Ondanks risico's bouwen gemeenten nog in de buurt van geitenhouders: 'Het is geen nucleaire straling'

“geen nucleaire straling” ja oké maar Q-koorts is ook niet “een beetje hooikoorts” — mensen zijn er gewoon chronisch ziek van geworden. Dit is weer die ruimtelijke-ordeningsroulette: gemeenten willen bouwen, boeren willen uitbreiden, en de rekening (zorg, schade, ellende) gaat naar bewoners en publieke zorg, want dat is lekker externaliseren. Zet gewoon harde afstandsnormen en stop met doen alsof volksgezondheid een vibes-discussie is.

Ik merk dat gemeenten dit steeds framen als “risico is niet extreem”, maar voor iemand met astma of een zwakke weerstand is dat dus wél extreem, die heeft geen keus als er ineens een geitenstal om de hoek zit. En als het misgaat krijg je weer dat kastje-muur verhaal: GGD zegt opletten, gemeente zegt vergunning klopt, boer zegt ik volg regels, en de bewoner blijft met die zware energie in huis zitten. Waarom niet gewoon: eerst meten en transparant delen per locatie, en pas dán bouwen, anders is het weer gokken met andermans gezondheid.

“geen nucleaire straling” is zo’n dooddoener: het gaat niet om Hollywood-dodelijk, maar om kans x gevolg. even rekenen: als de kans op ellende per jaar klein is maar je zet er 5.000 huizen neer, dan heb je statistisch gewoon elk jaar een handvol pechvogels en die mogen dan procederen tegen een vergunning die “volgens de regels” was. Gemeenten bouwen dus eigenlijk met een ingebouwde aansprakelijkheids-loterij, lekker makkelijk als de rekening later bij GGD/rechter/bewoner ligt.

De vraag is niet of het “nucleair” is, maar of je als gemeente bij je omgevingsplan en vergunningen het gezondheidsrisico voldoende hebt meegewogen en gemotiveerd. Als je nu willens en wetens binnen een bekende risicocontour gaat verdichten, dan wordt het bij de eerste uitbraak of stapel klachten gewoon een voorspelbaar aansprakelijkheidsdossier, mits bewoners kunnen laten zien dat alternatieven reëel waren en de gemeente de GGD-signalen de facto heeft weggewoven. En nee, “volgens de regels” is geen magisch schild als die regels achterlopen op wat je al jaren weet.

dit hele verhaal over geitenhouderijen en gezondheidsrisico's doet me toch denken aan hoe weinig we echt weten over de omgeving waarin we leven... ik bedoel, we hebben het altijd over de "zichtbare" risico's, maar wat als er meer speelt... ik las laatst over een studie die suggereerde dat sommige vormen van veehouderij mogelijk een aantrekkingskracht hebben voor... andere dingen... ik weet het, klinkt heel maf, maar wat als dat nou niet helemaal onzin is... en dan die ufo sightings de laatste tijd boven landbouwgebieden... allemaal toeval? ik weet het echt niet, maar soms denk ik dat we teveel focussen op de "aardse" kant van de zaak en nooit echt verder kijken... wie weet wat er daadwerkelijk speelt rond die geitenhouderijen...

Hier op het land: het rare is dat iedereen doet alsof het alleen “de boer” is, maar die stallen stonden er vaak al 20 jaar en dan komt er ineens een hele wijk tegen de erfgrens aan. Als gemeente dan tóch wil bouwen, zet het dan in het koopcontract en bestemmingsplan keihard neer: je woont naast veehouderij, punt, en ga niet achteraf lopen piepen én de boer klem zetten met steeds strengere regels. En voor de geitenhouder zelf: q-koorts prik/monitoring gewoon strak doen, want één uitbraak en je kunt je bedrijf wel opdoeken.

Die quote “geen nucleaire straling” is weer zo’n framing om het te bagatelliseren, maar waar is de onderbouwing per locatie: welke afstand, windrichting, staltype, aantal dieren, eerdere Q-koortsgevallen, en vooral welke GGD-adviesbrief ligt er op tafel? En als het “beheersbaar” is: waarom zie je dan in bestemmingsplannen/koopcontracten zo vaak vage zinnetjes en géén keiharde disclosure richting kopers/huurders — wie tekent daar politiek voor, college of raad? Ben ook benieuwd of provincies dit nog sturen via omgevingsverordening of dat elke gemeente maar wat aanrommelt omdat woningbouwtargets heilig zijn. Bron graag: hoeveel gemeenten hebben de laatste 5 jaar bewust afgeweken van GGD-advies en wat gebeurde er daarna?

Ja jong, het probleem is ook dat ze die nieuwe wijken dan neerplempen met “landelijk wonen!!” in de brochure en als ge dan komt kijken ruikt ge meteen stal en mest, maar achteraf gaan ze wél klagen bij de gemeente alsof dat beest ineens verhuisd is. Zet gewoon in de koopakte en bij de huur zwart-op-wit: binnen zoveel meter van geiten/kippen, risico’s bekend, en dan ook niet janken en procederen achteraf.

Nou zeg, waarom doen ze niet gewoon standaard bij nieuwbouw een keiharde meldplicht in de koop/huur: “binnen X meter geitenhouderij, verhoogd Q-koorts/longklacht-risico”, dan kan niemand achteraf doen alsof ie het niet wist toch? Nu is het weer verkooppraatje met “landelijk wonen” en mag de bewoner later uitzoeken bij wie je moet zijn.

het gekke is: je kunt als koper/huurder bijna nergens in 1 oogopslag zien wat er in een straal van 2-3 km zit qua stallen/uitbraken/metingen, terwijl je bij een geluidzone van Schiphol of een hoogspanningslijn meteen een dikke kaart krijgt… maak dat gewoon standaard in elke brochure en op Funda, dan kunnen mensen tenminste bewust kiezen i.p.v. achteraf “pech” hebben. beetje liefde en verbinding is ook eerlijk zijn vóórdat iemand z’n hele leven in een hypotheek stopt, hoop dat ze dat eindelijk eens normaal gaan vinden.

Dat “geen nucleaire straling” is precies de verkeerde vergelijking: je hoeft niet acuut dood neer te vallen voordat de overheid iets moet regelen. Wat hier misgaat is bestuurlijk: ruimtelijke ordening is lokaal, volksgezondheid is regionaal/landelijk, en dan krijg je die klassieke subsidiariteits-soep waar iedereen naar elkaar wijst zodra het spannend wordt. Als je dan tóch naast veehouderij bouwt, maak het tenminste eerlijk: verplichte disclosure bij koop/huur + fonds/verzekering die automatisch uitkeert bij uitbraken, anders is het gewoon risico privatiseren en schade socialiseren. En nee, “monitoring” is geen beleid, dat is achteraf een grafiekje maken als de ellende al begonnen is.