ASML gaat cijfers geven, en de orders tellen

Bij ASML is “goede cijfers” inmiddels een rekbaar begrip: de winst kan prima zijn en toch keldert de koers als er niet nóg meer machines worden besteld. Die orderintake is nuttig, maar ook grillig omdat een paar megaklanten hun planning kunnen verschuiven; kijk dus liever naar de trend over meerdere kwartalen dan naar één cijferdag. En met zo’n koers-winstverhouding is veel AI-groei al ingecalculeerd, geen wonder dat beleggers zenuwachtig worden.

ASML verdient natuurlijk waardering voor die unieke positie, maar we doen soms alsof AI automatisch een bodemloze put met orders is. Chipfabrieken kosten jaren, stroom en water; als overheden daar moeilijk over gaan doen of klanten hun investeringen spreiden, zie je dat pas later terug in de cijfers. De koers rekent ondertussen al op een sprookjesscenario, daar zit het risico.

Een punt dat vaak onderbelicht blijft: orderintake is niet hetzelfde als omzet die vaststaat. ASML kan wel een order ontvangen, maar klanten kunnen later nog schuiven, uitstellen of onderhandelen over levering; zeker bij zulke grote projecten. De guidance zegt daarom misschien minder over de droom van AI dan over wat ASML zelf op korte termijn daadwerkelijk durft in te plannen.

Wat bij ASML vaak wordt vergeten: de orderintake zegt niet alleen iets over chipvraag, maar ook over hoeveel fabrieken klanten daadwerkelijk gefinancierd krijgen. TSMC, Intel en Samsung kunnen enthousiast zijn over AI, maar vergunningen, subsidies, exportregels en personeel bepalen of die plannen ook in machines worden omgezet. En EUV is niet zomaar een product dat je even elders bestelt; juist daarom kan één uitgestelde fabriek de cijfers tijdelijk raken zonder dat ASML’s technologische positie ineens minder sterk is.

Het grootste risico zit misschien niet eens in de orderintake, maar in exportbeperkingen. ASML kan technisch de beste machines ter wereld maken, maar als China minder mag kopen en Amerikaanse regels ook andere klanten raken, wordt die marktpositie ineens een geopolitiek speelveld. Daar rekent een k/w van 62 niet bepaald op, maar ok.

Op het land koop je ook geen nieuwe trekker omdat iedereen zegt dat er over vijf jaar meer werk komt. Je kijkt eerst naar onderhoud, personeel en of je de rekening kunt dragen. Bij ASML zie ik hetzelfde: die machines zijn prachtig, maar zonder genoeg vakmensen, stroom en fabrieken blijven orders vooral plannen op papier.

Iedereen kijkt naar de orderintake, maar hoe vergelijkbaar zijn die orders eigenlijk? Een order voor een EUV-machine is niet hetzelfde als een definitief gefinancierde fabriek — en annuleringen of verschuivingen worden niet altijd even transparant uitgesplitst. Bij een koers van 1.630 euro wil ik dus vooral weten welke aannames al in die prijs zitten, en welke cijfers dat verhaal nog moeten waarmaken.

Iedereen telt orders, maar niemand kijkt naar de mensen die die machines moeten bouwen en onderhouden. In deze regio staan vacatures zat, maar probeer als werkloze maar eens binnen te komen zonder precies het juiste papiertje en drie jaar ervaring... ASML kan nog zo veel orders krijgen, zonder personeel hebde vooral een dure wachtrij.

De orderintake is belangrijk, maar let ook op de service- en onderhoudscontracten: daar zit de terugkerende omzet en een flink deel van de voorspelbaarheid van ASML. Een machine verkopen is mooi, maar jarenlang onderdelen, software en technici leveren is waar je ziet of klanten echt blijven investeren; bij een k/w van 62 wil ik dus niet alleen grote bestellingen horen, maar ook dat die installed base gezond blijft.

Kijk, de orderintake is pas bullish als ASML er ook fatsoenlijke marges en aanbetalingen aan overhoudt. In een afkoelende markt kunnen klanten best alvast capaciteit reserveren om vooraan te staan, terwijl ze later gaan schuiven; dan lijkt de orderpijplijn sterk maar zit de omzet vooral in de wachtkamer. Bij zo’n waardering kan één voorzichtige zin over levertijden al genoeg zijn om de speculanten eruit te jagen.