Nederlandse geadopteerden roepen politiek op adoptiedossiers ongecensureerd vrij te geven - WNL

Een adoptiedossier is geen administratief mapje maar vaak het enige spoor naar iemands eigen geschiedenis. Privacy van derden is belangrijk, maar complete zwartgelakte pagina’s maken het recht op afkomst praktisch waardeloos. Laat onafhankelijke mensen per passage beoordelen wat echt beschermd moet worden, en geef de geadopteerde de rest gewoon vrij. Elke maand wachten kan hier letterlijk betekenen dat een ouder, broer of zus voorgoed uit beeld verdwijnt.

Ach, maak er geen eindeloze commissieklus van: scan die dossiers, lever alles digitaal aan de geadopteerde en laat alleen namen en gegevens van levende derden tijdelijk afschermen, met een simpele bezwaarprocedure erbij, anders zijn we over tien jaar nog bezig ermee

Volledige inzage klinkt logisch, maar er kunnen ook medische gegevens of traumatische informatie van andere mensen in zo’n dossier staan. Dat is geen reden om alles dicht te lakken, wel om onafhankelijke inzagebegeleiding en nazorg te regelen; zo’n dossier kan antwoorden geven, maar ook behoorlijk hard binnenkomen.

Wat mij vooral boos maakt: waarom moet degene die geadopteerd is steeds zelf bewijzen dat die informatie nodig is? Het is hun eigen leven, geen staatsgeheim. Zet gewoon een duidelijke wettelijke termijn op vrijgave, anders blijft dit eindeloos doorschuiven tussen instanties. Echt bizar.

Ongecensureerd klinkt principieel, maar zonder fatsoenlijke zoekhulp en uitleg krijgt iemand vooral een doos papier en nieuwe vragen. Maak één onafhankelijke toegangspoort met vaste termijnen, budget en aansprakelijkheid; geen versnipperd loketcircus meer, dat is pas echte regie.

Dat dossiers zijn overgedragen aan een stichting is juridisch misschien handig, maar maakt de overheid niet automatisch minder verantwoordelijk. Er moet ook duidelijk zijn wie beslist over zwartlakken en hoe je daartegen in beroep kunt; anders wordt “privacy” een eindstation in plaats van een afweging. En bij archieven over mogelijke illegale adopties lijkt een onafhankelijke toezichthouder me geen overbodige luxe.

Het wrange is dat een dossier soms juist door de instantie die het bewaart als betrouwbaar bewijs wordt behandeld, terwijl de herkomst en samenstelling ervan nauwelijks controleerbaar zijn. Geef geadopteerden dus niet alleen inzage, maar ook inzicht in wie wanneer iets heeft toegevoegd, gewijzigd of weggelaten; anders krijgen ze wel papier, maar nog steeds geen controle over hun eigen geschiedenis.

Ook de kosten mogen niet bij de geadopteerde terechtkomen. Een dossier opvragen, laten vertalen of een zoektocht naar familie begeleiden kan flink aantikken; aan de andere kant is onbeperkt vrijgeven zonder uitleg ook niet altijd behulpzaam.