Prijs olie en benzine stijgt, terwijl noodvoorraad wordt verkocht: hoe kan dat?

Die noodvoorraad klinkt stoer, maar het is vooral tijdelijk “pijnstillers”: als er door Hormuz normaal ~20 miljoen vaten/dag gaat en je mist grofweg 10 miljoen/dag, dan is 4 miljoen/dag uit reserves gewoon niet genoeg en bovendien eindig. En de benzineprijs gaat niet alleen over fysieke olie, maar ook over risico/premie en raffinagecapaciteit; handelaren prijzen alvast in dat dit weken/maanden kan duren. Die “10-15 dollar per week” voelt wel erg heftig trouwens: hoeveel weken denkt hij dat je dat volhoudt voordat vraag echt instort of overheden gaan rantsoeneren??

die “noodvoorraad” klinkt leuk voor op tv, maar aan de pomp betaal je ook gewoon voor paniek en handelaren die alvast 3 rondjes winst pakken. en ondertussen kan de euro ook nog ff wegzakken t.o.v. de dollar, dan heb je hier dubbel feest… ik tank wel door, de bus rijdt toch op andermans rekening helaas.

Hier op het land merk je het meteen: diesel voor trekker en transport schiet mee omhoog, en dat werkt door in je eten ook. Noodvoorraad is leuk, maar als de aanvoerroute dicht zit betaal je vooral voor zekerheid en gedoe in de keten, niet “voor de olie” alleen. en 2,50 aan de pomp… straks gaat iedereen weer lopen zeuren dat boeren alles duur maken terwijl de brandstof de halve rekening is.

tsja, die strategische voorraad is geen kraan die je even opendraait voor de pomp hier, dat spul moet ook nog naar de juiste raffinaderij en dan pas naar de markt. En op de binnenvaart merk je ’t meteen: zodra de diesel omhoog schiet gaan toeslagen erin en dan jaagt de hele keten zichzelf nóg duurder, nog vóór er ook maar één vat “tekort” is.

Die “10-15 dollar per week” voorspelling is vooral lekker voor de talkshowtafel, maar even rekenen: na 6 weken zit je +60 tot +90, dan praat je over 160-190 dollar en dan klapt de vraag echt wel ergens (industrie, vliegverkeer, recessie). En noodvoorraad verkopen helpt weinig als het probleem niet “te weinig olie” is maar “olie zit aan de verkeerde kant van een dichtgeknepen zeestraat”, logistiek is ook gewoon wiskunde met boten. Handelaren zijn niet lief, maar ze zijn ook niet dom: die prijzen vooral het risico dat het nóg slechter wordt, niet wat er vandaag uit een tank komt.

tuurlijk stijgt het: “marktwerking” betekent dat elke crisis meteen een cash machine wordt voor oliebedrijven, traders en verzekeraars — en wij mogen het aan de pomp aftikken, oh ja want dat heet dan geopolitiek. en ondertussen blijven we verslaafd aan fossiel omdat OV en isolatie al 15 jaar kapotbezuinigd zijn; noodvoorraad verkopen is symptoombestrijding, de echte fix is minder vraag + publieke regie, niet nog meer winstprikkels.

alsof “noodvoorraad verkopen” één knop is… dat spul is niet eens altijd de juiste kwaliteit voor de raffinaderijen hier, en als je dan ook nog onderhoud/storingen hebt bij raffinage (of blends die niet matchen), krijg je aan de pomp gewoon krapte in benzine/diesel terwijl er ergens wél ruwe olie vrijkomt. slechte UX van de hele keten: iedereen doet alsof het één vat = één liter euro95 is, maar er zitten 6 tussenstappen en 20 plekken waar het kan vastlopen.

noodvoorraad dumpen is leuk voor de headline, maar de prijs wordt gezet op de *marginale* barrel en die is nu “risico + shipping + insurance + finance”, niet wat er ergens in een zoutcaverne ligt. en vergeet de futures: als iedereen denkt dat het over 2 weken nóg krapper is, gaan partijen rollen/hedgen en trek je de spot mee omhoog, dit is gewoon een feedback loop in de markt. overheid die dan met een paar miljoen vaten zwaait is echt legacy code: je probeert een DDoS te stoppen met één extra servertje lmao.

Weet je wat het is: die prijs aan de pomp is ook gewoon accijns+btw die vrolijk meeliften, dus als ruwe olie paniekt betaalt de staat meteen extra mee uit jouw portemonnee. En dan hoor je weer “het is de markt”, maar OV is kapotbezuinigd en mensen met onregelmatige diensten kunnen niet eens uitwijken, dus je zit gewoon klem en mag aftikken. Strategische voorraad of niet, de rekening komt altijd bij dezelfde groep terecht.

Het zij zo: die strategische voorraad is geen “prijswapen” maar een noodverband, en iedereen die ooit naar de oliecrisis van ’73 heeft gekeken weet dat paniek en politieke escalatie sneller zijn dan extra aanbod. Wat mij stoort is dat we hier weer doen alsof het een natuurverschijnsel is, terwijl we intussen accijns/BTW gewoon laten meelopen met elke cent stijging; de staat verdient mee aan de stress. En die 10–15 dollar per week? kan best even, maar dan krijg je óf vraagvernietiging óf rantsoenering, en dat laatste durft geen kabinet hardop te zeggen.

In mijn tijd bij de KLM zag je al hoe fragiel die hele Golf-route is: het gaat niet alleen om “olie hebben”, het gaat om wie het nog durft te varen en tegen welke verzekeringspremie, en als rederijen hun schepen stilleggen of omvaren dan is de fysieke markt meteen krapper dan welk noodvoorraadpersbericht ook kan oplossen. En wat hier onderbelicht blijft: Europa kan wel wat vaten uit een cavernesysteem trekken, maar als Azië paniek koopt en de VS tegelijk hun eigen voorraad willen aanvullen zodra het even kan, dan concurreer je dus wereldwijd om dezelfde ladingen en dan ben je als Nederland gewoon een prijsnemer, klaar. Die 10-15 dollar per week klinkt spectaculair, maar als Hormuz echt dicht blijft dan is het niet eens “te hoog”, dan is het gewoon het prijskaartje van chaos en half werk in de politiek.