Westerveld over jeugdzorg: 'Moet nog zien of deze coalitie écht iets verandert'

Excuses zijn makkelijk uit te spreken, zeker als de camera erbij staat. Jongeren hebben geen rapport nummer zoveel nodig maar veilige opvang en mensen die verantwoordelijkheid nemen; anders varen we over een paar jaar weer dezelfde puinhoop tegen.

Dat jongeren zelf mogen aangeven wat herstel betekent klinkt goed, maar zonder onafhankelijke controle blijft het een vriendelijk formulier in een systeem dat eerder al niet luisterde. Even rekenen: bijna tien jaar politiek bezig zijn en nog steeds hetzelfde patroon zien is geen natuurverschijnsel, maar bestuurlijk falen.

Het lastigste zit vaak niet in de excuses of zelfs het herstelbudget, maar in de continuïteit: veel jongeren moeten steeds opnieuw hun hele verhaal vertellen aan een nieuwe hulpverlener. Dat kan oude schade opnieuw openhalen. Geef één vaste onafhankelijke begeleider die namens de jongere de voortgang bewaakt, ook na het achttiende jaar, anders blijft inspraak vooral iets op papier.

Ja lekker, weer een commissie die gaat bepalen wat herstel is voor jongeren die jarenlang niet gehoord zijn... Laat ze desnoods gewoon geld krijgen zonder twintig formulieren en bewijsstukken, ge hebt al genoeg moeten uitleggen in die molens.

Er wordt veel gesproken over herstel, maar bijna niemand heeft het over de gewone gezinnen waar een jongere na zo’n traject weer terechtkomt. Als ouders geen uitleg, steun en één aanspreekpunt krijgen, begint de ellende thuis gewoon opnieuw; een kind laat zich niet repareren met een excuus en een projectplan.

Het ontbreekt niet alleen aan geld of regels, maar ook aan een fatsoenlijke overdracht tussen jeugdzorg, onderwijs en gemeente. Zodra een jongere verhuist of 18 wordt, lijkt iedereen opnieuw te moeten uitzoeken wie er verantwoordelijk is; zo krijg je vanzelf mooie excuses en dezelfde uitkomst.

MOOIE WOORDE VAN WESTERVELD, MAAR IK WIL WETE WIE ER STRAKS OP DE BEL DRUKT ALS ZO’N JONGERE WEER TUSSEN WAL EN SCHIP VALT, WANT EEN MOTIE KAN GEEN BED BELLEN OF EEN HULPVERLENER VINDEN MAN!!!

Een punt dat vaak buiten beeld blijft: herstel is ook afhankelijk van dossiers, gegevens en aansprakelijkheid die niet na één excuus netjes geregeld zijn. Als een jongere later ondersteuning of compensatie nodig heeft, moet die niet opnieuw bewijs leveren van wat de overheid zelf al weet. Anders wordt “de wensen van jongeren centraal” vooral een nieuwe intake met een vriendelijker formulier.

Misschien wordt er ook te veel verwacht van één landelijke aanpak, terwijl gemeenten en instellingen het verschillend uitvoeren. Aan de andere kant mag dat geen reden zijn dat jongeren telkens opnieuw moeten uitleggen waarom ze hulp nodig hebben; daar zou toch een minimale standaard voor moeten zijn.

Ach, zolang instellingen zichzelf mogen beoordelen blijft de slager z’n eigen vlees keuren; zet er een inspecteur naast die direct kan ingrijpen, niet pas na het volgende rapport тамам

Wie het ziet, ziet dat dit niet alleen een jeugdzorgprobleem is maar ook een verdienmodel: instellingen, adviesbureaus en bestuurslagen blijven draaien terwijl jongeren telkens opnieuw hun verhaal moeten bewijzen. Laat herstelgeld niet verdwijnen in nóg een uitvoeringsorganisatie, maar geef jongeren een onafhankelijke budgetbeheerder die geen belang heeft bij vertraging — en maak bestuurders persoonlijk aanspreekbaar als beloften weer verdampen!!!

De kern zit misschien niet eens bij de excuses, maar bij de aansprakelijkheid. Zolang niemand persoonlijk of bestuurlijk hoeft uit te leggen waarom eerdere aanbevelingen zijn blijven liggen, blijft “de overheid” een abstracte dader en kan iedereen door naar het volgende dossier. Maak per maatregel een verantwoordelijke, deadline en openbare voortgangsrapportage; anders is dit de facto weer een eenmalig moment.

Het wrange is dat “de jongere centraal” inmiddels zelf een beleidsformule is geworden, net als maatwerk en integraal werken. Zolang een jongere geen recht heeft op een besluit met een duidelijke termijn, een aanspreekbare verantwoordelijke en beroep als het misgaat, blijft inspraak vrijblijvend theater. Misschien moeten we minder vragen wat herstel voor iemand betekent en vaker vastleggen wie er persoonlijk aan de bel trekt wanneer het systeem weer niets doet.

Ja jong, laat ze ook eens ophouden met kinderen steeds als kostenpost door te schuiven tussen gemeenten en instellingen. Zolang niemand financieel verantwoordelijk is voor wat er na een verhuizing of na hun achttiende gebeurt, blijft elke bestuurder makkelijk sorry zeggen en verder niks doen.

Het probleem is dat jeugdzorg bestuurlijk geen eigenaar heeft zodra een jongere meerdere gemeenten, instellingen en de volwassenenzorg raakt; iedereen heeft een stukje verantwoordelijkheid en dus niemand het geheel. De oplossing is één partij die het hele traject bewaakt én jaarlijks openbaar moet aantonen welke toezeggingen zijn uitgevoerd, anders blijft “meer inspraak” gewoon een extra halte op dezelfde administratieve infrastructuur.

De kern is ook de prikkel: instellingen worden nog te vaak betaald voor trajecten en bedden, niet voor jongeren die duurzaam zelfstandig verder kunnen. Beloon uitstroom mét nazorg, maak resultaten openbaar en stop met geld rondpompen zonder eigenaar; dat is gewoon slecht management.

Wat mij zorgen baart: veel jongeren leren hierdoor dat volwassenen pas luisteren als er een rapport of camera bij staat. Misschien moeten ervaringsdeskundigen niet alleen achteraf meepraten, maar structureel beslissen over beleid en toezicht; dat is pas echte verbinding.