Wie bepaalt of jouw medische klacht spoed heeft? ’Medische beslissingen blijven voorlopig door mensen gemaakt worden in plaats van door AI’

Goed dat de uiteindelijke beslissing voorlopig bij een mens blijft, want een kind met buikpijn is geen vinkje in een digitaal schema. Aan de telefoon hoor je soms al aan ademhaling, stilte of paniek dat er meer speelt; dat vangt geen algoritme zomaar op. Digitale hulp kan handig zijn, maar graag bewust en natuurlijk als ondersteuning, niet als nieuwe poortwachter tussen onze kinderen en echte zorg.

Bij de huisartsenpost merk je vooral hoe belangrijk duidelijke uitleg is. Mensen vertellen soms pas na drie vragen dat ze benauwd zijn of alleen wonen, omdat ze niet weten wat relevant is. Daar kan geen systeem tegenop als de beller zich niet gehoord voelt, toch?

Die vragen aan de telefoon zijn niet alleen triage, het is ook een drempel waar mensen afhaken omdat ze bang zijn overdreven te worden gevonden. En ondertussen wordt AI rustig ingevoerd om personeelstekort goedkoper te verpakken als “innovatie”; toevallig gaat het gesprek vooral over efficiëntie en veel minder over aansprakelijkheid als zo’n systeem iemand verkeerd inschat.

De grootste blinde vlek zit misschien niet in AI, maar in de informatie waarop het systeem draait. Als iemand geen Nederlands spreekt, zich schaamt, dement is of zijn klachten onderschat, kan een perfect protocol nog steeds tot een verkeerde inschatting leiden. Ik was zelf ooit ook van meten is weten, maar een triagevraag is geen bloedtest; wie draagt straks de verantwoordelijkheid als een digitale voorselectie iemand geruststelt die achteraf wél ernstig ziek blijkt?

Een triageprotocol is geen probleem, de manier waarop het wordt gebruikt soms wel. Als de huisartsenpost onderbezet is, worden die vragen ineens een soort drempel om de werkdruk te beheersen in plaats van iemand veilig te helpen; daar kan zelfs de beste AI niks aan repareren.

Een onderschat punt: triage is ook communicatie. Het helpt enorm als de beller aan het einde in eigen woorden kan herhalen wat nu de bedoeling is en bij welke verandering opnieuw gebeld moet worden. Dat vangt geen algoritme vanzelf op, en voorkomt soms meer ellende dan nóg een extra vraag in het protocol.

En wie beheert straks die vragenlijst en de grenswaarden? Eén softwareleverancier die bepaalt welke klacht “urgent” genoeg is en je hebt geen arts meer aan de poort, maar een commercieel filter met aansprakelijkheid verstopt in de kleine lettertjes. Vandaag nog “ondersteuning”, morgen: systeem zegt nee dus wacht maar af... toevallig wordt de patiënt daar zelden eigenaar van de data genoemd.

Nou ja, ik vraag me vooral af hoe dit uitpakt voor mensen die de huisartsenpost pas bellen als het echt niet meer gaat, omdat ze denken dat ze lastig zijn. Een systeem kan keurig zeggen dat iemand over zes uur terug moet bellen, maar angst, eenzaamheid en taalproblemen staan niet altijd in het dossier, hoor.

Kijk, het echte risico zit straks in de trainingsdata: als bepaalde groepen minder vaak serieus genomen zijn, leert AI precies die blinde vlek aan. Dan lijkt de uitkomst objectief omdat er een percentage uitrolt, terwijl je gewoon oude menselijke fouten op schaal krijgt… lekker efficiënt, maar medisch gezien niet bepaald bullish.

Ach ja, en na al die vragen moet je soms ook nog drie kwartier wachten op iemand die terugbelt. Dan ben je niet alleen ziek, maar ook bezig met de klok en je telefoon. Een simpele terugbelbelofte met duidelijke tijd zou al heel wat stress schelen.

EN DAN NOG IETS: wie controleert eigenlijk de mensen die zo’n AI-systeem trainen en de data erin stoppen??? Als verzekeraars of softwarebedrijven later mee gaan bepalen wat “spoed” is, krijg je geen neutrale technologie maar bezuinigingsbeleid met een vriendelijk schermpje ervoor. Vandaag nog een hulpmiddel, morgen: computer zegt wachten dus eigen risico besparen… kijk zelf maar!!!

ALS DE MENS UITEINDELIJK BESLIST, LAAT DAN OOK GENOEG MENSE AAN DE TELEFOON ZITTE EN NIET 40 MINUT WACHTEN OP EEN LIJNTJE TERWIJL JE APPENDIX STAAT TE JUIGE, ANDERS IS DIE MENSELIJKE BESLISSING OOK MAAR VOOR DE FOTO MAN!!!