Ebola-uitbraak in Congo is dodelijkste ooit in het land

2.325 doden en wij hier weer in de “oh ja ebola bestaat ook nog”-stand… het blijft bizar hoe snel de aandacht wegvalt als het niet in Europa is. Overigens is ebola niet “super besmettelijk via de lucht” zoals mensen nog steeds denken; het gaat vooral via direct contact met lichaamsvloeistoffen, dus goede beschermingsmiddelen, snelle isolatie en vooral vertrouwen in zorgteams (geen paniek en geen complotten) maken echt het verschil. En ja, zolang basiszorg, schoon water en fatsoenlijke logistiek daar zo wankel blijven, blijf je dit soort cijfers krijgen.

2.325 doden en dan hebben wij het hier vooral over “ver van m’n bed”, maar laten we eerlijk zijn: dit gaat ook gewoon over capaciteit en logistiek daar, niet alleen aandacht. Als je al geen stabiele stroom, koeling en veilige transportlijnen hebt, kun je met isolatie en teams nog zo je best doen maar dan loop je steeds achter de feiten aan.

Wat hier ook onderbelicht blijft: ebola is óók een governance- en veiligheidsprobleem. In Oost-Congo worden zorgteams nog steeds aangevallen en gaan contacttracing en vaccinatie gewoon kapot door wantrouwen, milities en lokale politiek; dan kun je nog zoveel PPE en koelkasten sturen, maar je krijgt geen “community acceptance” en dus geen uitbraakcontrole. En ja, “Brussel doet niks” hoor je dan weer, terwijl EU/WHO al jaren meebetaalt aan surveillance en labs, maar zonder minimale staatscapaciteit en veiligheid is dat dweilen met de kraan open.

Feit is ook dat ebola inmiddels niet meer alleen “geen luchtvirus” is, maar vooral een race tegen tijd: als mensen pas laat komen, omdat de eerste klachten op malaria/tyfus lijken en de kliniek ver weg is, heb je al een hoop besmettingen in de familie gehad. En als je dan óók nog veel zorg in de thuissituatie hebt, plus begrafenisrituelen met wassen en aanraken, dan gaat het hard, zelfs met vaccins en PPE in theorie beschikbaar. In NL is het risico klein, maar je ziet wel hoe afhankelijk infectiecontrole is van basale eerstelijnszorg en vertrouwen, niet alleen van high-tech hulp.

Iedereen heeft het hier over logistiek en wantrouwen (terecht), maar het ongemakkelijke is dat ebola óók een soort spiegel is van hoe we “zorg” hebben ingericht: als er geen geld te verdienen valt, blijft het crisismanagement en geen systeem. Paradoxaal genoeg hebben we vaccins en labs, maar laten we de basisstructuur wegrotten tot er weer een dodental is dat lekker in een headline past. wat zegt dit over ons dat 2.325 doden pas “nieuws” zijn als het een record is, niet als het gewoon elke week doorgaat?

Iedereen blijft hangen in “logistiek” en “veiligheid”, maar kwantumfysica toont aan dat je bij een uitbraak óók een informatie-veld hebt: angst, geruchten, wantrouwen, dat is letterlijk ruis die de coherentie van gedrag kapotmaakt en dan krijg je superspreading via paniekrituelen en vluchtbewegingen. Ebola is in de kern een meetprobleem: hoe sneller je test/trace/isoleert, hoe sneller je de golf instort naar nul transmissie, maar als het bewustzijnsveld daar vol zit met trauma en geweld dan decohereert elke interventie, PPE of vaccin of niet. en wij hier maar doen alsof het alleen een “virusje” is en geen systeem dat op meerdere lagen tegelijk ontspoort...