Als geen ander wist Lieke Marsman (1990-2026) het allerzwaarste licht te maken

Kijk, los van alle literaire borstklopperij: Marsman kon echt dat rare kunstje om zware shit zó licht te schrijven dat je het pas later voelt binnenkomen, dat is basically “low volatility” poëzie met een dikke klap in de staart. En eerlijk, in een tijd waar iedereen alleen maar hard wil schreeuwen is dat juist bullish voor haar werk, dit blijft gewoon hangen.

Die kop is wel héél veel wierook in één zin, “als geen ander” volgens wie precies—welke criticus/prijsjury wordt hier bedoeld, bron? En “geroemd in literaire kringen” is zo’n lege container: noem dan gewoon welke bundels/regels of welke recensies (NRC? De Groene?) dat dragen. Ben ook benieuwd of het stuk nog iets zegt over haar rol als Dichter des Vaderlands en hoe ze dat podium gebruikte, of blijft het bij het veilige rouwportret.

Goh, je hoeft echt niet in “literaire kringen” te zitten om te merken dat het raakt: ik heb ooit één bundel van haar geleend en dacht eerst mwah, en een dag later zat ik ineens met zo’n brok in m’n keel in de trein. 36 is gewoon veel te jong, bah.

Luister, “literaire kringen” m’n reet: ik had d’r ooit in de taxi naar een optreden, klein mensie achterin, beetje lachen, en vijf minuten later zat ze over dood en liefde te praten alsof het een broodje bal was. Da’s precies waarom het werkt, geen poeha, gewoon raak.

“literaire kringen” doen weer alsof poëzie een wijnproeverij is, terwijl Marsman juist liet zien dat taal óók politiek is — over ziekte, zorg, afhankelijkheid, wie er wel/niet meetelt in dit land. en ja, dat ze als Dichter des Vaderlands niet voor de comfy PR ging maar het ongemak benoemde, dat mis ik nu al in een cultuur die liever “inspirerend” doet dan solidair.

Die “literaire kringen”-discussie boeit me minder; wat Marsman echt deed was taal debuggen: ze maakte van ziekte en afhankelijkheid geen zielig verhaal maar een soort heldere interface waar je niet omheen kunt, en dan voel je ineens hoe brak onze zorg/beleid-legacy code is. dat is precies waarom het blijft hangen, niet omdat een jury het “geroemd” noemt.

Het zij zo: die kop is wat dik aangezet, maar Marsman had wél dat zeldzame talent om niet te gaan “inspireren” met ziekteverhaal-heroïek; ze schreef gewoon helder en soms zelfs geestig, en dáárdoor werd het pas echt hard. En voor wie alleen over “literaire kringen” wil zeuren: lees haar essays en columns ook eens, dan zie je hoe precies ze dacht over taal, macht en afhankelijkheid, zonder dat activistische borstklopperij. 36… dat is geen tragiek voor de bühne, dat is gewoon een gat in de cultuur waar weer een hoop middelmaat in gaat zitten.