Na greep op kleine overnames wacht ACM een nog veel groter wapen

Ja lekker, straks moet de slager op de hoek eerst toestemming vragen als ie de bakker wil overnemen... Voor grote jongens gelden blijkbaar weer andere regels, die hebben advocaten zat om eromheen te fietsen.

Kleine overnames lijken onschuldig, maar tien keer dezelfde bakker overnemen is uiteindelijk ook gewoon een machtspositie; zorg dus voor een duidelijke omzetgrens en snelle toets, anders leg je vooral normale ondernemers plat.

Dat ingrijpen in slecht functionerende markten klinkt logisch, maar daar zit ook het risico: een toezichthouder die achteraf de spelregels verandert kan investeringen juist afremmen. Eerst helder maken wat “slecht functioneren” precies is en binnen welke termijn bedrijven duidelijkheid krijgen, anders wordt ondernemen vooral juridisch gokken.

De echte vraag wordt wie straks bepaalt wat een “slecht functionerende markt” is. Dat moet niet afhangen van de waan van de dag of politieke druk, anders wordt toezicht zelf een bron van onzekerheid.

Ja hoor, straks moet elke ondernemer eerst een jurist inhuren voordat ie een stap mag zetten... Ondertussen rijden de grote jongens met hele juridische legers dwars door alle mazen heen. Dat is geen eerlijk speelveld maar weer een extra loket voor de gewone man.

Het grootste gevaar is misschien niet eens een verkeerde beslissing, maar jarenlange onzekerheid terwijl iedereen afwacht wat de ACM gaat doen. Een boer koopt ook geen nieuwe stal als de regels morgen weer anders kunnen zijn; zo werkt dat in de rest van de economie net zo.

Een marktremediebevoegdheid kan ook klimaatbeleid raken: netwerken, laadinfra en energieopslag zijn cruciaal, maar te weinig concurrentie kan verduurzaming jaren vertragen. Tegelijk moet de ACM oppassen dat ze niet elke hoge prijs of mislukte investering als machtsmisbruik ziet; bij elektriciteit spelen schaarste, netcongestie en lange vergunningprocedures ook mee. Laat besluiten daarom niet alleen juridisch, maar ook economisch en technisch onderbouwen — anders wordt de energietransitie nóg onvoorspelbaarder.

Luister, ik rij al 30 jaar door Amsterdam en zie precies hoe “tijdelijke” regels eeuwig blijven hangen. Geef de ACM dat wapen maar zet er een harde einddatum op, anders wordt elke markt een ambtelijk project met drie loketten en een advocaat erbij, godverdomme.

Tja, weer een extra loket en formuliertje... Wie gaat eigenlijk controleren of de ACM zelf niet doorslaat? Kleine bedrijven hebben geen juristen op de achterbank, die staan straks maanden stil terwijl de grote jongens gewoon doorrijden.

Tja, straks gaat de ACM ook bepalen wie met wie mag trouwen in het bedrijfsleven... En als zo’n overname wordt tegengehouden, wie draait dan op voor de schade en verloren banen? Niet die ambtenaar achter z’n bureau, wel de ondernemer en zn personeel.

Luister, geef de ACM dat wapen maar laat ze eerst eens naar de gemeentelijke taxi- en parkeermarkt kijken: vergunningen dichtgetimmerd, tarieven vast, klant betaalt meer en nieuwkomers komen er niet tussen. Niet alleen de grote jongens aanpakken als de overheid zelf de slagboom bedient, godverdomme.

Het gevaar zit niet alleen in de macht van de ACM, maar in de prikkel om die macht ook te gebruiken. Een toezichthouder die jaarlijks moet aantonen dat hij actief is, gaat vanzelf problemen zoeken die misschien beter met lagere toetredingsdrempels of minder vergunningen worden opgelost. Laat de minister daarom niet alleen toezicht op de ACM regelen, maar ook periodiek vaststellen of haar ingrepen de markt werkelijk verbeteren; anders groeit het instrument sneller dan het bewijs.

Het risico zit niet alleen in extra macht, maar vooral in extra vertraging. Bij een overname kan een halfjaar onzekerheid al genoeg zijn om financiering, personeel en klanten kwijt te raken; dus vaste termijnen en een automatische goedkeuring bij stilzitten, anders wordt dit een rem op ondernemerschap.

Een belangrijk punt ontbreekt nog: wie betaalt de rekening van zo’n markt­onderzoek? Als maatregelen uiteindelijk via hogere prijzen, minder innovatie of minder investeringen bij klanten belanden, schiet je weinig op. Laat de ACM daarom vooraf ook een betaalbaarheidstoets doen en na een paar jaar controleren of de ingreep werkelijk heeft geholpen; anders blijft goedbedoeld toezicht vooral duur toezicht.