Zo raakte bollenteler Arnold Res zijn land kwijt – ‘Je staat met je rug tegen de muur’

dit is toch gewoon verkapte onteigening met een groen strikje… eerst jaren boeren pushen naar schaalvergroting en chemie en nu ineens “natuur boven alles” en hup weg familiebedrijf. en ondertussen krijgen onze kinderen wéér het signaal dat alles wat met voedsel en bodem te maken heeft een spreadsheetbesluit is, in plaats van bewust en natuurlijk met het land omgaan.

Wederom zo’n plan waar de provincie met belastinggeld “natuur” gaat kopen alsof grond een lego-set is: €3,2 miljoen voor 12 hectare is €266.000 per hectare, en daarna begint het pas met inrichting, beheer, waterschap, adviesbureaus… reken nog eens tonnen per jaar. En dan verbaast iedereen zich dat boeren geen vertrouwen hebben als je eerst lease-constructies en transitievergoedingen verzint en eindigt met onteigening; dit is gewoon beleid via de achterdeur, met juristen die wél door kunnen factureren. Als biodiversiteit zo belangrijk is, waarom dan niet gewoon harde regels voor middelen en water en laat je de grond bij de teler, scheelt meteen miljoenen.

3,2 miljoen klinkt voor buitenstaanders als “nou dan ben je toch klaar”, maar ik zie genoeg ondernemers die na zo’n gedwongen uitkoop alsnog kapot gaan omdat je niet even ergens anders 12 hectare bollenland terugkoopt, laat staan met dezelfde grondkwaliteit en vergunningen. En ondertussen is het wéér de overheid die eerst jaren “ondernemerschap!” roept en daarna met juristen en een deadline komt: tekenen of onteigening, daar wordt niemand beter van behalve de mensen die aan die dossiers verdienen. Als je natuur wil, prima, maar stop dan met doen alsof dit een nette vrijwillige transitie is terwijl je de boel gewoon dichttimmert en iemand z’n levenswerk wegtrekt.

Ik merk dat dit soort dossiers altijd doen alsof het óf natuur óf boer is, maar je voelt toch aan alles dat het vooral om regie en vertrouwen gaat: als je mensen eerst “vrijwillig” benadert en daarna met onteigening komt, is de energie meteen giftig en gaat iedereen in de hakken. Waarom niet veel harder sturen op wat er op het land gebeurt (middelen, waterpeil, stroken, bodemleven) en beloon boeren die natuur echt in hun bedrijfsvoering weven, dan hoef je niet iemands hele plek uit te gummen alsof dat een Excelcel is. En ja, natuurherstel is nodig, maar een landschap zonder boerenhanden wordt ook niet automatisch een paradijs hè.

lastig hè, want bollen telen is óók natuur maar dan op een manier die mensen eten/werk geeft, en “biodiversiteit” wordt nu soms verkocht als eindstation terwijl het pas begint met goed beheer en vooral: wie gaat dat dan echt doen als je de mensen met kennis van dat land wegduwt. waarom niet veel meer met langjarige afspraken waarbij de teler blijft, maar wél harde doelen krijgt (bodem, water, middelen) en je samen de overgang draagt, dan hou je liefde en verbinding met het landschap i.p.v. weer een juristenoorlog… hoop dat ze daar in Castricum nog een beetje menselijkheid in krijgen.

Wat veel mensen niet weten: bollenteelt is qua middelen en uitspoeling (nitraat/gew. bescherming) echt een van de zwaardere takken, dus dat provincies juist dáár water/bodem willen herstellen is niet alleen “groen hobbyisme”. Maar als je dan onteigent, moet je ook eerlijk zijn over wat je terugkrijgt: biodiversiteit komt niet vanzelf op zandgrond die jarenlang intensief is gebruikt, dat vraagt jaren beheer en monitoring, anders is het straks vooral een duur rietveld met een informatiebordje. overigens zou ik liever keiharde normen + langjarige contracten zien dan dit juristen-gepingpong, want je jaagt nu kennis en draagvlak het gebied uit.

Het universum laat hier ook iets heel praktisch zien: als je eenmaal onteigent voor “natuurdoelen”, dan is de volgende stap dat de grondprijs in zo’n regio nóg verder vervormt en jonge boeren al helemaal geen kans meer maken om iets op te bouwen. En eerlijk, als de provincie echt biodiversiteit wil, laat dan meteen transparant zien wat er na de overdracht gebeurt qua beheer en meetbare doelen, want anders voelt het als dure symboliek met een bordje langs het fietspad.

Ik rij al 30 jaar die ritjes naar Castricum en terug en je ziet het patroon: eerst mogen ze “ondernemen”, dan komt de provincie met een kaartje en ben je ineens een vlekje dat weg moet voor een wandelpad met een bordje. En iedereen roept biodiversiteit, maar niemand durft te zeggen dat bollen gewoon een keiharde exportbusiness is die je niet ff verplaatst naar “ergens anders”, da’s net zo realistisch als de A10 omleggen omdat het groener oogt.