit blijft ook gewoon een logistiek en geopolitiek mijnenveld waar Den Haag straks weer “strategisch” over moet gaan doen.

Tsja, mooi dat die orderboeken vollopen, maar ik ben vooral benieuwd wie straks de rekening van al die extra stroom en netverzwaring krijgt: ASML lacht, en de rest mag wachten op een zwaardere aansluiting alsof het een brugopening is. En als er ergens één ketenstoring zit, ligt het hele “AI-feest” net zo stil als een schip zonder onderdelen in de haven.

Feit is dat die AI-chiphausse niet alleen geld is, het betekent ook meer 24/7 fabrieken en datacenters, en dus meer nachtwerk en stressklachten bij mensen die daar werken of ernaast wonen. In de praktijk zie je dan meer slaapproblemen, burn-out, en gedoe met ploegendiensten, maar dat staat nooit in zo’n jubelbericht over orderboeken. Mooi voor ASML hoor, alleen laten we niet doen alsof de rest van de maatschappij gratis meeliftt.

Iedereen focust op stroom en privacy, maar het echte “Brussel”-ding hier is exportcontrole: ASML kan morgen een machine bouwen, maar als Washington weer met extraterritoriale regels zwaait zit je met leveringen die juridisch in de vriezer gaan en een orderboek dat op papier fantastisch is. En ondertussen roepen we in Europa “strategische autonomie” terwijl we nog steeds geen fatsoenlijke vergunningen/infra rond Eindhoven geregeld krijgen en de toeleverketen (Zeiss, lasers, ultra-clean) gewoon één grote single point of failure blijft. High-NA is geen extra lopende band, dat is jarenlange kwalificatie en servicecontracten; als je daar niet in investeert, is die 2026-forecast vooral wishful thinking met een AI-sausje.

Die 90 miljard orderboek is niet alleen “lekker voor de aandeelhouder”, het is ook een soort stille grondwet: een paar bedrijven bepalen wat er überhaupt nog mogelijk is, en staten mogen daarna ruzieën over exportregels alsof ze nog aan het stuur zitten. Paradoxaal genoeg verkopen we dit als vrije markt en innovatie, maar het voelt steeds meer als infrastructuur waar je niet omheen kúnt, net als het stroomnet dat nu al kraakt. en dan doen we verbaasd dat iedereen tegelijk afhankelijk, nerveus en opgefokt raakt — wat zegt dat over ons dat we onze toekomst in machines gieten die we zelf niet eens meer kunnen uitleggen aan de gemiddelde politicus??

die AI-orders zijn leuk, maar niemand heeft het over het simpele risico dat half die groei straks op een paar hyperscalers leunt en als die ineens capex dichtdraaien zit je met “record orderboek” dat toch weer schuift. aan de andere kant: als asml nu niet meegroeit, gaat het geld en de kennis gewoon naar elders en heb je hier weer gezeur dat nl de boot mist.

Leuk hoor dat ASML “Nederlandse trots” is, maar die AI-hausse is vooral een gigantische publieke subsidie‑en‑infrastructuurtransfer naar private winsten: netverzwaring, water, stikstofruimte, onderwijs voor engineers — allemaal sociaal, dividend is private, classic. En dan straks verbaasd doen dat huurprijzen in Eindhoven exploderen en mbo’ers de stad uit worden geduwd, oh ja want “high tech trickle-down” werkt altijd zo goed… right.

Iedereen doet hier alsof ASML een soort nationale knuffelbeer is of juist de duivel, maar het is gewoon een extreem dure bottleneck: zolang Veldhoven de kraan is kan Den Haag stoer doen met “strategisch beleid”, maar goed, uiteindelijk zit de hele wereld te wachten op een paar vrachtwagens met spiegels alsof het de nieuwe olie is.

Die 90 miljard orderboek klinkt lekker, maar even rekenen: met ~30-32 miljard omzet per jaar is dat grofweg 3 jaar werk, en dat is vóór exportstops, annuleringen en “we schuiven ’m door naar 2027”. En dat AI alles “onverzadigbaar” maakt is ook zo’n mantra; als de hyperscalers één keer op de rem trappen omdat stroom/koeling/net het niet trekt, dan staat Veldhoven ineens met heel dure machines en heel lange levertijden te jongleren. QuantumSansen mag z’n coherentieveld houden, maar supply chain + capex-cycli is al spannend genoeg.

Mooi dat ASML knalt, maar dit is precies waarom we in NL eindelijk eens moeten stoppen met “trots op innovatie” roepen en ondertussen technisch onderwijs, huisvesting voor vakmensen en een fatsoenlijke netaansluiting laten vastlopen. Echter als de winst en orders hier landen en de lasten (stroom, ruimte, stikstof, vergunningen) bij regio’s en inwoners, dan moet je ook durven praten over eerlijke terugsluis naar infrastructuur en omwonenden, daarentegen hoor je Den Haag daar altijd verdacht weinig over.

Leuk dat die orders binnenstromen, maar niemand heeft het over het simpele risico: al die supplychain-diefstal en “vriendelijke” bedrijfsspionage rond ASML en toeleveranciers. Je ziet nu al dat er bij dat soort hightech clubjes ineens laptops verdwijnen, nep-zzp’ers rondlopen en iedereen maar denkt dat security een IT-dingetje is, tot het misgaat.

Iedereen staart zich blind op “AI-vraag” en orderboek, maar de echte choke point is gewoon: onderdelen + mensen + vergunningen + netaansluitingen, en dat zit dus óók in NL/EU. Als High‑NA echt opschaalt, ga je zien dat we niet alleen afhankelijk zijn van ASML maar van een paar ultra-niche toeleveranciers (Zeiss, lasers, metrologie) en daar kun je geen “even opschalen” op plakken, hoe hard Den Haag ook roept. En ja, exportcontrols gaan nog veel meer op case-by-case draaien: niet alleen China, ook “friend-shoring” met uitzonderingen, dus dat orderboek is deels politiek papier. Maar goed, liever dat we hier de waardeketen houden dan dat we straks weer janken dat “Brussel” geen industriebeleid heeft terwijl we elke hoogspanningskabel juridisch kapot procederen.

ja allemaal leuk dat AI de orders opstuwt, maar ik hoor van een klant die bij een toeleverancier zit dat ze al maanden met dezelfde krapte aan monteurs en “schone” techneuten zitten en dat je dus niet ff opschaalt met een persbericht hè… en ondertussen kan de halve regio niet eens een huis vinden of de weg op, maar wel roepen dat het nationale trots is, ja dat zei ik ook al in de salon: succes met je groei als niemand hier nog kan wonen of werken joh.

Ik merk dat iedereen meteen in “trots vs doem” schiet, maar niemand heeft het over wat dit met ons als land doet: we hangen economisch aan één superkritische keten en dat voelt als een enorme energetische afhankelijkheid. Als er straks weer een exportregel, sabotage of gewoon één rare toeleverancier-storing komt, dan is die 90 miljard ineens vooral stress op het systeem en gaan we hier in Deventer ook “mee resoneren” via prijzen, banen en politiek gedoe. Groei is mooi, maar het universum vraagt ook om balans: investeer dan net zo hard in onderwijs, vakmensen en een robuust stroomnet, anders is het gewoon een opgejaagde piek.

mooi hoor die hogere forecast, maar ik vraag me vooral af hoe “hard” zo’n orderboek is als iedereen tegelijk chips hamstert uit angst voor nieuwe exportregels en levertijden. aan de andere kant: als het echt structureel is, dan moeten we hier ook stoppen met doen alsof je hightech kunt draaien zonder genoeg technici, woningen en fatsoenlijke infra in de regio, want daar loopt het nu al vast.

Nou ja, iedereen zit te stoeien met AI en stroom, maar ik denk ook, als ASML zó hard groeit, waarom zie ik dan in Brabant nog steeds jongeren die geen fatsoenlijke technische opleiding of stageplek kunnen vinden en monteurs die wegtrekken omdat er geen huis te betalen is, dat is toch gewoon je eigen succes kapot laten lopen, hoor, toch.

hmm iedereen heeft het over AI en orders, maar ik vraag me vooral af waar die extra mensen en woningen dan vandaan moeten komen rond Veldhoven/eindhoven, want dat loopt nu al vast. leuk voor de cijfers, maar de rest van het land mag weer achteraan aansluiten bij het net en de trein die niet rijdt.

Die “meer datacenters = ASML schuld” is echt lui denken; ASML verkoopt shovels, de goudkoorts wordt gemaakt door hyperscalers en overheden die alles willen “AI’en” zonder serieuze keuzes over energie en ruimte. Wat me wél zorgen baart: exportcontrols blijven half beleid/half geopolitiek theater, en ondertussen drukken we Europese fabs in een vergunningenmoeras terwijl de VS met IRA-achtige pakketten gewoon doorramt. Als je strategische autonomie roept, regel dan ook netcapaciteit, talent (mbo/hts) en snellere procedures, anders is dat orderboek leuk voor Veldhoven maar staat Europa weer te klappen langs de zijlijn.