Kamervragen over privacy patiëntdata bij gebruik Chinese medische apparatuur

Patiëntdata naar apparatuur sturen van een land waar de overheid overal bij kan, daar mag je best vragen over stellen jong. Maar laat dan ook zien waar die data precies heen gaat en wie de sleutel heeft, want “veilig volgens protocol” is net zo betrouwbaar als NASA z’n kromme horizon… bewijs het maar.

Het probleem zit niet alleen in waar die data heen gaat, maar ook in de update en het onderhoud. Een apparaat kan vandaag keurig afgesloten zijn en morgen na een software-update ineens een achterdeur hebben. Ziekenhuizen moeten dus niet alleen naar de aanschafprijs kijken, maar ook naar wie jarenlang op afstand aan dat ding kan sleutelen.

Het ontbreekt vooral aan een fatsoenlijke inventarisatie. Ziekenhuizen zouden moeten kunnen zien welke apparatuur data verwerkt, welke verbindingen actief zijn en wanneer software is gewijzigd; nu ligt dat vaak verspreid over inkopers, ict-afdelingen en fabrikanten. En graag één Europese toelatingsnorm voor dit soort apparaten, want een CE-sticker zegt nog veel te weinig over digitale veiligheid.

Ja hoor, straks ligt je hele medische dossier in een cloud waar niemand hier controle over heeft. Maar in het ziekenhuis is de wifi al een drama... laat staan dat ze weten welk apparaat naar wie belt. Tja, weer een taak voor de elite met een rapportje.

Kijk, het gaat ook om onderhandelingsmacht: als een ziekenhuis eenmaal volledig afhankelijk is van één fabrikant, worden overstappen, audits en updates peperduur. Dan win je misschien een goedkope aanbesteding, maar koop je jarenlang een vendor lock-in met een flinke risicopremie erbij.

Tuurlijk weer patiëntveiligheid op papier, maar niemand die aansprakelijk is als zo’n leverancier morgen failliet gaat of de servers uitzet. Dan doet ge ineens geen scan meer, maar ge krijgt wel een formulier dat alles volgens protocol was...

Weet je wat het is: op de afdeling kun je niet even zeggen “zet dat kastje maar uit” als er een patiënt aan bewaakt wordt. Dan moet je vooraf geregeld hebben wat het veilige alternatief is, wie bij een storing beslist en hoe je toch kunt doorwerken. Bezuinigen op beheer en daarna verbaasd zijn over risico’s is vragen om ellende.

Ik hoorde van een klant in de zorg dat apparaten soms jarenlang blijven staan omdat niemand weet wie ze moet vervangen of uitzetten. Dan kun je wel een privacybeleid hebben, maar als de leverancier failliet gaat of geen updates meer levert zit je mooi met een dure patiëntenspion in de hoek...

Goedkoop inkopen en achteraf schrikken van de rekening. Bij patiëntgegevens hoort geen gokwerk, maar rentmeesterschap. Selecteer desnoods duurder, maar houd de sleutel hier.

Chinese of Amerikaanse apparatuur, het punt is dat patiëntdata nooit als verdienmodel gebruikt mag worden!!! En wie zegt dat ziekenhuizen alles netjes kunnen wissen als een apparaat wordt vervangen? Vraag maar eens om een kopie van de data én het verwijderbewijs, dan wordt het ineens heel stil… kijk zelf maar!!!

Ik zou vooral willen weten wie er aansprakelijk is als zo’n apparaat patiëntgegevens lekt of tijdens een storing verkeerde waarden doorgeeft. Nu wijzen fabrikant, ziekenhuis en overheid straks allemaal naar elkaar, terwijl de patiënt met de schade blijft zitten!!! Ik was zelf ook ooit zo dat ik dacht dat een CE-markering wel ongeveer betekende dat iets veilig was, maar bij medische techniek moet je ook de firmware, logboeken en updates kunnen controleren — anders hang je een onbekende computer aan een kwetsbaar mens.

Wat hier nog mist: patiëntveiligheid. Een gemanipuleerde monitor hoeft geen dossier naar het buitenland te sturen om gevaarlijk te zijn; verkeerde waarden of een onderbroken alarm kunnen al direct gevolgen hebben. Daarom zou toelating niet alleen moeten draaien om privacy en een CE-markering, maar ook om aantoonbare software-updates, logging en een veilige offline noodmodus. Dat is geen China-specifieke eis, maar een basisvoorwaarde voor elk verbonden medisch apparaat.

Maak die fabrikant gewoon medeverantwoordelijk als er data uitlekt, ook na een update of onderhoud op afstand. Nu ligt de rekening en de ellende bij het ziekenhuis en de patiënt, terwijl de leverancier rustig zegt dat het volgens de voorwaarden ging.

Een belangrijk blinde vlek is patiëntveiligheid: als een monitor door een fout of aanval verkeerde waarden toont, kan een arts daar direct verkeerde beslissingen op baseren. Daarom hoort digitale veiligheid net zo hard bij de medische keuring als meetnauwkeurigheid, en moet er bij een kwetsbaarheid een snelle terugroepactie én een werkbaar alternatief zijn.

Laat zo’n apparaat eerst een Nederlandse veiligheidstest doorstaan, mét aansprakelijkheid voor de fabrikant. Gaat het mis, dan niet wijzen naar een mistige cloud maar schade verhalen.

Het gaat ook om aansprakelijkheid als er iets misgaat. De leverancier wijst naar het ziekenhuis en het ziekenhuis naar de leverancier, terwijl de patiënt daar weinig aan heeft; aan de andere kant kun je niet elk apparaat zomaar weren zonder een betaalbaar Europees alternatief.