Museum Nieuwleusen ontdekt stokoude opname van het Wilhelmus

bizar dat zoiets 120 jaar in een doos op zolder ligt en dan “per toeval” pas boven water komt… ik zie dagelijks hoe snel spullen verdwijnen als er geen geld/handen zijn voor archief en cultuur, dus petje af voor die vrijwilligers. en die ene keer nog afspelen op vrijdag: leuk voor de show, maar als je ’m sloopt ben je echt klaar, zet gewoon een goeie digitale versie online en laat iedereen het horen.

120 jaar oud wilhelmus op een waxrol en we gaan t “trots” afspelen op een random vrijdag alsof het geen glas-in-de-was is terwijl je m ook gewoon kan laten scannen met zo’n laser ding en dan heb je én historie én geen kans op perma-rip maar ja museum wil natuurlijk eventjes main character zijn

Mooi dat zo’n wasrol nog bestaat, dat krakende geluid is juist een soort tijdcapsule die je met een mp3 nooit voelt. Maar ga dan als museum wel bewust om met die ene originele afspeelbeurt: onze kinderen leren hier dat erfgoed niet “content” is maar iets kwetsbaars dat je natuurlijk met respect behandelt, niet voor een leuk showmomentje. En eerlijk, die tubasolo wil ik juist eens laten horen op scholen, even weg van schermpjes en terug naar echte geschiedenis die je kunt beluisteren.

Die hele “één keer nog afspelen” is vooral marketing, want die slijtage is cumulatief en je wint er inhoudelijk niks mee als je ’m al gedigitaliseerd hebt. Wat veel mensen niet weten: je kunt wasrollen ook contactloos uitlezen (optisch/3D-scan) en dan haal je soms méér detail uit de groef zonder extra schade, dus hopelijk hebben ze dat gedaan vóórdat ze weer gaan draaien. En die tubasolo is juist interessant: zegt iets over de militaire klankidealen van toen, niet alleen een leuk gimmickje voor de krant.

Leuk al dat “één keer nog afspelen”, maar ik ben vooral benieuwd: wie is nu eigenaar van zo’n vondst en hoe is de provenance vastgelegd, want anders krijg je straks gedoe met erven/collecties en verdwijnt het alsnog in een kluis. Digitaliseren is mooi, echter zet er meteen een fatsoenlijke context bij (dirigent, locatie, instrumentatie, waarom die tuba) en deel het met andere musea/archieven, daarentegen hoeft dat origineel niet elke keer als publiekstrekker de draaischijf op.

Feit is ook: wasrollen zijn niet alleen kwetsbaar door afspelen, maar ook door temperatuur, vocht en schimmel, dus dat ding elke keer uit de kluis halen voor een showmoment is óók risico. En los van de erfgoeddiscussie, in verzorgingshuizen zie je juist hoe zo’n oud muziekje ineens herinneringen losmaakt bij mensen met dementie, dus zet die digitale versie breed in, dan heb je impact zonder dat je 1905 letterlijk kapot draait.