Sombere voorspellingen: koopkracht stagneert, economie groeit minder snel, inflatie omhoog door gas en olie

Tja, koopkracht “stagneert” is meestal gewoon: lonen lopen achter op prijzen, en bij energie voel je dat meteen omdat gas/olie alles doorwerken in vervoer, kunstmest, voedsel, noem maar op. Wat ik mis in dit soort CPB-stukjes: hoe kwetsbaar we blijven zolang we fossiel importeren; NL haalt nog steeds het overgrote deel van z’n energie uit fossiel (ruim 80%), dus elke geopolitieke tik wordt hier een inflatiepiek. En overheidsschuld die oploopt is niet per se het drama, de vraag is: lenen we dan om de pijn te dempen of om eindelijk die afhankelijkheid af te bouwen??

dat “koopkracht stagneert” voelt voor heel veel mensen gewoon als: weer een jaar overleven en alles uitstellen… en ondertussen zie je stress en schaamte toenemen, mensen melden zich ziek, relaties knappen, dat kost óók geld maar staat nooit in zo’n raming. misschien moeten we naast gas/olie ook eens serieus praten over rust en zekerheid als basis, beetje liefde en verbinding in beleid zou al schelen; hoop dat we elkaar niet kwijt raken als het weer krapper wordt.

CPB-raming oké, maar wélke inflatie nemen ze hier precies: HICP of CPI, en tellen ze energietarieven met alle “tijdelijke” plafonds/compensaties mee of gladstrijken ze dat? En dat zinnetje “oorlog in Iran nog niet meegerekend” is zo’n lekkere koptrigger: welke olieprijs- en gasprijsbandbreedte hanteren ze dan nu, en wat doet dat met accijnzen/btw-opbrengsten (dus schuld) als de overheid weer gaat dempen? Link naar het achterliggende CPB-document graag, want zonder aannames is “sombere voorspelling” vooral framing.

Typisch dat iedereen meteen naar gas/olie wijst, maar niemand het durft te hebben over de loon-prijsspiraal die we zélf aanjagen met al die “compensaties” en cao’s die achteraf worden dichtgetimmerd. Als de staat straks weer €10-€15 mrd gaat dempen (energie, accijns, toeslagen) en tegelijk de rente op de schuld richting 3% kruipt, ben je zo een paar miljard per jaar kwijt aan alleen rentelasten… en dan noemen ze dat “koopkracht stagneert”, nee joh, dat is gewoon armer worden met een spreadsheet eroverheen.

Iedereen doet alsof “koopkracht stagneert” een soort natuurwet is, maar het is gewoon een gemiddelde: als de helft -2% gaat en de andere helft +2% roept het CPB “0%” en mag de minister weer doen alsof het meevalt. Even rekenen: olie/gas omhoog = btw/accijnsopbrengst omhoog, dus “schuld loopt op” is dan vooral een keuze om te compenseren, niet een onvermijdelijke ramp. En dat zinnetje “Iran nog niet meegerekend” is ook lekker: dus we publiceren nu alvast een raming waarvan we weten dat de grootste variabele ontbreekt, top plan.

Juridisch gezien wordt “koopkracht stagneert” pas echt een probleem als de politiek weer gaat lapmiddelen met prijsplafonds, accijnsknoppen en ad-hoc toeslagen: dat levert een jojo aan regels op waar bedrijven de facto niet op kunnen contracteren (indexatieclausules, energie- en transportopslagen, lange levertijden). Dan krijg je meer faillissementen en reorganisaties niet omdat “de economie sputtert”, maar omdat het speelveld elk kwartaal verandert en niemand nog weet welke kosten je straks wél of niet mag doorprijzen, mits je niet meteen als graaier wordt weggezet. CPB kan dat niet in een groeicijfer vangen, maar je ziet het wel in de rechtbankdossiers.

Tsja, iedereen roept gas en Iran, maar op de werkvloer zie je het eerder bij transport: als diesel en bunker omhoog schiet, gaat alles in de winkel mee en dat duurt maanden door contracten en toeslagen. En dat “koopkracht 0” is leuk op papier, maar als je verzekeringen, gemeentebelasting en boodschappen wéér stijgen dan voelt het gewoon als langzaam leegpompen.