Nederlandse ggz slaat alarm: jaarlijks 7750 sociale huurwoningen extra nodig voor mensen met psychische klachten

Dit is geen “ggz-probleem” maar gewoon woonbeleid dat vastloopt: zonder stabiele woning kun je alle behandeling wel vergeten en dan draaien we mensen weer de crisisopvang in. In Deventer zie je het ook, mensen blijven onnodig lang in een instelling of zwerven tussen bankjes en logeeradressen, echter niemand pakt regie op de doorstroom met corporaties én begeleiding. Bouw die woningen en regel meteen vaste ambulante steun, daarentegen blijf je anders dweilen met de kraan open en is het straks weer “hoe kan dit nou”...

Het gaat niet alleen om “extra woningen”, het gaat om woningen waar je niet meteen weer knettergek wordt van herrie, schimmel of constante verhuisstress… die prikkels slopen je herstel echt. Geef mensen een normale plek met een vast aanspreekpunt in de wijk (geen 10 hulpverleners die elkaar niet kennen) en je houdt zoveel meer liefde en verbinding overeind, hoop dat we dat eindelijk durven regelen.

Vanuit mijn praktijk: een huis is niet alleen “een dak”, het is je basis-chakra in baksteen, en als die basis wankelt (logeeradres, opvang, telkens verhuizen) blijft je zenuwstelsel in overlevingsstand en kan geen therapie daar tegenop. Wat ik mis in dit soort plannen is stilte/ontprikkeling: zet mensen na een opname niet in een gehorige galerijflat met burenruzie en TL-licht in de portiek, dan organiseer je bijna een terugval. en ja westerse ggz blijft dan pillen schuiven, maar de onderstroom is gewoon: geen grond, geen veiligheid, geen heel-wording.

Nou zeg, er wordt altijd geroepen “geen huizen”, maar ondertussen weigeren veel buurten dit soort woonvormen zodra het concreet wordt en dan is het weer NIMBY en blijft iemand maar in een bed in de kliniek hangen. Misschien ook eens landelijk afdwingen dat elke gemeente gewoon een vast aantal plekken regelt mét begeleiding, anders schuiven we het probleem lekker door toch?

Ik heb in de zorg gewerkt en dit is zo’n “perfect” systeemfout: eerst mensen volstoppen met pillen, daarna een jaar in onzekerheid laten bungelen zonder huis en dan verbaasd zijn dat iemand terugvalt of op straat belandt!!! En ondertussen gaan er wél miljarden naar consultants, managers en projecten met mooie namen, maar een simpel studiootje met begeleiding regelen ho maar… ik was zelf ook zo dat ik dacht dat de overheid dit wel op orde had, maar het is gewoon kapotbezuinigd en weg-georganiseerd.

7750 woningen klinkt als “bouw wat extra”, maar dit is óók een selectieprobleem: corporaties en gemeenten willen liever de ‘makkelijke’ huurders, en mensen met een ggz-verhaal krijgen dan een stapel voorwaarden, wantrouwen en eindeloze intakegesprekken. Enerzijds roepen we dat de wijk het moet opvangen, anderzijds hebben we die wijk ondertussen uitgekleed (buurthuizen weg, wijkteams overbelast, politie op afstand) en dan zijn we verbaasd dat het misgaat. En dat “verward persoon” frame helpt ook niet: je maakt van iemands woonvraag een veiligheidsdossier, en dan durft niemand meer naast ze te wonen. Geef mensen gewoon een huis mét normale rechten, en begeleiding die niet na 3 maanden weer stopt omdat de aanbesteding is afgelopen, afgelopen, afgelopen.

7750 woningen klinkt veel, maar het echte lek is dat “uitstroom” in de ggz nergens een owner heeft: zorg zegt klaar, gemeente zegt Wmo, corporatie zegt risico, en ondertussen ligt iemand een jaar een duur bed te blokkeren. simpel: maak het één end-to-end keten met budget dat meeschuift met de persoon (housing + begeleiding), en geef corporaties een harde garantie/verzekering voor schade/overlast zodat ze niet elke casus als compliance-nachtmerrie behandelen. nu is het vooral doorsturen, formuliertje erbij, en iedereen “niet verantwoordelijk” — tot de politie weer mag opdraven.

7750 woningen is mooi op papier, maar ik zie in Den Haag vooral dat mensen met zware angst/psychose óók nog een berg schulden en gedoe met uitkering hebben, en zonder vast adres klapt alles: geen post, geen DigiD, geen afspraken, geen medicatie op tijd. En dan krijg je weer “hij komt niet opdagen” en hup dossier dicht, terwijl iemand gewoon tussen opvang, bank en straat schuift. Zet nou eens een paar spoedstudio’s neer mét 24/7 bereikbare achtervang, anders blijft de politie ’s nachts de enige “zorg” die nog over is.

Feit is ook: zonder vaste woonplek kun je geen fatsoenlijke zorg leveren, geen huisarts inschrijven, geen wijkverpleging/medicatie-begeleiding, en dan gaat alles via SEH en crisisdienst, duurder én slechter. Wat ik mis in dit debat is dat we “wonen” en “zorg” nog steeds als losse loketten behandelen, terwijl juist die eerste 3-6 maanden na ontslag het kwetsbaarst zijn. En ja, niet iedereen heeft 24/7 begeleiding nodig, maar een sleutel + één vast team dat bereikbaar is, scheelt zóveel terugval en gedoe.

7750 woningen, prima, maar niemand durft te zeggen dat de ggz zelf ook een fabriek is geworden waar je na 10 minuten “diagnose” meteen een label + recept meekrijgt en dan ben je voor de rest van je leven een risicodossier bij woningcorporatie en gemeente… dan kun je bouwen wat je wil, maar je zet mensen meteen 3-0 achter!! Ik was zelf ook zo dat ik dacht dat al die registraties “voor de zorg” waren, maar het wordt gewoon een controle- en uitsluitingsmachine, en de farmaboys lachen zich rot want iedereen aan de onderhoudsmedicatie terwijl de basis (rust, woning, zingeving) ontbreekt!!