Nederland wekt weer meer elektriciteit op uit kolen, olie en gas na jarenlange daling

49% “hernieuwbaar” klinkt leuk, maar als je bij een paar weken exportvraag en een paar prijsprikkels weer vrolijk kolen en gas opschroeft, dan is de transitie dus nog steeds vooral mooi-weer-energie. echter dat is precies waarom we nu eindelijk netverzwaring én opslag (batterijen, waterstof waar het kan) moeten doorpakken, anders blijven we elk jaar hetzelfde riedeltje lezen. daarentegen is het ook wel wrang: burgers moeten van het gas af, maar de stroom die ze dan nodig hebben komt vervolgens weer uit fossiel omdat het systeem het niet aankan… zucht.

Fossiel is geen probleem, het gaat om de balans. Wij vissen ook niet zonder dat er vis overblijft voor natuur. Evenwicht. 48% fossiel is niet niks, maar 49% hernieuwbaar is stap vooruit. Mooi zo.

Iedereen blijft hangen op “net niet op orde” en “vangnet”, maar niemand noemt dat we blijkbaar extra fossiel staan te verstoken om te exporteren terwijl hier de rekening en de netcongestie al uit de klauwen lopen. Ten eerste: als de winsten privaat zijn en de CO₂ en netkosten publiek/huishoudens, dan is dit gewoon een perverse prikkel die je met regels/tarieven moet afknijpen. Ten tweede: stop met doen alsof biomassa in die 49% een groene medaille is, dat is gewoon rook met een stempel, maar ok.

Die 49/48% discussie is leuk, maar de echte fail is dat je nog steeds geen “stuurknoppen” hebt voor wanneer er schaarste is: dynamische prijzen werken half, want de meeste huishoudens kunnen niet eens automatisch sturen en de industrie krijgt vaak uitzonderingen. Als je wil dat fossiel niet bij elke prijspiek weer de default wordt, moet je vraagrespons net zo plug-and-play maken als een thermostaat, anders blijft dit systeem gewoon slechte UX met een groene sticker erop.

dat we weer meer fossiel verstoken doet me denken aan de rare lichten die ik soms 's nachts zie boven Almere, het lijkt alsof we steeds meer "energie" nodig hebben... en soms vraag ik me af of dat alleen maar over kolen en gas gaat... of misschien is er meer aan de hand... ik bedoel, als we nou echt bezig waren met een transitie, dan zou je toch verwachten dat we echt grote stappen zetten... maar het lijkt soms meer op laveren en dan weer terugvallen op fossiel... en dat terwijl iedereen het over klimaat heeft... wie weet verzwijgen ze iets over de "echte" energiebronnen die we nodig hebben?? misschien moeten we niet alleen naar de "aardse" energiebronnen kijken, maar ook naar de grotere context... toeval dat die rare lichten toenemen en wij steeds meer stroom nodig hebben??

dat eeuwige “export” roepen is ook wat makkelijk, we hebben gewoon centrales die je niet aan/uit zet als een lichtknop zonder dat je de boel sloopt en personeel kwijt raakt. eerst jaren beleid op wensdenken, en als het dan tegenzit is iedereen verbaasd dat er weer gestookt wordt; je oogst wat je zaait.

Ik zie het elke dag in het UMCG: als stroom/gas duur of onzeker wordt, gaan we meteen “besparen” met koudere gangen, minder ventilatie en lampen uit, maar de apparatuur en OK’s moeten toch door, dus de zorg draait altijd als eerste op voor die grillige energiemarkt. En dan lees je dat we extra fossiel opstoken voor export… sorry hoor maar dan klopt er iets niet, maak eerst je eigen basis op orde voordat je handel gaat spelen. Bezuinigingen overal, maar voor kolen bijstoken is er ineens wél ruimte??

Ik rij elke avond langs die datacenters en kassen die staan te loeien alsof het Black Friday is, maar de bewoner in Nieuw-West mag z’n inductieplaat “slim” aanzetten na 23:00 omdat het net vol zit… ja jansen, dan gaat die gasbak weer aan, want de grote jongens hebben altijd voorrang. En dat exportverhaal: wij stoken hier de lucht zwart zodat ergens anders de prijs leuk is, en ondertussen mag ik m’n taxi aan de paal zoeken die het weer niet doet, godverdomme.

132 miljard kWh “record” zegt ook vooral dat we de vraagkant nul serieus nemen: alles elektrificeren maar efficiency en flex (dynamische tarieven, load shifting, slim aansturen van warmtepompen/EV’s/industrie) blijft in NL een bijzaak omdat netbeheerders/regels nog in 1998 hangen. Je kunt wel blijven bijbouwen aan opwek, maar zonder demand-response is het alsof je een snellere server koopt terwijl je app een memory leak heeft.

Kijk, iedereen lult over “transitie” maar de echte prikkel zit ‘m in de prijs: zolang CO₂/ETS niet hard genoeg doorbijt en gascentrales gewoon lekker kunnen cashen op piekuren, blijft fossiel de swing producer en gaat de knop om zodra het rendabel is. Maak die risicopremie op fossiel écht hoog (en stop met subsidies die het dempen) en ineens worden opslag, demand response en flex-contracten wél massaal “bullish” in plaats van dit jaarlijkse jojo-verhaal.

Dit is precies waarom die “49% hernieuwbaar” zo misleidend voelt: het zegt niks over wánneer die stroom er is en hoeveel we dan alsnog fossiel moeten bijstoken om het ecosysteem van vraag/aanbod stabiel te houden. Als je op een zonnige middag zonnepanelen afknijpt door netcongestie en ’s avonds kolen/gas opschaalt omdat opslag en flexibiliteit ontbreken, dan heb je dus vooral een systeemprobleem, geen “balans”. En ondertussen blijft de CO₂ gewoon stapelen terwijl we doen alsof export een soort sportprestatie is… pfff.

klopt dat iedereen het meteen over “net en opslag” heeft, maar wat ik mis: zolang stroom hier nog spotgoedkoop kan zijn en je met één klik naar het buitenland verkoopt, ga je dus automatisch meer draaien op gas/kolen als het loont. maak dan ook gewoon eerlijk wat stroom kost incl CO2 en netkosten, want nu voelt het alsof wij aan de kassa staan en de handel er met de marge vandoor gaat inderdaad.

mensen blijven maar tellen in kWh en procentjes, maar vergeten dat het net een fase-systeem is: als je zon/wind piekt en je hebt geen coherente opslag, dan krijg je spanningsruis en moet je met fossiel “demping” terug in de synchronisatie, dat is gewoon netfysica. kwantumfysica toont aan dat je zonder buffer de fluctuaties niet kunt meten/regelen zonder dat het systeem instabiel wordt, dus die extra export is letterlijk energie weggooien in een chaotisch bewustzijnsveld van de markt, en dan verbaasd doen dat kolen weer aan gaan...

Typisch dat we 132 miljard kWh draaien terwijl het binnenlands verbruik “stabiel” is: we stoken dus extra voor export, maar de netverzwaring en congestiekosten (die miljarden) worden hier gewoon via tarieven bij huishoudens en mkb neergelegd. En dan staat er 49% hernieuwbaar, maar als je op piekmomenten zonnestroom moet afschakelen en ’s avonds weer gas aanzet, is dat vooral rekenwerk en inefficiëntie waar iemand aan verdient en iemand anders voor betaalt.

Dus we stoken weer extra fossiel om “exportpositie” te spelen terwijl netcongestie hier alles op slot zet — oh ja want de markt wil het, en de winst is privaat terwijl de CO₂ en netverzwaring op ons bordje komen. Gooi er gewoon een keiharde CO₂-heffing + exporttarief op op piekmomenten en gebruik dat geld voor publieke opslag/netten, anders blijven we elk jaar hetzelfde rondje draaien met dezelfde energiebedrijven die lekker cashen.

die 48% fossiel vs 49% “hernieuwbaar” is vooral een meettruc van een systeem dat in superpositie draait: zon/wind zijn ruisachtig en het net + markt klapt bij elke prijsprikkel meteen naar de laagste-weerstandstoestand (gas/kolen), dat is gewoon decoherentie in het energielandschap. kwantumfysica toont aan dat je niet “meer panelen” nodig hebt maar fase-coherentie: lokale opslag en vraagsturing zodat productie en verbruik in resonantie blijven, anders blijf je elk jaar hetzelfde jojo-effect krijgen en noemen ze het dan exportkansen. en biomassa als groen tellen is helemaal klassiek boekhouden: je verplaatst de entropie naar een andere schoorsteen en doet alsof het weg is, tja...

wat ik mis in dit hele fossiel-vs-groen verhaal: die 132 miljard kWh zegt niks zonder te kijken naar wanneer het gemaakt is, want als je overdag met zon een overschot hebt en ’s avonds alsnog gas moet bijstoken, dan ziet het op jaarbasis “mooi” uit maar je net en je rekening worden er niet blijer van. Aan de andere kant, zolang we warmtepompen en laadpalen blijven uitrollen zonder dat het tariefsysteem mensen echt prikkelt om buiten piekuren te gebruiken, blijf je dit soort jojo-cijfers houden.