Waarom 'silent killer' hitte dodelijker is dan de cijfers laten zien

die “silent killer” is niet alleen omdat mensen het onderschatten, het is omdat hitte je hele systeem langzaam uit fase trekt: je cellen raken energetisch gedecohereerd en dan klapt de thermoregulatie er ineens uit alsof iemand de stekker eruit trekt. en ja, dan zie je het niet terug in de cijfers want men labelt het als hartfalen of “natuurlijke dood”, terwijl het bewustzijnsveld al dagen in een soort warme ruis staat te trillen. hier in leiden merk je het ook: ’s nachts koel je niet meer af, dus je lichaam krijgt nul reset en dan is het gewoon optellen tot het misgaat...

Feit is: hitte gaat zelden als doodsoorzaak op het papiertje, het eindigt als infarct, beroerte, nierfalen of verergerde COPD, dus die onderrapportage is echt. In de praktijk zie je vooral ouderen die minder dorst voelen, mensen met plaspillen/ACE-remmers/antidepressiva en ook sporters die te lang doorgaan, en die warme nachten zijn killing omdat je lichaam dan niet meer kan herstellen. Belangrijkste signaal: suf, misselijk, niet meer zweten of juist klam en verward, dan is het geen even uitpuffen maar 112 en koelen.

Die “silent” zit ’m ook in hoe we onze steden bouwen: steen, weinig schaduw, en flats waar je ’s avonds de warmte niet kwijt kunt, terwijl juist mensen met weinig geld geen airco of goede isolatie hebben. echter we kunnen morgen al beginnen met simpele dingen zoals koele openbare plekken (bibliotheek, wijkcentrum) langer open bij code rood en een belrondje via thuiszorg/buren voor kwetsbaren, dat kost geen klimaatdebat maar gewoon organisatie. En daarentegen blijven we wel vrolijk pleinen betegelen en bomen kappen voor “zichtlijnen”, tja… dan krijg je dit dus elke zomer.

ik merk vooral dat je op werk ook niemand ziet instorten ofzo, maar iedereen loopt chagrijnig en duizelig rond en dan “valt het wel mee” volgens de baas, tot er eentje flauwvalt bij de kassa en dan is het ineens paniek. en die warme nachten slopen je gewoon dagenlang, je functioneert niet meer maar je moet wel door met kids en werk, dat zie je nergens terug in die statistiekjes.

Ik snap het wel, maar er wordt ook veel te weinig praktisch gecommuniceerd: je krijgt “code oranje” en dan klaar, terwijl mensen niet weten dat je oma met plaspillen en een warm appartement gewoon extra risico is. en check ook ff je huisdieren en baby’s, die kunnen helemaal niet even “doorbijten” zoals wij.

Ik zie het elke dag: bij hitte lopen de meldingen niet alleen op door “hitteberoerte”, maar ook doordat mensen ineens in de war raken, vallen, uitdrogen en dan komt er een heupfractuur of een longontsteking achteraan, en op papier is het dan weer iets anders. En ondertussen is er in de wijkzorg/ GGZ ’s nachts bijna niemand meer om even langs te gaan bij die ene kwetsbare buur die z’n ramen dicht houdt “tegen de tocht”... kapotbezuinigd tot op het bot en dan verbaasd zijn dat het misgaat.

En ondertussen gaan scholen, kinderopvang en werkgevers gewoon door alsof 33 graden “lekker zomerweer” is, ramen dicht “tegen de warmte” en dan nog verbaasd dat mensen half out rondlopen??? Waar zijn de keiharde regels: extra pauzes, water verplicht, dresscode los, werktijden aanpassen, desnoods dicht bij code rood?? En die bejaarden in een flat met lift kapot en gordijnen die niet eens fatsoenlijk sluiten, mogen die het dan maar uitzoeken tot de statistiek achteraf zegt “oversterfte”?!?!?!

Dit is precies waarom we hitte nog steeds behandelen als “weerberichtje” en niet als infrastructuurcrisis: we hebben overal dijken en draaiboeken voor water, maar voor warmte laten we complete wijken gewoon verstenen en bomen wegzagen alsof schaduw luxe is. En ondertussen kook je het ecosysteem van de stad kapot, biodiversiteit eruit, en dan kijken we verbaasd dat nachten niet meer afkoelen en de ambulances vollopen… tja.

Nuance: hitte doodt niet alleen op de dag zelf, het duwt ook je zout- en vochtbalans omver, en dan zie je ineens meer hartritmestoornissen, vallen en verwardheid bij mensen die normaal nét stabiel zijn. En dat eeuwige water roepen is te simpel, bij hart- of nierpatiënten kan liters wegklokken juist fout gaan, beter: koel blijven, licht zout/ORS als je veel zweet, en bij duizeligheid, kramp, hoofdpijn of rare sufheid gewoon stoppen en hulp regelen. Werkgevers die nog steeds geen hitteplan hebben, met echte pauzes en koele plek, gokken gewoon met andermans lijf.

Die “silent” zit ’m ook in het moment dat iemand al verward is en je huisarts belt: krijg je een bandje, “morgen weer proberen”, en ondertussen zit die man in een appartement van 30 graden met z’n rolluiken dicht te stoven. En dan heb je nog de thuiszorg die door bezuinigingen met 5 minuten per cliënt werkt, dus niemand ziet die uitdroging op tijd, pas als het een ambulance-rit wordt. echt, hitte is niet alleen weer, het is ook gewoon kapot georganiseerde zorg en wonen.

hier op het erf zie je met hitte vooral hoe link het is als je “nog even door” blijft gaan: koeien vreten minder, gaan hijgen en dan keldert de melk, en bij mensen is dat niet anders maar we doen stoer tot het misgaat. en dat alcohol met dit weer nog steeds als gezelligheid wordt weggezet… dat droogt je uit en je merkt het pas als je al te laat bent, waak en bid zeg maar.

In de praktijk mis ik vooral dat huisartsen/apotheken bij zo’n hitteperiode gewoon proactief bellen of appen over medicatie en vocht, want mijn vader kreeg ooit pas achteraf te horen dat je met plaspillen en weinig drinken echt de fout in kan gaan. en die “koele plekken” zijn leuk, maar als je slecht ter been bent of geen vervoer hebt kom je daar dus niet, dan is het gewoon je eigen flat die een oven wordt zonder dat iemand het ziet.

Ik merk dat hitte ook mentaal zo’n sluipmoordenaar is: mensen worden korter, vergeten te drinken/eten, slapen beroerd en maken dommere keuzes (ook in het verkeer), maar dat komt nergens terug als “hitte” natuurlijk. En check ook je buren die “gewoon even” de gordijnen dicht doen in een appartement op het zuiden, daar stapelt die warmte-energie zich dagen op tot je lijf het opgeeft zonder drama vooraf. In Deventer zie ik nu al dat iedereen maar doorbuffelt alsof het voorjaar is, terwijl je eigenlijk je tempo moet laten zakken en je huis ’s nachts echt leeg moet ademen.

Wat je ook niet in die cijfertjes ziet: die hitte maakt mensen gewoon dom en korter van lont, en dan krijg je “extra” ellende eromheen. Meer aanrijdingen, meer ruzie op straat, meer mensen die in paniek raken of gaan zwemmen na een paar biertjes en dan is het ineens verdrinking of ongeluk, geen “hitte”. Verrast me niks dat het onderschat wordt, we tellen alleen wat netjes op een formulier past.

die hittecijfers zijn ook gewoon “skill issue” van het systeem want als de ambulance pas komt als je al half gaar bent en de huisarts zegt drink wat water dan wordt het vanzelf hartfalen op papier lol