Lokale partijen populair, zo kijken landelijke partijen naar de gemeenteraadsverkiezingen

hier in almelo hoor ik in de stoel echt niemand meer over “den haag”, die willen gewoon dat de stoep gedaan wordt en dat d’r eindelijk eens wat gebeurt met dat gezeur rond vergunningen en opvang, dus ja lokale clubjes scoren dan makkelijk. en dan zitten die landelijke partijen straks weer verbaasd te kijken… ja hallo, kom eens buiten de randstad, dan hoor je het vanzelf.

Die “lokale partijen winnen” hype is ook een symptoom van iets anders: mensen stemmen niet vóór een programma, maar tégen het gevoel dat alles een abstracte Haagse spreadsheet is geworden. Paradoxaal genoeg krijg je dan juist méér politiek theater, want lokale clubjes hoeven nooit uit te leggen hoe ze het betalen of wat ze doen als het schuurt met wetgeving, ze hoeven alleen “dichtbij” te lijken. En die lage opkomst is eigenlijk de echte uitslag: we willen wel dat de stoep netjes is, maar niet meer dat gedoe van samen beslissen… wat zegt dat over ons dat we democratie behandelen als een klantenservice die je alleen belt als je pakketje te laat is?

Die “lokale partijen zijn lekker dichtbij” klopt, maar ze krijgen straks wél dossiers op hun bord die gewoon nationaal/EU zijn: netcongestie, warmtenetten, stikstofruimte, wateroverlast. Als je dan in je programma alleen “meer betaalbare woningen en minder gedoe” hebt staan, wie gaat er dan uitleggen dat een nieuwe wijk soms jaren vastzit omdat er geen stroomaansluiting is? Benieuwd hoeveel kiezers daar maandag eigenlijk op doorvragen in plaats van alleen op de vibe te stemmen.

Joa, lokale partijen winnen pas echt als ze ná de verkiezingen ook durven zeggen “dit kan niet” en niet alles wegmoffelen in achterkamertjes met projectontwikkelaars en bevriende clubs. Hier zie je vaak genoeg dat zo’n lokale lijst vóór de stembus roept “meer parkeerplekken, minder regeltjes” en daarna gewoon dezelfde ambtenaar en dezelfde jurist krijgt die zegt: wet is wet, geld is op… en dan is het ineens stil, sjön gezellig voor de bühne maar de rekening komt toch gewoon uit Den Haag of Brussel.

Hier in groningen zie ik in de bus vooral dat mensen pas “lokaal betrokken” worden als de containerplek verplaatst is of de parkeerplekken weg zijn, en dan moet het ineens morgen opgelost. Lokale partij of landelijke, maakt mij niet uit, maar zodra ze eenmaal in het pluche zitten wijzen ze allemaal naar dezelfde stapel regels en “geen capaciteit”, en de kiezer is weer weg tot de volgende stoeptegel scheef ligt.

Die “lokale partijen winnen” is ook gewoon een noodgreep omdat Den Haag gemeenten al jaren als uitvoeringskantoor behandelt maar wél met bezuinigingen strooit — jeugdzorg/Wmo kapot, woningmarkt naar projectontwikkelaars, en dan mogen raadsleden het komen uitleggen aan mensen in de rij bij de voedselbank. En dan plakken landelijke partijen doodleuk Jetten op een bushokje, oh ja want een poster fix’t netcongestie en huisjesmelkers… succes ermee.

Hier op het land zie je meteen het verschil: lokale partijen hebben vaak wél iemand in de raad die je gewoon kunt bellen als je slootkant instort of een vergunning vastzit, maar zodra het over stikstof, waterpeil of netaansluiting gaat hangt het alsnog aan provincie/Den Haag en kunnen ze hooguit wat duwen. Den Haag kijkt “met interesse” omdat ze bang zijn zetels te verliezen, maar ze mogen ook eens kijken waarom gemeenten al jaren met te weinig mensen en te weinig geld alles moeten uitvoeren. ga stemmen, maar prik door de praat heen: wie kent de dossiers én durft ook nee te zeggen als het niet kan?