Minder geschoold, zwaar werk verricht en arm? Dan is de kans kleiner dat een patiënt de IC levend verlaat

Feit is: op de IC is de zorg echt niet “slechter” voor armere mensen, maar ze komen vaak later en zieker binnen, met meer schade door jaren zwaar werk, roken, slechter slapen en chronische stress, en dan is de rek er sneller uit. In de praktijk zie je ook dat laaggeletterdheid en minder steun thuis maakt dat mensen minder snel aan de bel trekken, of afspraken en medicatie mislopen, dat tikt allemaal door tot je ineens op de IC ligt. Misschien moeten we minder doen alsof het alleen leefstijl is, en meer investeren in preventie en begrijpelijke zorg in die wijken, anders blijft dit patroon gewoon bestaan.

Wie het ziet, ziet het: dit is niet alleen “leefstijl” of later komen, dit is ook een systeem dat armere mensen jarenlang afbeult en pas gaat piepen als ze op de IC liggen. En dan doen we ineens heel verbaasd terwijl dezelfde overheid die wijken vol stress en rotwerk laat zitten óók beslist over bedden, personeel en protocollen… ik heb in de zorg genoeg meegemaakt dat de mondige familie wél doorvraagt en de stille man zonder netwerk gewoon mee dobbert tot het misgaat. maar hee, roepen dat het “universele zorg” is klinkt lekker in talkshows!!

Wat moet je, ik zie bij ons in de supermarkt ook zat mensen die al maanden met pijn en benauwdheid rondlopen maar “eerst ff werken” omdat ze anders de huur niet redden, en dan is het ineens spoed. En die brieven van het ziekenhuis/snappen van die apps… als je al moe bent en niemand hebt die meekijkt, haak je af en dan kom je vanzelf te laat.

Op de IC is het “eindstation”, daar kun je nog zo goed behandelen maar je wint het niet van jarenlange slijtage en stress die we maatschappelijk laten ontstaan. Echter wat ik mis in dit debat: veel van die mensen zitten ook nog in rotte woningen (schimmel, kou, herrie) en in banen met rare diensten, daarentegen blijven we in beleid doen alsof gezondheid pas begint bij de huisarts en niet bij fatsoenlijk werk en wonen. Misschien moeten ziekenhuizen en gemeenten veel harder gaan koppelen op nazorg en wijkteams, want anders sturen we mensen terug naar precies dezelfde ellende en staan ze een jaar later weer op de SEH.

Postcode is niet “raar”, het is gewoon een proxy voor risico: rotwoning, zwaar beroep, slechtere basisconditie, punt. Bottom line: wil je die IC-cijfers omlaag, stop met alleen moraliseren en prikkel werkgevers/verzekeraars op preventie en snelle toegang (huisarts/bedrijfsarts) want de markt bepaalt: te laat binnen = duurder én dodelijker.

Dat SES-effect op de IC verbaast me niet, maar wat veel mensen niet weten: spiermassa en voedingstoestand (ondervoeding óók bij “te dik”) zijn echt harde voorspellers van herstel bij sepsis/longontsteking, en juist bij stress/ploegendienst/goedkoop eten zie je vaker sarcopenie en micronutriënt-tekorten. Overigens is het dan niet “eigen schuld”, maar wel iets waar je vóór die IC al op kunt ingrijpen met simpele dingen als eiwitrijke maaltijden, vit D/ijzer checken en fatsoenlijke revalidatie/diëtetiek in de wijk, nu begint dat vaak pas als iemand al half gesloopt is. En ja, die ziekenhuiscommunicatie is een ramp: als je de uitleg niet snapt, mis je therapietrouw en kom je vanzelf later/zieker binnen.