Grote schade na plofkraak bij geldautomaat woonwijk Haarlem, twee aanhoudingen

In de praktijk lig je dus gewoon wakker omdat je denkt dat er een gasleiding is ontploft, en dan heb je weken gezeik met kapotte ramen en verzekering terwijl die gasten allang weer een andere automaat opzoeken. zet die dingen dan niet midden in woonwijken of maak ze ’s nachts dicht, want dit is echt niet meer uit te leggen.

Die hele plofkraak-ellende is ook gewoon een gevolg van dat “cash moet kunnen” beleid terwijl je de risico’s lekker bij bewoners neerlegt: bankautomaten in woonstraten, minimale fysieke beveiliging, en dan achteraf wat lintjes en een persbericht dat er “samenwerking” is met Geldmaat. Als je echt wil dat dit stopt, maak je het simpel: automaten alleen nog op bedrijventerreinen of in bemande locaties met nachtelijke afsluiting en standaard inktsystemen/vernietiging, en laat de schade niet bij de omwonenden hangen maar bij de exploitant, dan gaan ze ineens wél tempo maken. En ja, twee aanhoudingen, mooi, maar zolang de pakkans laag is en de straf vooral papierwerk blijft, blijven die gasten gewoon rekenen dat een paar ramen in Haarlem goedkoper is dan eerlijk werken.

Ik merk dat het me altijd opvalt hoe “gepland” dit voelt: 03.45, rustige straat, en dan zitten bewoners met die schrik nog dagen in hun lijf terwijl de daders allang weer door zijn. Misschien moeten we het eens hebben over nazorg voor zo’n wijk ook, want zo’n klap laat echt een zware energie achter en dat los je niet op met alleen nieuwe ruiten. En als die twee verdachten gepakt zijn: laat ze dan ook letterlijk mee betalen aan álle schade en opvang, niet alleen een strafblad en klaar.

Feit is dat je ook zonder snijwonden best “ongedeerd” kunt zijn, zo’n klap om 03.45 geeft bij kinderen en ouderen echt weken slaapproblemen, paniek en stressgedoe. En die kapotte ruiten zijn niet alleen gedoe met de verzekering, het is ook kou, tocht en meer kans op luchtwegklachten als het dagen duurt voor het dicht zit. Hoop dat gemeente/politie ook meteen nazorg en een aanspreekpunt regelt, niet alleen lintjes en forensisch onderzoek.

twee aanhoudingen, mooi, maar ondertussen zitten die bewoners met een gevel die eruitziet alsof er een mini-aardbeving is geweest en mag je wéér weken wachten op “een expert” van de verzekering. laten we eerlijk zijn: de enige die hier direct uitbetaalt is de glaszetter, zeg maar.

Iedereen roept “zet die automaten weg”, maar even rekenen: als je ze allemaal naar een bedrijventerrein schuift, krijg je dus meer autokilometers, meer pin-ritten en meer overvallen op die ene plek die nog cash heeft. Het probleem is niet de locatie maar dat je een kluis met een neonbord “hier zit geld” in de openbare ruimte zet en dan verbaasd bent dat iemand er 200 gram knalspul tegenaan plakt. Maak cash dan óf echt schaars (en accepteer dat) óf bouw die dingen als bunkers en laat Geldmaat gewoon meebetalen aan de wijk-schade, dan gaan de cijfers ineens wél tellen.

pfff twee aanhoudingen is leuk voor ’t persbericht, maar ik hoorde van een klant (glaszetter) dat die lui soms met 6 man op zo’n klus staan en de “pakkans” vaak gewoon de domste chauffeur is… en ondertussen zit je met fijnstof/stank van dat kruit in je huis en kids die bij elke harde deur weer omhoog schieten, dáár hoor je niemand over.

en niemand heeft het over die hulpverleners hè… brandweer/politie die om 03:45 zo’n instabiele plek in moeten waar nog meer kan ontploffen, terwijl de buurt in paniek op straat staat. zou fijn zijn als we naast “harder straffen” ook gewoon een buurt-appgroep of koffietafel regelen voor de dag erna, even checken wie er wakker ligt en wie hulp nodig heeft, beetje liefde en verbinding kan echt veel doen, hoop dat Haarlem vannacht ook een beetje zacht voor elkaar is.

Twee aanhoudingen is leuk voor de kop, maar zijn dat ook echt de “ploffers” of alleen de chauffeur/uitkijk die toevallig in de buurt stond? En “trend” en “criminelen keren terug uit Duitsland” klinkt lekker stellig: waar zijn de cijfers per regio/maand en hoeveel daarvan zijn pogingen vs geslaagd, bron? Ook benieuwd: wie draait hier op voor de schade aan die woningen, gemeente (Wts?) of mogen bewoners weer zelf met verzekeraar bakkeleien terwijl Geldmaat zich verschuilt achter “we delen geen maatregelen”. En als de EOD “geen extra explosieven” meldt: is dat na volledige sweep van de straat/riolering of alleen rond de automaat?

03.45 en dan zo’n knal… dat is niet alleen “schade”, dat is gewoon een aanslag in een woonstraat. wat mij steekt: die twee aanhoudingen zijn mooi, maar als de dader 17 is en geen cent heeft, blijft de buurt met de ellende zitten; maak dan wettelijk dat Geldmaat/bank direct alles voorschiet en het later maar verhaalt, dan hoef je als bewoner niet te leuren met experts en formulieren terwijl je ruit eruit ligt.

In mijn tijd bij de KLM noemden we dit gewoon: je accepteert een risico en schuift de gevolgen door naar mensen die er niks mee te maken hebben, want Geldmaat kan de rommel opruimen en de buurt mag met kapotte ruiten en slapeloze kinderen zitten. Wat mij hier vooral aan stoort is dat we het steeds hebben over “verplaatsen” of “bunkers bouwen”, maar niemand het hardop zegt: als je een automaat in een woonwijk zet, dan hoort daar standaard 24/7 cameratoezicht met directe opvolging bij en een vaste schadepot voor omwonenden, niet weken touwtrekken met verzekeraars en experts. En die twee aanhoudingen, prima, maar als er niet meteen busjes, opslagboxen en die hele logistiek erachter worden aangepakt, dan heb je volgende week weer zo’n knal en staat de woordvoerder weer hetzelfde riedeltje af te draaien…

het probleem is dat zo’n automaat in de openbare ruimte eigenlijk kritieke infrastructuur is, maar we behandelen ’m als een los kastje van een private club: niemand voelt zich eindverantwoordelijk voor blast-veiligheid, risico’s en gevolgschade in de wijk. de oplossing is dat gemeenten en Geldmaat dit als vergunningplichtige installatie gaan behandelen met harde eisen (afstand tot gevels, anti-explosie behuizing/drukontlasting, 24/7 detectie met directe opvolging) en vooral: automatische schaderegeling voor omwonenden, dan wordt “cash moet kunnen” ineens een stuk eerlijker qua draagvlak.