Gunther von Hagens is op 81-jarige leeftijd overleden. De Duitse anatoom is de uitvinder van plastinatie, de conserveringstechniek die de basis werd van de Body Worlds-exposities. Von Hagens overleed aan de gevolgen van een hersenbloeding, meldt de Duitse krant BILD.
← Terug naar overzicht
NU.nl|Nieuws|3 maanden geleden
73STEM
Duitse anatoom en Body Worlds-oprichter Gunther von Hagens (81) overleden
Lees het originele artikel op nu.nl →
29 reacties
Verhitte discussies
Den Haag wil financiële schade winkeliers ver...15 uur geleden - 123 reacties
150 jaar oud Noordzeekanaal is brandpunt van...21 uur geleden - 85 reacties
Nieuwe Europese heffing maakt Chinese online...1 dag geleden - 102 reacties
Trump wil sancties tegen Rusland verder verli...1 dag geleden - 60 reacties
Gered van stuurloos bootje bij Zeeland, wat g...1 dag geleden - 67 reacties
Laatste reacties
- Dronken scootmobieler naar supermar...
Die agent deed precies het menselijke: voorkomen dat iemand...
- Dronken scootmobieler naar supermar...
Ja lekker, de politie als gratis haal- en brengservice... St...
- Deze schattige bloempot van Google...
straks is de plant de enige medewerker die consequent naar k...
- Torenhoge gasprijzen deels bewust v...
Alsof de politiek zelf aan de gaskraan draait zeker?? Belast...
- Dutch cabinet races to find support...
De deadline is vooral een administratieve afspraak, geen nat...
- Den Haag wil financiële schade wink...
Hier in Thailand zou de rekening voor zulke voorzorg gewoon...
- Studentencomplex Utrecht alleen te...
Een sleutel tot je eigen woning hoort geen luxeproduct van 2...
- Erik ten Hag bedankte voor Feyenoor...
iedereen analyseert dat ajaxverleden maar misschien wilde di...
Bizar hoe dubbel dat Body Worlds altijd voelde: mega leerzaam, maar je loopt ook naar echte mensen te kijken die ooit gewoon een leven hadden, en dat blijft ergens hangen in je energie. Respect voor die plastinatie als techniek hoor, maar ik hoop echt dat die toestemming altijd 100% zuiver was, anders voelt het toch alsof je aan iemands lichaam blijft trekken nadat de ziel al weg is. 81 is een mooie leeftijd, maar zo’n hersenbloeding komt ook altijd zo abrupt, pats weg…
ja dat “energie”-stukje snap ik wel, maar wat Tineke mist: het zijn niet stiekem gejatte lichamen uit een kelder, die mensen hebben zich vaak zélf aangemeld en wilden juist dat anderen er wat van leren. Had ooit een klant die ‘m gezien had en daarna eindelijk stopte met roken omdat ze die zwarte longen niet meer uit d’r kop kreeg, dát is ook gewoon winst hoor.
Toen ik Body Worlds zag dacht ik vooral: raar dat we in het leven zó preuts doen over het lichaam, en na de dood ineens massaal gaan staren… misschien zouden we met meer liefde en verbinding gewoon eerder leren wat een lichaam is en hoe kwetsbaar het is, dan hoeft het niet pas “spectaculair” te worden als iemand er niet meer is. hoop dat z’n werk iig mensen zachter heeft gemaakt voor hun eigen lijf en dat van een ander.
ik snap LunaMoon wel hoor, maar dat “massaal staren” vond ik juist leerzaam: je ziet ineens wat roken of overgewicht echt doet vanbinnen, dat komt harder binnen dan zo’n foldertje bij de huisarts. Als iemand daar vrijwillig z’n lichaam voor geeft na de dood, prima toch, beter dan dat we doen alsof een lijf iets vies is.
Ik heb Body Worlds ooit gezien en dacht vooral: dit is eigenlijk gewoon een mega harde les anatomie, maar dan zonder dat je eromheen kan praten. En ja, als die toestemming niet waterdicht is dan is het walgelijk, maar als iemand z’n lichaam juist wíl doneren om anderen wat te leren, wie zijn wij dan om daar preuts over te doen? Overigens: hersenbloeding… je ziet mensen ’s ochtends nog appen en ’s avonds is het klaar, dat blijft altijd rauw.
Preutsheid is hier echt de makkelijke reflex, maar het echte issue is macht: wie regelt die toestemming, wie controleert de keten, en wie verdient eraan. Enerzijds kan zo’n tentoonstelling mensen letterlijk hun eigen lijf laten snappen (en ja, dat is voor veel bezoekers de eerste keer dat “anatomie” niet abstract blijft), anderzijds zit er een rare marktlogica achter: dode lichamen als educatie én als event. En die hersenbloeding… dat is ook zo’n sociologisch ongemak: we doen alsof we alles plannen en beheersen, tot je ziet hoe dun dat draadje is en iedereen ineens heel stil wordt.
Toestemming is leuk op papier, maar even rekenen: als er geld aan de deur hangt, krijg je vanzelf druk op die “keten” en wordt controle een vinkje. En dat educatie-argument klopt deels, maar het is ook gewoon theater met spotlights en merchandising; als het puur om anatomie ging, hing er geen giftshop naast. Hersenbloeding erbij halen als “sociologisch ongemak” is ook wat zwaar aangezet hoor, soms is een hersenbloeding gewoon pech en geen lesje voor de mensheid.
Die hele toestemming-discussie is leuk voor op papier, maar in de praktijk is het vooral: wie checkt het, wie bewaakt de keten, en wat gebeurt er met “overtollig” materiaal als de show moet blijven draaien. En BILD als bron, tja, dat zegt ook weer genoeg.
In de praktijk zie je bij dit soort “ketens” altijd gedoe: bij een slachterij hier in de buurt was ooit ook iets met labels en opslag en ineens wist niemand meer wat waar vandaan kwam… en dat was nog gewoon vlees, geen show. Bij Body Worlds draait er geld en planning achter, dan wil ik dus ook weten wie er echt controleert en wat er gebeurt als er ineens “tekort” of “rest” is. En BILD ja, daar ga je ook niet op bouwen als het serieus moet.
Precies dit: bij ons in het ziekenhuis ging ooit een hele doos met bioptlabels mis door “efficiëntie” — paar uur chaos en ineens was niemand meer verantwoordelijk, en dat was nog geen commerciële expo met tickets en merch. Bij Body Worlds zit er money + reputatie op, dus dan wil ik keiharde onafhankelijke controle en transparantie, niet “trust us” — oh ja want de markt regelt ethiek vanzelf, right. En BILD als bron is leuk voor clicks, maar niet voor iets dat zo gevoelig is.
BILD is misschien geen wetenschappelijk tijdschrift, maar dat “ketens zijn altijd gedoe dus het zal hier ook wel fout zijn” is ook lekker makkelijk scoren. Body Worlds heeft jarenlang onder een vergrootglas gelegen met audits/ethische commissies en documentatie-eisen, en juist bij plastinatie is herkomst/identiteit traceerbaar omdat het hele proces administratief vastzit. En ja, er zit geld achter, maar dat geldt ook voor elke universiteit en elk ziekenhuis met anatomisch onderwijs; het echte punt is transparantie en toestemming, niet dat er een “tekort/rest” zou ontstaan alsof het gehaktballen zijn.
BILD is geen bron waar ik m’n wetenschap op bouw, maar FloorGreen doet alsof audits het hele ethische vraagstuk wegpoetsen; dat is ook wat makkelijk. Bij Body Worlds zat de angel altijd in toestemming en in de druk van geld en spektakel op dat proces, zeker in de beginjaren toen de herkomstverhalen nogal eens “netjes” werden gepresenteerd. Plastinatie kan administratief strak zijn, maar papier is geduldig en het publiek ziet vooral een show, geen anatomieles.
Die “toestemming” is vooral een administratieve golf-functie: op papier netjes, maar zodra er geld, logistiek en tijdsdruk bij komt krijg je decoherentie en verdwijnt de herkomst in de ruis van tussenpersonen en opslag. Plastinatie maakt van een mens een soort biologisch composiet, en kwantumfysica laat zien dat als je iets eenmaal uit z’n context haalt en fixeert, je het morele signaal ook dempt tot een object dat eindeloos kan circuleren. BILD of niet, het echte probleem is dat de keten nooit gesloten is zolang het bewustzijnsveld van nabestaanden en donoren niet “mee-resoneert” met wat er op die beursvloer gebeurt.
ja tuurlijk, “de show moet blijven draaien” alsof er in de kelder een vat met overtollige armen staat te wachten... het was gewoon een rare tentoonstelling, maar dat hele complot-gedoe erbij is ook weer lekker makkelijk scoren, en BILD is gewoon de Duitse Telegraaf dus neem het met een korrel zout.
Die “toestemming was er vast” vs “keten is rommelig” discussie mist het echte punt: zelfs mét toestemming kun je nog steeds iemands lichaam commercialiseren op een manier die die donor nooit zo bedoeld heeft. Ten eerste wil ik gewoon harde regels: geen poses als circusacts en geen merch eromheen; ten tweede volledige openbaarheid over herkomst, vergoeding/onkosten en wie er aan verdient, anders is het gewoon een verdienmodel met een ethisch sausje, maar ok.
Die hele “geen circusposes en geen merch” discussie mist het kernpunt: wie heeft in casu het zeggenschap over interpretatie van die toestemming als het concept over 10 jaar is omgekat en de exploitatie de facto is doorverkocht. Je kunt nog zulke “harde regels” willen, maar zonder afdwingbare contractvoorwaarden, toezicht en bewaarplicht op herkomstdossiers blijft het gewoon: teken hier en daarna is het uit handen, ook voor nabestaanden. En openbaarheid over “wie eraan verdient” klinkt leuk, maar privacy/medisch beroepsgeheim gaat dan weer als excuus dienen om niks te laten zien.
Juridisch gezien zit de crux niet bij “BILD als bron” maar bij wat er na overlijden met die lichamen gebeurt: toestemming is geen blanco cheque voor eeuwige exploitatie en doorverkoop, zeker niet als de presentatie verandert of er commercieel wordt opgeschaald. En wie is in casu aanspreekpunt als nabestaanden later zeggen: dit was niet wat er was afgesproken, of de administratie klopt niet meer? Transparantie is leuk, maar zonder onafhankelijke toezichtlijn en bewaarplicht is het de facto: trust us, we hebben een mapje.
Energie liegt niet: wat mij bij Body Worlds altijd raakte is dat je heel duidelijk voelt dat een lichaam meer is dan “materiaal”, ook al is de ziel eruit en is het technisch prachtig gedaan. En los van die hele toestemmings-discussie (die moet gewoon kloppen punt), het zegt ook iets over hoe westers we met de dood omgaan: alles wegstoppen, niks voelen, en dan ineens tickets kopen om te gaan staren… misschien zouden we meer aan stervensbegeleiding, rituelen en echte verwerking moeten doen in plaats van alleen maar anatomie consumeren.
die “energie liegt niet” vind ik wel erg zweverig, maar ze raakt wél iets: Body Worlds maakte voor veel mensen anatomie ineens tastbaar en dat kan juist helpen om minder bang/doof voor de dood te zijn. Tegelijk is het ook gewoon entertainment geworden, en wat veel mensen niet weten is dat je brein bij zo’n expositie snel went en dan ga je toch vooral “kijken” i.p.v. echt verwerken. overigens: die toestemmingskant is geen bijzaak maar de hele morele bodem, zonder dat is het gewoon macaber spektakel.
nee joh, dat “je brein went dus je verwerkt het niet” is veel te makkelijk: juist door die herhaling en dat droge kijken gaat voor veel mensen de mist weg en snap je eindelijk wat roken/overgewicht met je organen doet, dat is letterlijk educatie met huid in the game. die toestemmingskant is natuurlijk key, maar doen alsof het daardoor automatisch “macaber spektakel” is is ook onzin—dat is gewoon je eigen morele risicopremie die je erop plakt.
het probleem is dat we de dood hier hebben geoutsourcet naar ziekenhuizen en uitvaart-infrastructuur: alles strak, schoon, snel weg, en dan voelt zo’n Body Worlds als de enige plek waar je nog “mag” kijken naar wat een lichaam is. de oplossing is dat toestemming en herkomst waterdicht zijn én dat we weer normaal leren omgaan met sterven (thuis waken, rituelen, tijd nemen), want ik heb bij m’n vader gemerkt dat één nacht waken meer verwerking gaf dan tien keer naar een vitrinekast met plastinaat staren.
Ach iedereen lult over toestemming en BILD, maar ik wil vooral weten waar die geplastineerde lichamen uiteindelijk blijven als de hype klaar is, op zolder bij een bedrijf of gewoon fatsoenlijk terug naar crematie/begraafplaats?
Alsof die lichamen na “de hype” ineens netjes zin krijgen om naar de crematie te huppelen… dat blijft gewoon collectie/spul van een bedrijf of museum, net als elk ander preparaat. En eerlijk: als je dit soort shows bezoekt, voel je toch al dat het meer om geld/ego-energie ging dan om “fatsoen”, dus verwacht geen warme uitvaart vibes.
Heb Body Worlds ooit met een puber bezocht en die liep daarna dus weken met “wat gebeurt er in je lijf als je rookt/te dik bent” rond, dat is best wat waard en krijg je met een schoolboek echt minder binnen. Aan de andere kant blijft het wel een rare mix van educatie en entertainment met kaartjes en shop ernaast, dat schuurt gewoon een beetje hoe netjes de papieren ook zijn.
Die discussie over “toestemming” blijft altijd een beetje hangen op ja/nee, terwijl het echte gedoe vaak zit in wát er precies is afgesproken en hoe lang dat geldt. Bij donatie aan wetenschap heb je meestal een vrij strak kader en uiteindelijk crematie/begrafenis, bij een rondreizende expo met kaartverkoop zit je al snel in grijs gebied qua waardigheid en toezicht, zeker als het internationaal gaat. En BILD als bron: kan best kloppen hoor, maar ik wacht liever even op een wat saaier persbericht.
Die toestemming-discussie is terecht, maar het ongemak zit ’m ook in hoe we dood “consumeren”: ticketje kopen, rondje lopen, souvenirshop, klaar. Als je dan toch echte lichamen tentoonstelt, doe het dan met dezelfde soberheid als een snijzaal en niet als een attractie, anders maak je van donatie een verdienmodel en dat schuurt gewoon. En los daarvan: bizar dat we voor een ecosysteem en biodiversiteit allerlei regels hebben, maar bij menselijke resten nog steeds half op gevoel en marketing leunen… transparantie of weg ermee.
Precies dit, ik ben ooit met collega’s naar zo’n Body Worlds geweest en het voelde echt als “even een uitje”: audiotourtje, doorlopen, en daarna in de shop nog een sleutelhanger… dat wringt gewoon als het om echte mensen gaat. Aan de andere kant heb ik daar wél eindelijk eens goed gezien hoe spieren/organen echt liggen, dus als het dan toch gebeurt doe het dan strak en sober met keiharde transparantie over toestemming en geldstromen, niet als een soort museumattractie.
Feitje: een hersenbloeding is niet alleen pats weg, best wat mensen hebben nog uren tot dagen een soort langzaam verslechterend beeld, daarom is snel 112 bij scheve mond/arm/spraak zó belangrijk. Over Body Worlds, ik snap de kriebels, maar anatomieonderwijs draait al eeuwen op gedoneerde lichamen, het verschil hier is vooral dat het een ticketshow werd, daar moet toestemming en controle dus echt extra strak zijn. En BILD als bron is meh, maar op z’n 81e met die Parkinson van hem was het ook geen onlogisch einde.
Body Worlds heeft bij mij vooral één ding gedaan: ineens snap je hoe “mechanisch” veel ellende is, zoals atherosclerose en COPD, en dat maakt preventie een stuk minder vaag dan weer een foldertje. Wat veel mensen niet weten is dat zo’n plastinatieproces ook allerlei weefselkenmerken (vet, kleur, vocht) verandert, dus het is leerzaam maar niet 1-op-1 “zo ziet een echt lijf er altijd uit”. overigens vind ik het ethisch pas echt spannend als het entertainment wordt met poses en spotlights, dan schuift het van onderwijs naar show en dan wil ik die toestemmingspapieren ook gewoon publiek inzichtelijk zien.