Defensie scherpt regels voor oefenen aan na natuurbranden

tja, fijn dat ze het “nu gaan aanscherpen” nadat er al branden zijn uitgebroken… bij grote droogte weet je toch gewoon dat 1 vonkje genoeg is? doe dan óf niet oefenen óf alleen nog super gecontroleerd, want de heide en bossen zijn geen proefterrein waar omwonenden en natuur de rekening voor moeten betalen.

tuurlijk “protocol opnieuw bekijken” nadat je letterlijk de boel in de fik zet… maar wie betaalt straks de schade, natuurherstel en inzet van brandweer? niet Defensie zelf maar gewoon gemeenten/provincies en vrijwilligers — privatiseren van risico, socialiseren van kosten, classic. Zet er dan meteen keiharde aansprakelijkheid en onafhankelijke controle op, anders is dit weer een pdf’je voor de bühne.

Feit is ook dat Defensie móét blijven trainen, want als het echt misgaat wil je geen leger dat alleen op papier geoefend heeft. Maar maak het dan net als bij stookverboden: bij code rood geen vuurwerk, geen rookgranaten, geen schietoefeningen met risico op vonken, en standaard een brandweerploeg en blusmiddelen paraat, anders is het vragen om longklachten en evacuaties bij omwonenden. En ja, wie de brand veroorzaakt mag gewoon de rekening betalen, dat is bij een kampvuur ook zo.

Aanscherpen is prima, maar het echte probleem is dat Defensie, provincie, terreinbeheerder en brandweer nu vaak langs elkaar heen werken. Leg gewoon vast: bij bepaalde droogte-index gaat er automatisch een “stoplicht” aan en moet er vooraf een gezamenlijke schouw + bluswater/aanrijroutes geregeld zijn, daarentegen kun je dan wél blijven trainen op momenten dat het verantwoord is. En als het toch misgaat: niet alleen schade betalen, maar ook meteen herstelplan en nazorg voor omwonenden, anders blijft het bij papier.

Hier in Thailand trainen ze ook gewoon, maar dan is het meteen: bluswagens erbij, waterpunten geregeld en als het te droog is gaat het feest niet door, klaar. In NL moet er eerst een paar hectare Veluwe en Brabant roken voordat iemand “het protocol opnieuw bekijkt”, want alles is managerland geworden: vinkjes zetten, niemand verantwoordelijk. En wedden dat de brandweer straks wéér paraat staat met vrijwilligers terwijl Defensie de oefening gewoon als “incident” afboekt en doorgaat met de volgende powerpoint.

Dat “aanscherpen” gaat in de praktijk vooral over wie er op de dag zelf het rode knopje mág indrukken, en daar zit nou precies de ellende: als de oefenleider ook de voortgang moet halen, wordt het al snel “we doen het nét even anders”. Geef die stopbevoegdheid gewoon aan de terreinbeheerder/veiligheidsregio en zet dat vooraf op papier, anders krijg je na elke brand weer een nieuw protocol en dezelfde discussie met dezelfde faxen. En ja, schade verhalen kan, maar als je als gemeente eenmaal midden in de opschaling zit ga je echt niet eerst een factuurtje zitten uitzoeken hoor… dat komt maanden later pas.

grappig hoe “veiligheid” ineens mega belangrijk is als het Defensie zelf is, maar bij boeren die met droogte slootkanten affikken of bedrijven die natuur slopen is het altijd “tja ondernemersrisico” — meet met één maat dan. en waarom hoor je niks over klimaatadaptatie op die oefenterreinen zelf: minder monocultuur-dennen, brandgangen, waterbuffers… of is dat niet sexy genoeg voor de begroting??

Ach ja, iedereen heeft het over protocollen en betalen, maar wat ik mis: waarschuw omwonenden gewoon op tijd met een NL-Alert of iets, want bij zo’n oefenbrand sta je ineens met kinderen en huisdieren in de rook en niemand weet wat ie moet doen. dan kun je nog zo “trainen”, maar laat mensen tenminste niet gokken of ze ramen dicht moeten of alvast weg moeten.

protocol aanscherpen is leuk, maar waarom hoor je nooit: “we trainen in april gewoon ’s nachts/na regen en we hebben een drone met warmtecamera standby”? laten we eerlijk zijn, als je met miljoenen aan materieel kunt oefenen moet een paar ton voor branddetectie en directe bluscapaciteit ook wel kunnen, anders is het vooral oefenen in sorry zeggen achteraf zeg maar.

Iedereen roept nu “protocol”, maar het gaat mis op het simpele stuk: wie durft op het moment zelf de oefening af te breken als het nét te hard waait en het spul kurkdroog is. En als het dan brandt sta je met omwonenden die de rook in trekken en hobbybrandstichters die “komen kijken”, dat is pas ellende naast de natuurbrand zelf.