Trump gaf Amerikaanse bedrijven vrij spel in belastingparadijzen. De eerste effecten worden nu zichtbaar

Dus multinationals krijgen vrij spel om miljarden weg te sluizen, terwijl gewone mensen voor elke euro netjes belasting betalen — en dan heet het ineens “concurrentiepositie”. Malta is geen magisch economisch wonder maar een brievenbus met zon, en Nederland doet mee aan een systeem waarin Amerikaanse bedrijven worden ontzien uit angst voor Trump; belastingontwijking is blijkbaar alleen een probleem als je geen leger en importheffingen achter je hebt.

Malta is maar de etalage. Het echte probleem zit in regels die door lobbyisten worden geschreven. De gewone ondernemer kan niet naar een belastingparadijs varen. Die betaalt gewoon.

Het wrange is dat die minimumbelasting juist bedoeld was om dit soort vestigingsplaats-arbitrage af te schaffen, maar zonder de VS valt het kaartenhuis deels uit elkaar. Nederland kan dan moeilijk in z’n eentje de wereld redden; als je Amerikaanse bedrijven hier extra aanslaat terwijl hun Europese concurrenten dat niet doen, jaag je activiteiten weg zonder dat de Malta-constructie verdwijnt. De echte keuze is dus niet “belastingparadijs of niets”, maar of Europa bereid is handelsdruk en tegenmaatregelen te verdragen om de afspraak alsnog af te dwingen.

Die 40 miljard klinkt indrukwekkend, maar het is een schatting van gemiste belasting, geen bedrag dat letterlijk in Malta op een rekening ligt. Belangrijker: zulke constructies kosten landen niet alleen inkomsten, ze maken belastingheffing ook minder voorspelbaar voor bedrijven die wél gewoon lokaal investeren. Een minimumbelasting zonder geloofwaardige handhaving is uiteindelijk vooral een ingewikkeld formulier met een gat erin.

Wat onderbelicht blijft: dit is niet alleen een belastingkwestie, maar ook een kwestie van democratische controle. Een multinational kan met één interne boeking miljarden verschuiven, terwijl een parlement daar vervolgens achteraan moet met tientallen pagina’s uitzonderingen en rapportage. Als de handhaving niet automatisch via landen waar omzet en klanten zitten kan plaatsvinden, blijft dit een kat-en-muisspel waarin de kat steeds nieuwe juristen inhuurt.

Ach, zolang winst zonder fabriek of personeel verplaatst kan worden, blijft dit lucratief boekhouden met dure advocaten erbij; maak de belasting gewoon verschuldigd waar de omzet wordt gemaakt, klaar ermee hoor