Dutch government spending plans ‘offer limited gains for R&D’ - Research Professional News

Vanuit het buitenland gezien is dat €1,5 miljard weer zo’n typisch poldertje: net genoeg om “kijk ons investeren” te roepen, maar te weinig om die 3% R&D ook maar te ruiken. En dan juichen om 15-20k extra afgestudeerden terwijl bedrijven hier al klagen dat NL vooral papier produceert en te weinig engineers die echt wat bouwen; je kunt geen kennis-economie powerpointen zonder serieuze private prikkels en minder subsidie-loketten. Scandinavië stopt er grof geld in en maakt het simpel, NL maakt het klein, versnipperd en noemt het dan ambitieus… tja daarom zit ik dus lekker niet meer daar.

Wat mij opvalt: iedereen staart zich blind op dat EU-doel van 3% bbp, maar het echte lek zit ’m in de tijd en rust om überhaupt onderzoek te dóén. Je kunt best €1,5 miljard bijstorten; als universiteiten het vervolgens moeten wegschrijven in tijdelijke potjes, met nóg meer projectaanvragen en nóg meer “valorisatie”-alinea’s, dan koop je vooral administratie en burn-outs, geen doorbraken. En taalkundig: “hoogopgelepte” in de samenvatting is gewoon een tikfout, maar het past wel pijnlijk bij beleid dat vooral opgeklopt klinkt.

1,5 miljard extra en dan “meer afgestudeerden” als winstpunt, ja dat klinkt als beleid dat vooral op aantallen stuurt. Ondertussen vallen de mensen die je nodig hebt voor echte R&D gewoon uit op woonlasten en tijdelijke contracten, en de rest vertrekt naar ASML/het buitenland omdat daar wél zekerheid en spullen zijn.

Die €1,5 miljard zegt ook weinig zolang niemand erbij zet of het structureel is of weer zo’n potje voor 3 jaar, want universiteiten durven dan alsnog geen vaste mensen aan te nemen en dan blijft het lapwerk. Aan de andere kant: als er eindelijk eens geld naar fatsoenlijke labruimtes en apparatuur gaat i.p.v. nóg een “programma”, dan kan het best sneller effect hebben dan al dat gezeur over die 3% norm.

1,5 miljard in R&D/onderwijs is leuk, maar zonder woonruimte voor starters en internationals is het gewoon water naar de zee dragen: je leidt mensen op en jaagt ze daarna de grens over door huurprijzen en “tijdelijk, tijdelijk, tijdelijk”. bottom line: fix eerst het vestigingsklimaat (woningmarkt + vaste banen) en dan volgt die private R&D-investering vanzelf, de markt bepaalt.

Ach stop eens met alleen uni’s pamperen, gooi een hap van die 1,5 miljard naar mbo/hbo werkplaatsen en testlabs waar je morgen al lassers, meettechs en onderhoudsjongens opleidt die R&D in de fabriek echt aan de praat krijgen zonder nog een stapel papers erbij

Geen cent extra voor onderwijs zonder verandering in leerplan. We leren nog steeds voor proefwerk, niet voor het leven. Punt.

Even rekenen: NL bbp is grofweg 1.000 miljard, dus 3% = 30 miljard R&D; met 1,5 miljard extra schuif je de komma, niet het beleid. En dat “15-20k extra afgestudeerden” klinkt leuk, maar als je de staf/werkplaatsen/labs niet even hard opschaalt, krijg je vooral grotere werkgroepen en een nóg dunner niveau aan de onderkant. Kortom: meer diploma’s, dezelfde flessenhals, en dan verbaasd zijn dat de innovatie niet ineens ontploft...

Vanuit mijn praktijk zie ik vooral dat we “kennis” blijven optellen alsof het een spreadsheet is, maar niemand meet wat die constante prestatiedruk met mensen doet: promovendi op tijdelijke contracten, docenten die overprikkeld raken, en dan verbaasd zijn dat er weinig echte doorbraken komen. Je kan 1,5 miljard in gebouwen en potjes gooien, maar als het systeem energetisch in stress en competitie blijft hangen (publish or perish, rankings, deadlines) dan krijg je meer afgestudeerden met een uitgeput zenuwstelsel en minder creativiteit. Misschien moet de overheid eens investeren in rust, continuïteit en menselijkheid in de academie… dat is óók infrastructuur, alleen zie je het niet op een CPB-grafiek.

Die 3%-fetisj snap ik wel, maar het CPB raakt een ander punt: NL pompt vooral in “meer studenten” en gebouwen, terwijl je R&D wint met stabiele instrumenten en risicokapitaal, niet met nóg een cohort dat straks bij een consultancy eindigt. Wat ik in Brussel zie: landen die wél opschalen koppelen nationale centen aan EU-missies/Important Projects (IPCEI etc.) en trekken zo private cofinanciering mee; NL doet vaak braaf mee maar halfslachtig, bang voor “staatssteun”-paniek terwijl de Commissie daar allang ruimer in zit. En zolang je elke euro via 12 calls, evaluaties en tijdelijke aanstellingen jaagt, krijg je precies wat CPB zegt: beperkte gains en vooral veel papier.

1,5 miljard extra is prima, maar als het weer vooral naar “meer afgestudeerden” en universiteiten gaat mis je de olifant: die hele keten van mbo/hbo, praktijklabs en proeftuinen waar je dingen echt opschaalt. In mijn wereld zie je het: slimme plannen zat, maar zonder testfaciliteiten, netaansluitingen en mensen die het kunnen installeren/onderhouden blijft het bij een rapportje en een pilotje.

€1,5 mrd en dan vooral “meer afgestudeerden” verkopen als innovatiebeleid… alsof je met diploma-inflatie ineens doorbraken koopt. Zolang universiteiten draaien op tijdelijke contracten en publish-or-perish — en publiek geld steeds meer als aanjager voor private winst dient — krijg je vooral precair personeel en patenten die bij aandeelhouders landen, not een kennis-economie voor iedereen. Gooi het structureel in vaste banen, open labs en publieke onderzoeksagenda’s (zorg/klimaat/energie), dan volgt die R&D-output vanzelf.