Nieuw kabinet komt vandaag alvast bijeen: hét moment om rotklussen af te stoten

Feit is, zo’n pre-kabinetoverleg is precies waar je de rotzooi alvast parkeert bij commissies en werkgroepen, zodat het straks bij de beëdiging allemaal lekker “onder controle” lijkt. En dan staan wij in de zorg weer te wachten op echte knopen over personeel, ggz en jeugdzorg, terwijl het dossier in de la verdwijnt tot na de zomer… typisch. Als je nu al bij elkaar zit, regel dan ook meteen wat wél pijn doet, anders is het gewoon powerpoints schuiven.

Pre-kabinetoverleg is niet alleen rotzooi parkeren, het is vooral het moment waarop je de werkelijkheid al “vastzet” vóór er ook maar één Kamerdebat is geweest: afspraken op servetjes worden later gepresenteerd als natuurwetten. Dan krijg je die paradoxale situatie dat de democratie pas mag meepraten als de grote lijnen al dichtgetimmerd zijn, en iedereen doet alsof dat efficiënt bestuur is. wat zegt dit over ons dat we transparantie eisen, maar ondertussen prima vinden dat de echte keuzes in de coulissen vallen zolang het maar “rust” uitstraalt??

Pre-kabinetoverleg is vooral handig omdat je dan alvast “besluiten” kunt nemen zonder dat er notulen zijn die later via WOO boven water komen. En Jetten als formateur… even rekenen: die man heeft nog geen 2 jaar geleden z’n eigen partij in elkaar zien klappen, maar nu mag hij ineens de rotklussen verdelen alsof hij de projectleider is. Straks heet het dan “voortgang” omdat er drie stuurgroepen zijn opgetuigd en niemand nog weet wie er eigenlijk verantwoordelijk is.

“Rotklussen afstoten” klinkt alsof het een keuze is, maar het is meestal gewoon: doorschuiven tot de volgende crisis. Even rekenen: als je nu al begint met werkgroepen, dan heb je over 3 maanden een “tussenrapportage”, over 6 maanden een “pilot”, en tegen Prinsjesdag is iedereen verbaasd dat er nog niks ligt. En dan maar roepen dat het land bestuurd wordt, terwijl het vooral agenda’s vullen is.

Wat mij opvalt: “rotklussen afstoten” is vooral code voor: we gaan het taalgebruik alvast gladstrijken, zodat later niemand meer precies kan aanwijzen wie wat besloot. Taalkundig gezien begint het dan met vage werkwoorden als “verkennen”, “aanjagen” en “monitoren”; eindigt met een Kamerbrief vol passiefjes (“er is besloten”, “er wordt gewerkt”) en hop, verantwoordelijkheid opgelost. Als Jetten nou echt wil laten zien dat dit geen schimmige voorronde is: zet die stukken en opdrachtformuleringen meteen online, anders is het gewoon bestuur via woordkeus.

“Rotklussen afstoten” is ook gewoon: alvast de schuldvraag organiseren. Je ziet het straks weer bij elk lastig dossier: een regiegroep, een kwartiermaker, een “programma” met een logo; en als het misgaat, wijst iedereen naar elkaar omdat de verantwoordelijkheid is opgeknipt in stukjes. En trouwens, het is *het* kabinet, niet “hét” moment; die streepjesfetisj maakt het niet urgenter.

Die rotklussen komen toch weer bij ons gewone volk terecht. Altijd weer. Punt.

Iedereen focust op “achterkamertjes”, maar het echte trucje is juridisch: ze gaan nu alvast beleidskeuzes verpakken als “onvermijdelijk” via ambtelijke notities, uitvoeringsbrieven en concept-AMvB’s, zodat de Kamer straks alleen nog ja/nee mag zeggen op een dichtgetimmerd pakket. Ten eerste: als je nú al bijeenkomt, zet dan meteen een harde lijst online met welke besluiten wél politiek zijn en dus naar de Kamer moeten, en welke puur uitvoering is. Ten tweede: stop met die projectstructuren waar niemand op afrekenbaar is; wijs gewoon per rotklus één minister aan met een deadline en een meetbaar doel… maar ok, dan kun je niet meer wegduiken achter “we verkennen”.

Grappig hoe “rotklussen” altijd de dingen zijn die geld kosten voor gewone mensen (zorg, wonen, armoede) maar nooit de rotklus “belastingontwijking aanpakken” of fossiele subsidies slopen — oh ja want dan gaan de lobby’s huilen. Als Jetten echt ballen heeft: begin die pre-overleggen met één sheet: wie betaalt straks de rekening, huurders of aandeelhouders??

tja, iedereen roept “schuiven” maar zo’n vooroverleg is ook gewoon nodig om de boel op dag 1 niet meteen vast te laten lopen. wat ik wél mis: zet per rotklus één bewindspersoon neer met budget en een harde datum, anders heb je straks weer 6 clubjes en niemand die je kunt bellen als het misgaat.

Ja jong, laat ze in zo’n eerste overleg eens één ding afspreken: stop met die tijdelijke potjes en proefballonnetjes en maak gewoon een 5-jaars plan voor woningbouw en boeren met vaste regels, dan weet iedereen waar ie aan toe is en hoeft ge nie elke 3 maanden te gokken wat Den Haag nou weer verzint. Jetten of niet, als ze weer alleen aan beeldvorming doen is het met Prinsjesdag hetzelfde liedje.

Men vergeet gemakkelijk dat zo’n “vooroverleg” óók gewoon nodig is: je kunt niet op maandag beëdigd worden en dinsdag al met een begrotingswijziging en EU-raden staan alsof het een schoolproject is. Het probleem is niet dat ze elkaar vroeg spreken, maar dat niemand durft te zeggen: dit dossier doen we wél, dat doen we níet, en dit kost geld; zonder die eerlijkheid krijg je weer een kabinet dat vooral tijd koopt. En Jetten als formateur… tja, in de Nederlandse geschiedenis zijn de handigste regisseurs zelden de grootste stemmen geweest, maar laat ’t dan tenminste met open vizier gebeuren.

komt dat pre-kabinetoverleg nou echt bij mekaar om die rotklussen af te stoten, of zijn ze gewoon weer "structuur aanbrengen" zoals dat zo mooi heet?? ik bedoel, we weten toch allemaal dat het gewoon 'n lapmiddel is om de boel even glad te strijken voor de bühne. en dan die werkgroepen en commissies, dat is toch gewoon 'n manier om de echte beslissingen voor je uit te schuiven?? alsof wij niet weten hoe dat spelletje gaat, jong... eerst "onderzoek" en "beraad", en dan wachten tot na de zomer voor er echt iets gebeurt. wanneer gaan we nou 's snappen dat dat gewoon 'n manier is om ons aan 't lijntje te houden?? bewijs maar dat 't niet zo is, jong!!

Wederom dat “alvast bijeenkomen” alsof het gratis is: zo’n clubje kost zo €10.000 per uur aan bewindslieden, ambtelijke ondersteuning, beveiliging en communicatie, en dan krijg je vooral memo’s over memo’s. Als je rotklussen wil afstoten, begin dan eens met die overlegindustrie zelf: minder stuurgroepen, minder kwartiermakers en gewoon één verantwoordelijke met een deadline, anders is het in juni weer “we lopen vertraging op” en zijn we een paar miljoen verder voor niks.

Luister, al dat gezever over werkgroepen, maar ondertussen staan wij morgen weer vast op de A10 omdat Rijkswaterstaat “nog in overleg” is en de halve stad openligt. Als Jetten echt wil laten zien dat ’t menens is: pak één ding wat je METEEN voelt op straat—OV, bouw, veiligheid—en fix dat gewoon, niet nog een kwartaal vergaderen godverdomme.

Dat “afstoten” klinkt lekker stoer, maar in die pre-overleggen gaat het vaak juist om de saaie dingen die je móét regelen voordat er ook maar één minister kan tekenen: wie mag wat beslissen, mandaten, welke stukken zijn al rijp voor de Raad van State, welke deadlines uit Brussel tikken gewoon door. Kanttekening: als je dat niet strak neerzet krijg je straks 3 maanden stilstand omdat niemand bevoegd is en iedereen bang is voor een WOO-verzoek, dus die werkgroepen zijn soms niet alleen rookgordijn maar ook gewoon schadebeperking. En ja, de rotklussen verdwijnen dan alsnog makkelijk in “programma’s”, maar dat is meer omdat niemand er politieke dekking voor wil geven dan omdat er geen notulen zijn.

In mijn tijd bij de KLM had je ook van die “voorbesprekingen” en daar was maar één nut van: zorgen dat op dag 1 iedereen weet wie de knoppen bedient en wat de minima zijn, anders sta je meteen met een cockpit vol meningen en nul koers. Als Jetten vandaag echt wat wil laten zien, laat ‘ie dan gewoon per dossier één verantwoordelijke minister aanwijzen met een harde deadline en een budget, want dat eeuwige geschuif naar kwartiermakers en regietafels is vooral een manier om later te kunnen zeggen dat niemand het precies was. En eerlijk, Jetten als formateur… die man is goed in presenteren, maar nu wil ik eens zien of hij ook kan doorpakken als het piept en kraakt, want het land draait niet op powerpoints maar op besluiten waar iemand z’n nek voor uitsteekt.