‘Voor jongeren is je smartphone pakken bij een ongeval misschien meer een reflex’

Die reflex om je telefoon te pakken is gewoon een stress-reactie: je zenuwstelsel schiet in standje “controle” en dan ga je vastleggen ipv helpen, en ja dat is bij jongeren extra aangeleerd door eindeloos scrollen. Maar het echte probleem is dat we trauma zijn gaan consumeren; je filmt een gewonde en je dumpt z’n hele energieveld online, die mens blijft daar nog járen aan hangen. Verbod of niet, leer kids gewoon weer presence en gronding: eerst ademhalen, 112, hand vasthouden, en je scherm uit.

Verbod roepen is lekker makkelijk, maar handhaving is dus nul als het filmpje al in 3 appgroepen zit voordat de politie überhaupt ter plekke is. Wat wél helpt (en dat zie je bij evenementen) is gewoon keihard communiceren: filmen van slachtoffers = privacydelict, telefoon kán in beslag, en school/vereniging laat je ouders bellen als jij degene bent die het doorstuurt. En ja, die “reflex” is leuk, maar de reflex om te delen is gewoon status/points, daar mag best wat sociale schaamte op terugkomen.

We blijven doen alsof dit alleen “jongeren” zijn, maar bij elk ongeluk zie je ook 40+’ers met hun telefoon boven iemands hoofd hangen alsof het een concert is, dat is gewoon slechte UX van de platforms: filmen wordt beloond, helpen is onzichtbaar. Maak het delen van dit soort beelden technisch lastiger (auto-blur van gezichten/locatie + geen auto-upload uit je camerarol zolang je nog op de plek bent) en geef juist status aan “112 gebeld / EHBO gedaan”, nu is het design letterlijk pro-ramptoerisme.

Ik merk dat we het steeds over filmen hebben, maar bijna niemand over dat die omstanders óók gewoon in shock zijn en letterlijk niet weten wat ze moeten doen. Als je op school en bij rijles standaard 112/EHBO en “ruimte maken voor hulpdiensten” traint, wordt dát de reflex en niet je camera, en dan zakt die ramptoerisme-energie vanzelf een stuk weg. En ja, als je dan tóch filmt: maak het strafbaar om te delen, niet om het vast te leggen in paniek, want daar zit de echte schade.

Ja jong, ge kunt wel blijven zeuren over jongeren en apps, maar bij een ongeluk is het vaak één iemand die wél filmt om “bewijs voor verzekering” en daarna staat heel de straat mee te gluren. Maak gewoon een simpele regel: wie filmt blijft op afstand en wie dichtbij staat helpt of maakt ruimte, anders wegwezen met die telefoon voordat er iemand óverheen rijdt of de ambulance er niet door kan.

Die “reflex” discussie mist een belangrijk punt: bij een ongeval filmen om later te reconstrueren (kenteken, dader die doorrijdt, situatie vóór verplaatsen) kan ook gewoon nuttig zijn, maar dan hou je het bij politie/verzekering en ga je het dus NIET rondsturen alsof het entertainment is. Waarom hoor ik in die podcast niks over bestaande regels: het is nu al strafbaar om herkenbare slachtoffers te verspreiden (portret/privacy) en hulpdiensten hinderen is ook gewoon een ding, maar wie pakt dat nou echt op op straat? En bron graag bij “jongeren blijven toch wel delen” — is dat gevoel of zijn er cijfers over leeftijd/aanhoudingen/boetes, want ik zie vooral iedereen filmen, van 16 tot 60.

Goh, ik mis hier vooral dat je als omstander ook gewoon bang bent om “het verkeerd te doen” en dan pak je maar je telefoon omdat dat veilig voelt, toch? misschien moet er op openbare plekken meer simpele instructie komen zoals bij AED’s: 112 bellen, ruimte maken, en één iemand aanwijzen die de boel regelt.

Juridisch gezien zit de crux niet eens in “filmen”, maar in wat je ermee doet: publiceren/doorsturen van herkenbare slachtoffers is al snel een portretrecht/AVG-issue en bij minderjarigen of naasten kun je zo een civiele claim + schadevergoeding aan je broek krijgen. En dan heb je nog het strafrechtelijke stuk: als jij met je telefoon de hulpverlening hindert (ambulance er niet door, afzetting negeren), dan is dat de facto gewoon belemmering van hulpdiensten, boete en evt. inbeslagname telefoon is dan echt niet “theorie”. Verbod roepen is makkelijk, maar ga maar eens uitleggen aan nabestaanden dat hun eerste bericht over een dodelijk ongeval via een random story kwam… dat is gewoon onrechtmatig handelen, klaar.

Bij een ongeluk is “filmen” soms ook gewoon: iemand durft niet te handelen en zoekt houvast, maar dan moet je ’m juist een taak geven. Zou al schelen als hulpdiensten en gemeenten vaker heel simpel communiceren: jij belt 112, jij regelt verkeer/ruimte, jij blijft bij slachtoffer, en als je toch je telefoon pakt dan alleen om te bellen en verder weg ermee.