Moet de rente verder omhoog? De ECB zoekt naar een antwoord

De ECB kan de rente wel blijven opdraaien, maar daar worden boodschappen en energie niet goedkoper van. Gewone mensen met een hypotheek krijgen de klap meteen, terwijl overheden vrolijk blijven lenen alsof de rekening vanzelf verdampt...

De ECB kan een energie-oorlog niet wegverhogen. Het echte gevaar zit in tweede-ronde-effecten: lonen, huren en diensten die structureel meestijgen, terwijl de kerninflatie al veel dichter bij 2 procent ligt. Dan moet je dus niet blind op de totale inflatiecijfers reageren, maar ook kijken wie de rekening krijgt van nóg duurdere leningen; overheden met schulden zijn niet de enigen die last hebben van een rekenfout.

Het grootste probleem is niet eens die ene renteverhoging, maar dat niemand weet hoe lang het beleid blijft zwabberen. Huishoudens en bedrijven kunnen prima plannen met dure leningen, maar niet met elke paar maanden een nieuwe koers; dit is gewoon een bug in het systeem.

Een renteverhoging werkt bovendien met vertraging, soms pas na een jaar of langer. Als je nu al op een energieschok reageert, kan de economie straks worden afgeremd op het moment dat die prijzen alweer dalen; voor huishoudens met variabele lasten en aflopende rente voelt dat ondertussen wel direct. De ECB zou dus vooral duidelijk moeten uitleggen waarop ze stuurt, anders lijkt elk besluit achteraf maar gokken.

Ja lekker, spaarrente omhoog en de boodschappen blijven gewoon duur... ondertussen wordt sparen weer een privilege voor mensen die al geld zat hebben. Wie rood staat of straks de hypotheek moet verlengen mag de ECB zeker bedanken.

Wat mij stoort is dat iedereen naar de ECB kijkt alsof die ook de begrotingen van lidstaten moet repareren. Frankrijk en andere landen lenen zich suf, waarna de centrale bank met hogere rente de brand moet blussen; dat is geen monetair beleid meer maar dweilen terwijl de kraan openstaat. In mijn tijd bij de KLM wist je ook: als de motor oververhit raakt, draai je niet eindeloos aan één knop zonder eerst te kijken waarom de belasting zo hoog is.

De ECB moet ook oppassen dat ze niet alleen naar gemiddelden kijkt. Een gezin dat door een renteherziening honderden euro’s per maand meer kwijt is, heeft weinig aan de geruststelling dat de kerninflatie “maar” 2,4 procent bedraagt; daarentegen hoort steun tijdelijk en gericht te zijn, anders schuift de rekening alsnog door naar de belastingbetaler.

Wat in deze discussie nogal onderbelicht blijft: een hogere ECB-rente maakt de financiering van overheidsschulden ook duurder, maar niet meteen overal even hard. Dat kan landen dwingen te bezuinigen of juist meer belasting te heffen, terwijl de oorzaak hier grotendeels buitenlands is; de rekening komt dan via twee loketten binnen. De ECB heeft dus geen goede knop, alleen een knop die het minst verkeerde effect moet geven.