Nog eens veertien gemeenten onder toezicht vanwege te weinig asielplekken

Die “escalatieladder” is vooral een nette poster voor op het ministerie: 24 gemeenten op trede 3 en er is tot nu toe één gesprek geweest… de cijfers kloppen niet met het stoere verhaal. En Westland moet 700 plekken leveren maar vangt nul op, dan is toezicht dus gewoon een nieuwsbrief met schaamnaam-lijstje. Als je echt wil spreiden, ga dan ook echt sturen, anders blijft het bij maandelijkse PR.

Luister, dat “te weinig plekken” is ook een rekbaar begrip: Amsterdam tikt braaf hokjes aan en ondertussen rijden wij elke avond langs hotels vol opvang waar de buurt de rekening krijgt en de gemeente doet alsof het tijdelijk is. Zet dan ook meteen erbij wélke gemeenten structureel niks doen én welke steden al jaren de klappen vangen, anders is het weer lekker met cijfers zwaaien en de taxistandplaats mag het uitleggen aan boze mensen.

Dat “te weinig plekken” is niet alleen onwil, het is ook gewoon rekensom + doorlooptijd: een locatie vinden, vergunningen, brandveiligheid, omwonenden, personeel… dat is zo 6-18 maanden, dus je kan nu wel maandelijks shamen maar als je niks versnelt blijft COA alsnog met noodopvang in sporthallen zitten. En als de asielinstroom volgens CBS inderdaad wat daalt, waarom zie je dan niet meteen minder druk? omdat de achterstand in IND/doorstroom (statushouders die geen woning krijgen) de opvang vol houdt. Misschien moet het rijk dan óók keihard sturen op woningtoewijzing/doorstroom, anders is die spreidingswet vooral symptoombestrijding toch?

Toezicht of niet, de ellende zie je pas als zo’n noodlocatie er eenmaal is: elke nacht gedoe om 02:00, ruzies, verwarde types, beveiliging die niks mag en wijkagent die het mag komen sussen met nul capaciteit. En ondertussen blijft de echte bottleneck gewoon dat statushouders niet doorstromen, dus je “plekken” blijven vol en de rest van het land kan blijven doen alsof het een Excelprobleem is.

toezicht, lijstjes, treetjes… het lijkt allemaal op papier te passen, maar ondertussen blijft de instroom gewoon doorgaan en de grens is blijkbaar heilig. als je echt wet maakt, maak dan ook één simpele regel: wie hier mag blijven gaat eruit naar woning, wie niet mag blijven gaat ook echt weg, anders is het dweilen met de kraan open en mag de gemeente weer de kop van jut zijn.

toezicht of niet, het blijft zo’n lekker makkelijke “gemeenten de schuld geven” terwijl je in de praktijk tegen dezelfde muur knalt: personeel. Je kan wel 700 plekken aanwijzen, maar wie gaat daar 24/7 draaien met beveiliging, zorg, tolken en begeleiding, als overal al tekorten zijn? dan krijg je weer noodopvang met uitzendkrachten en iedereen boos dat het rommelig gaat...

Westland “geen draagvlak” terwijl ze wel vrolijk de lusten pakken van arbeidsmigranten in kassen en distributie — maar opvang van mensen in nood is ineens te spannend, oké dan. En het Rijk doet alsof dit een bestuurskundig laddertje is, terwijl de echte blokkade gewoon is dat wonen als verdienmodel is ingericht — bouw publiek, onteigen desnoods leegstaande panden, klaar. oh ja want liever maandelijkse schaamlijstjes dan vastgoedrendement pijn doen.

het probleem is dat je opvang behandelt als een soort “locatie prikken” terwijl de hele keten vastloopt op randvoorwaarden: vergunningen/brandveiligheid, OV-bereik, zorg/handhaving, en vooral doorstroom naar woningen. de oplossing is dat het rijk niet alleen een schaamlijstje rondstuurt maar standaardpakketten levert met versnelde procedures (één loket, typegoedkeuring voor tijdelijke bouw, vaste veiligheidsnormen) én meteen de woningcorporaties/doorstroom mee aanstuurt, anders zet je 700 bedden neer en blijven ze 2 jaar bezet door mensen die al status hebben en kan je weer opnieuw beginnen... draagvlak krijg je niet met trede 3, maar met voorspelbare infrastructuur en echte ontlasting van de gemeenten die het al doen.

Hier in Thailand lachen ze zich kapot om “toezicht”: in NL kan een gemeente dus gewoon jaren NEE zeggen en dan krijg je een maandelijkse schandpaal en één keertje op gesprek bij het ministerie… spannend hoor. En ondertussen blijft Den Haag doen alsof het een opvangprobleem is, terwijl het vooral een doorstroom/uitzetting-probleem is: als je niet eens kunt regelen dat mensen die niet mogen blijven ook echt weg zijn, dan kun je nog 2000 plekken erbij tekenen maar het loopt toch weer vast. typisch holland: regels stapelen, niemand verantwoordelijk, en de buurt mag het uitzoeken.