China vist in ons land niet alleen via bedrijven naar buitenlandse technologie: “Toen daagde het: ‘Ben ik nu mensen aan het opleiden voor het Chinese leger?’” - Nieuwsblad

Maar het punt is juist dat je dit soort risico’s vaak pas ziet als de kennis al is overgedragen. Controle achteraf helpt dan weinig; opleidingen en samenwerkingen met strategische sectoren moeten vooraf veel scherper worden doorgelicht, zonder meteen iedere Chinese student te verdenken toch?

Dat “bezorgde docent” ken best een hele berg signalen zien, maar zonder controle weet je dus geen ene moer. China is geen scoutingclub, dus opleidingen en onderzoek niet zomaar als snoepwinkel weggeven, maar roepen dat elke student voor het leger werkt is ook paniekzaaierij van de bovenste plank, ey.

Het probleem zit ook bij de naïeve aanname dat kennis neutraal blijft zodra ze een universiteitsgebouw binnenkomt. In zo’n civiel-militair systeem kan een cursus over sensoren, materiaaltechniek of AI rechtstreeks strategische waarde krijgen; kwantumfysica toont aan dat informatie niet verdampt maar zich door het bewustzijnsveld van instellingen en netwerken verplaatst. Dat betekent nog steeds niet dat iedere Chinese student een spion is, maar screening achteraf is gewoon te laat.

Het grootste risico zit niet alleen in wat instellingen weggeven, maar ook in wat ze zelf niet controleren. Open wetenschap is waardevol, alleen bij gevoelige technologie moet vooraf duidelijk zijn wie toegang krijgt, welke doorwerking mogelijk is en wanneer samenwerking gewoon stopt; achteraf geschrokken zijn is dan te laat.

Een logboekje en vooraf een vinkje zetten houdt geen gemotiveerde tegenstander tegen. Die kennis loopt via studenten, onderzoekers en bedrijven gewoon door; zolang instellingen vooral op samenwerking en subsidie sturen, merk je het pas als de schade al is aangericht. “Geen heksenjacht” klinkt netjes, maar controle betekent soms ook gewoon iemand niet toelaten.

Die exportknop moet soms gewoon fysiek achter een slot zitten. Wat veel mensen niet weten: juist ogenschijnlijk onschuldige kennis over sensoren, beeldherkenning of drones kan naadloos in militaire toepassingen belanden; een open universiteit betekent niet dat elke samenwerking risicoloos is. Geen paniekzaaierij, wel vooraf weten met wie je werkt en waar je materiaal uiteindelijk terechtkomt.

Het punt is niet alleen wie er toegang heeft, maar ook welke kennis je überhaupt overdraagt en aan welke instellingen. Logging achteraf helpt weinig als je vooraf niet toetst of een opleiding of onderzoek direct aansluit op militaire programma’s; maar ok, niet elke student met een Chinees paspoort is daarmee een spion.

Open samenwerking is niet automatisch naïef, maar bij strategische kennis hoort wél volwassen risicobesef. Vanuit mijn praktijk zie ik hoe mensen vooral naar intenties kijken, terwijl energie én technologie verder reizen dan de oorspronkelijke afspraak; screening, grenzen en transparantie zijn dus geen wantrouwen maar gezonde balans.

Ja hoor, kennis geef je zo weg en voor je het weet staat het aan de andere kant van de wereld tegen ons gebruikt te worden... Heb zelf cursussen gehad waar iedereen zomaar alles kon fotograferen, terwijl de politiek pas wakker wordt als de vracht al onderweg is.

Toezicht op bestuurders is hard nodig, maar doen alsof alleen China via bedrijven technologie probeert te halen is ook naïef. Amerikaanse techreuzen verzamelen hier net zo goed kennis en data, alleen noemen we dat dan ineens “innovatie”; controleer iedereen die toegang krijgt, zonder studenten als spion te behandelen.

Ja lekker, eerst hier studeren en onderzoek doen met publiek geld, daarna kennis en talent naar China laten weglekken... en als ge er iets van zegt heet het ineens samenwerking. Bedrijven verdienen eraan, de rekening ligt weer bij ons.