Explainer | Kan Rusland de oorlog nog betalen?

Lekker dan, weer een verhaal over Rusland en geld... ik zat laatst bij de belasting te praten met andere ZZP'ers en die zeiden dat de Russen gewoon een manier vinden om rond te komen, als wij nou eens half zoveel regels hadden voor onze administratie, dat zou al een enorme vooruitgang zijn... allemaal voor die EU-sancties enzo, die gaan echt niet helpen, toch?

die vraag “kan rusland het nog betalen” is te simpel: zolang olie blijft stromen en ze intern alles naar oorlog omboeken kan het boekhoudkundig prima, alleen je vreet je economie op en jaagt kapitaal + talent het land uit. de markt bepaalt uiteindelijk: investeerders willen voorspelbaarheid, en rusland is nu één grote country risk premium met een legerrekening erbovenop.

Even serieus: “betalen” is niet het probleem, het probleem is of ze het nog kunnen *financieren* zonder dat alles in roebels wegsmelt. Als de staat de boel blijft dichttimmeren met kapitaalcontroles en banken dwingt oorlogsbonds te slikken, kan het op papier doorgaan, maar de inflatie/tekorten zijn dan gewoon een verborgen oorlogstaks en je koopt er op termijn nul echte slagkracht mee.

Dit is precies waarom die “kan Rusland het betalen”-vraag mij irriteert: geld is maar één laag, de echte bottleneck is spullen en mensen. Je kunt roebels printen tot je blauw ziet, maar als je ecosysteem van toeleveranciers kapot is (chips, lagers, machine-onderdelen) en je jaagt een generatie techneuten het land uit, dan krijg je een leger dat op papier gefinancierd is maar in het echt steeds meer met ducttape draait. En ondertussen slopen ze ook nog hun eigen natuur met die opgejaagde olie/gas-omwegen en lekke infrastructuur… biodiversiteit betaalt óók mee, alleen telt dat nooit in die explainer.

Die “kan Rusland het betalen”-vraag mist nog één ding: oorlog is óók een arbeidsmarktbeleid. Enerzijds koop je met hoge soldij en wapenorders sociale rust in arme regio’s (banen, status, geen werkloosheidsstatistiek), anderzijds trek je precies de mannen en vaardigheden uit de civiele economie die je nodig hebt om ooit weer normaal te draaien. En dan heb je nog het huishoudboekje van gezinnen: als je importspul verdwijnt en prijzen stijgen, gaan mensen niet meteen in opstand maar ze schakelen over op ruil, tweedehands, informele klusjes… die schaduweconomie houdt het regime langer overeind dan wij hier vaak willen geloven. Maar ja, dat is geen “betalen”, dat is langzaam je samenleving ombouwen tot één groot mobilisatieproject, en daar zit een houdbaarheidsdatum op, vroeg of laat.

Feitje dat vaak ontbreekt in die betaal-discussie: je kunt oorlog ook blijven draaien door de zorg en pensioenen uit te kleden, en dat zie je niet meteen in macro-cijfers maar wel in sterfte, alcoholproblemen en tuberculose-achtige ellende. Als huisarts denk ik dan, oké ze kunnen nog “betalen”, maar de rekening komt als stille volksgezondheidscrisis terug, en die vreet op termijn ook je leger en productiviteit op.

Iedereen heeft het over olie en roebels, maar “betalen” is vooral: wat kost het in dollars aan onderdelen die je niet meer fatsoenlijk kunt importeren. Je kunt een tank wel met staatsgeld bestellen, maar zonder lagers, CNC-onderdelen en avionica uit het westen wordt het een duur stuk schroot, en dat zie je pas 12-24 maanden later in uitval en onderhoud. Dus ja, op papier kan het lang; in de praktijk loopt de rekening via slijtage en lagere kwaliteit, niet via een lege schatkist.

“betalen” gaat vooral om cashflow: als India/China blijven afnemen met korting en hun schaduwvloot + verzekeringstrucs blijft werken, komt er genoeg binnen. pas als die discount oploopt en de logistiek/verzekeringen dichtgaat, klapt de businesscase en wordt het ineens heel duur per vat, dan is de rek er snel uit.

Die hele “kan Rusland het betalen” mist ook de volksgezondheid-kant: oorlog + sancties = meer alcoholmisbruik, stress, slechtere zorg en medicijntekorten (zeker chronische spullen als insuline/oncologie), en dat is een stille kostenpost die je pas jaren later terugziet in sterfte en arbeidsproductiviteit. Overigens kan een staat best lang op papier oorlog voeren terwijl de bevolking letterlijk sneller “op” raakt, en dat is uiteindelijk óók een beperking op hoe lang je dit volhoudt.

die hele “kan rusland het betalen” mist dat de grootste kostenpost niet geld is maar logistiek: munitie/onderhoud/transport over 1000km front, en dat is geen infinite loop als je spoor, trucks en banden/lagers (sancties) langzaam opbranden. je kunt roebels printen wat je wil, maar als je supply chain steeds meer op smokkeldelen + cannibalizing draait dan is het gewoon een systeem dat met memory leaks doorloopt tot het ineens crasht.

“Kan het betalen” is ook: kan het z’n olie/gas nog blijven *verkopen* zonder dat de afnemers straks zeggen “thx maar dit reputatierisico + verzekeringspremie is te duur”? Als die scheepvaart/insurance/parts-kant verder dichtslibt is het niet de staatskas die faalt maar de export-pijplijn, en lmao dan zie je hoe snel zo’n oorlogsmachine van always-on naar 503 service unavailable gaat.

Wederom dat “kan het betaald worden” alsof het een huishoudboekje is, maar niemand rekent even door wat oorlogsschade aan materieel kost: één moderne tank is zo €5-10 miljoen, een raket al snel €1-3 miljoen, en dan praat je nog niet over munitie die er per dag doorheen gaat. En ja, ze kunnen roebels bijdrukken en banken dwingen mee te doen, maar zodra je reservefonds slinkt en je olie met korting weg moet (zeg 20-30% eraf) ben je dus gewoon je toekomst aan het verbranden voor vandaag. Uiteindelijk is het geen “kunnen betalen”, het is: hoeveel jaar wil je je eigen economie als pinautomaat leegtrekken tot er niks meer uit komt.