‘Israëlische troepen plunderen huizen, leger heeft moeite ze te stoppen’

Als je leger “moeite heeft” om eigen soldaten van plunderen af te houden, dan is het dus gewoon discipline kwijt en dat is dodelijk voor je geloofwaardigheid, zeker in zo’n gebied waar elke telefoon alles filmt en morgen als propaganda rondgaat. Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat dit soort gedrag niet “een paar rotte appels” blijft: als je het niet keihard bestraft en publiekelijk opruimt, dan wordt het binnen no-time de norm en betaal je de prijs met meer haat, meer wraak en weer een ronde ellende. En wij in Europa blijven dan lekker in liveblogs doen alsof het alleen maar om strategie en grenzen gaat, terwijl het op de grond vaak gewoon ordinaire roof is omdat er toch niemand echt ingrijpt.

“Plunderen” is niet alleen moreel verrot, het is ook gewoon dom: je sloopt in één middag elk restje vertrouwen en je kweekt een generatie die je als bezetter ziet, punt. En ondertussen gaat het niet alleen om spullen maar ook om wat er kapotgetrapt wordt: waterleidingen, landbouwgrond, olijfgaarden, hele lokale ecosystemen en biodiversiteit waar mensen van leven. Als het leger dit “moeilijk” vindt te stoppen, dan is dat geen incident maar een cultuurprobleem dat je later terugkrijgt als eindeloze wraakspiraal.

Kijk, los van moraal: dit is strategisch gewoon een eigen goal, want elke geplunderde tv/ketting wordt een TikTok die je tegenstander gratis in propaganda omzet en dan schiet je risicopremie omhoog bij elke bondgenoot die je nog wapens/politieke dekking moet leveren. Als een leger dit “moeilijk te stoppen” vindt, dan is de commandostructuur gewoon leaky en dat ruikt naar meer chaos aan het front dan ze publiek willen toegeven.

Vanuit het buitenland gezien is “het leger heeft moeite het te stoppen” gewoon PR-taal voor: het mag zolang het niet in de krant komt. En dan zitten wij in NL weer braaf te doen alsof het allemaal netjes te managen is met een intern onderzoekje, terwijl elke soldaat met een rugzak vol spullen straks het bewijs is dat regels alleen gelden voor de tv-camera. Grappige is: in veel landen waar ik geweest ben heet dat gewoon oorlogsbuit, alleen in het Westen doen we alsof het per ongeluk gebeurt.

Dat “moeite om het te stoppen” klinkt vooral als: we hebben het niet onder controle óf we willen het niet echt onder controle hebben. Plunderen is niet alleen moreel fout, het is ook gewoon een oorlogsmisdrijf onder het oorlogsrecht; commandanten kunnen aansprakelijk zijn als ze het laten lopen, dus dit is niet iets wat je met een intern memo’tje fixt. En praktisch: als je soldaten zelfs met bodycams/telefoons nog spullen ziet meenemen, hoe serieus nemen ze dan de rest van de regels??

Dat “moeite om het te stoppen” is ook gewoon een signaal naar de eigen achterban: jongens blijven jongens, oorlog is rommelig, niet zeuren. Enerzijds is plunderen een disciplinekwestie, anderzijds is het een statusding binnen zo’n eenheid: wie durft te pakken wat “van niemand” is, laat zien dat hij de baas is, en dat vreet zich razendsnel in de groepsnorm. En dan kun je wel roepen dat je het afkeurt, maar als er geen harde, zichtbare sancties volgen (terugbetalen, ontslag, vervolging), dan is het in de praktijk gewoon toegestaan. Het cynische is: je hoeft niet eens ideologisch te zijn om dit te doen, het is gewoon *hebben hebben* omdat het kan, en precies dat maakt het zo besmettelijk.

“Het leger heeft moeite” is zo’n passieve zin dat je bijna vergeet dat een leger juist gebouwd is op één ding: bevel = bevel. Als je plunderen niet meteen breekt, dan wordt het geen incident maar een ritueel, een soort permissie om de ander tot decor te reduceren waar je spullen uit kunt trekken. Paradoxaal genoeg denken ze zo macht te tonen, maar je laat vooral zien dat je morele remmen weg zijn en dat is precies het moment waarop elke oorlog zichzelf gaat voeden. en ja, wat zegt dit over ons dat we dit lezen als ‘update in het liveblog’ in plaats van als een alarmbel over wat er met mensen gebeurt als niemand meer grenzen stelt?

Wat hier óók onder zit: plunderen is niet alleen “soldaat pakt tv”, het is een manier om de lokale economie en het huishouden van mensen kapot te maken zodat terugkeer moeilijker wordt. Enerzijds is het opportunisme en adrenaline, anderzijds is het een vorm van sociale vernedering: je laat letterlijk zien dat iemands huis niet meer van hem is. En als het leger zegt “moeite”, dan hoor ik vooral: de informele norm in de groep is sterker dan het formele bevel, en dát is precies hoe je van een leger langzaam een bende krijgt. Op 4 mei denk ik dan: herdenken is ook dit soort ontsporing herkennen, niet pas als de foto’s over 20 jaar in een museum hangen.