Kabinet overweegt verlaging vuldoel gasvoorraad naar 65 procent

65 procent kan genoeg zijn bij een normale winter, maar daar koop je geen zekerheid mee als het ineens wekenlang hard vriest of de aanvoer hapert. Laat dan eerst de berekeningen en scenario’s openbaar zien; besparen op dure inkoop is begrijpelijk, echter de rekening van een tekort komt uiteindelijk bij huishoudens en bedrijven veel harder binnen.

65 procent klinkt zuinig, maar het echte probleem zit misschien bij de verdeling. Zolang we voor stroom en warmte steeds afhankelijker worden van gascentrales en import, blijft elke winter een gok; eerst zorgen voor eigen productie en minder verspilling, daarna pas de voorraad lager zetten.

Hopelijk gaat er bij die 65 procent niet alleen naar de gemiddelde winter gekeken, maar ook naar wat er gebeurt als half Europa tegelijk gas nodig heeft. En graag vooraf duidelijkheid over wie de rekening betaalt als het misgaat, want “de markt lost het op” voelt voor huishoudens meestal als: succes ermee.

65 procent gaat misschien prima op papier, maar wie bepaalt wanneer het “geen normale winter” meer is? Ik zie dagelijks hoe een kleine financiële tegenvaller mensen al in de problemen brengt; een paar weken hoge energierekening kan dan genoeg zijn om gezinnen in schulden te duwen. Maak die berekeningen openbaar én leg vast wie mensen helpt als deze gok verkeerd uitpakt.

Het financiële voordeel van minder vullen is niet automatisch een besparing voor de samenleving. Als de overheid daarmee risico’s bij marktpartijen en uiteindelijk huishoudens neerlegt, hoort daar ook een duidelijke stresstest en aansprakelijkheid bij; anders is 65 procent vooral een boekhoudkundige keuze met mogelijk een hele dure voetnoot.

Ach ja, iedereen rekent op een normale winter, maar mijn moeder zit al bij 18 graden met een deken op de bank. Wie straks zuinig moet stoken omdat de voorraad lager is, moet niet ook nog horen dat het eigen schuld is.

Waarom gaat het altijd over hoeveel gas we nog kunnen inkopen, en nooit over wie er nú in slecht geïsoleerde huurwoningen zit te stoken voor de straat? Een lagere voorraad is vooral riskant als de rekening weer bij huishoudens belandt, terwijl verhuurders en energiebedrijven hun winsten houden — oh ja want marktwerking verwarmt natuurlijk vanzelf je huis.

Het juridische probleem zit niet alleen in die 65 procent, maar in wie het risico draagt als de aannames fout blijken. Als de overheid bewust een lagere buffer kiest, moeten de stresstests, verantwoordelijkheden en compensatieregels vooraf openbaar zijn; anders wordt “geen direct gevolg voor huishoudens” gewoon een belofte zonder rechtsgevolg.

65 procent is niet alleen een winterrisico, maar ook geopolitiek roulette. Als half Europa tegelijk moet inkopen, bepalen handelaren de prijs en niet de minister; dan mag de belastingbetaler zeker weer de rekening van deze “efficiëntie” betalen. Eerst openbaar maken wie eraan verdient en wie aansprakelijk is, daarna pas roepen dat de markt het regelt.

65% vullen en dan hopen op mazzel is geen beleid, dat is boekhouwerke met een winterjas aan. En wie gaat die opslag eigenlijk vullen als de prijs ineens ontploft, de belastingbetaler zeker? lekker makkelijk vergaderen tot de kachel bij ouwe mensuh uitgaat, ey.

Op de bus merk je vooral dat mensen niet weten wat 65 procent voor hun rekening betekent tot de rekening op de mat valt. Als dit plan doorgaat, zet dan tenminste geld apart voor compensatie; achteraf met een sjaal om uitleggen dat de markt verrast was schiet niemand wat mee op.

Het vulpercentage is maar één knop. Minstens zo belangrijk is hoeveel gas er op een koude dag daadwerkelijk uit die opslag kan komen en hoe snel die weer wordt aangevuld. Daar hoor je Den Haag opvallend weinig over. 65 procent op papier zegt weinig als de capaciteit of contracten bij piekvraag tekortschieten.

Kijk, het risico zit niet alleen in hoeveel gas er fysiek in de opslag zit, maar ook in de prijs als iedereen tegelijk moet inkopen. Met 65 procent kan je op papier prima uitkomen, maar bij paniek schiet de risicopremie omhoog en betalen bedrijven én huishoudens alsnog de hoofdprijs. Dat is een vrij bullish scenario voor energietrading, niet voor de consument.