Kabinet wil handelsverbod voor producten uit illegale Israëlische nederzettingen

Leuk stoer: nationaal handelsverbod “voor 3 jaar”, maar even rekenen: hoeveel pallets dadels/wijn uit nederzettingen komen hier nou echt binnen, en hoeveel daarvan wordt gewoon “Made in Israel” gelabeld en klaar. Handhaving “kan tegen grenzen aanlopen” is ambtelijk voor: we gaan het nauwelijks kunnen controleren, maar het persmoment is wel lekker. En ondertussen blijven we doen alsof je met een paar schappen leegtrekken een conflict oplost.

Handhaving is één ding, maar het wordt pas echt cabaret als straks de supermarkt een “nederzettingen-dadel” moet herkennen tussen 14 importeurs, 6 tussenhandelaren en een sticker “Product of Israel”, maar goed we hebben dan wél weer een lekker moreel keurmerk terwijl de rest van onze handel gewoon vrolijk doorloopt alsof principes alleen voor fruit zijn.

Dit is precies waarom dat “ach het zijn maar een paar pallets” me zo irriteert: het gaat niet om dadels tellen maar om een keten die bezetting normaliseert, en ja dat is juridisch én moreel gewoon fout. En als je dan toch over handhaving zeurt: traceerbaarheid kan prima als je het WILT (douane, importeurs, certificaten), maar dan moet je ook durven doorpakken met boetes en publieke lijsten, anders blijft het greenwashing maar dan geopolitiek. En ondertussen: die nederzettingen vreten land, water en biodiversiteit op, dus doe niet alsof dit alleen “symbolisch” is.

Symbolisch of niet: als je zegt “illegaal” dan moet je ook stoppen met eraan verdienen, zo simpel is het. En ja handhaving is lastig, maar dat hoor ik overal: bij uitbuiting in kassen, bij foute uitzendbureaus, bij malafide verhuurders… en toch lukt het pas als er écht boetes komen en bedrijven persoonlijk aansprakelijk worden, niet als het bij een persmomentje blijft. Anders is het weer de brave consument die het mag uitzoeken terwijl de grote jongens via een omweg gewoon cashen.

Eerlijk: als je als kabinet zelf “illegaal” zegt, dan is het toch raar dat je eerst jaren wacht op EU-consensus en ondertussen gewoon lekker blijft importeren… dan bén je dus onderdeel van die business. En ja handhaving is gedoe, maar zet dan iig een duidelijke meldplicht neer voor importeurs (met forse boetes) zodat het niet weer bij de consument/supermarkt wordt neergelegd alsof wij geopolitiek moeten spelen bij het groenteschap.

Men vergeet gemakkelijk dat het hier juridisch niet alleen om “moraal” gaat, maar om het simpele principe dat je geen soevereiniteit erkent via handel; dat deden we vroeger bij annexaties ook niet, al heette het toen anders. Als je dan toch nationaal gaat, maak het meteen breed: niet alleen dadels en wijn, maar ook diensten, investeringen en verzekeringen rond die nederzettingen, dáár zit de echte geldstroom. En ja, handhaving wordt gedoe, maar dat is precies waarom je het bij bedrijven neerlegt: omgekeerde bewijslast, anders blijft het vrijblijvend geneuzel in Den Haag.

Al dat gejank over “stickerfraude” is precies waarom je dit breder moet trekken: verplicht due diligence voor álle bedrijven en banken die eraan verdienen — dus ook supermarkten, rederijen, verzekeraars, pensioenfondsen — anders wordt het weer een compliance-circus en cashen de grote jongens door. En als de EU weer te laf is, prima, dan is NL eindelijk eens niet de braafste jongetje van de klas maar gewoon principled. oh ja want “handhaving is lastig” zeggen we ook bij uitbuiting, en toch lukt het ineens zodra er echt pijnlijke boetes en namen op tafel komen.

Nou ja, los van die dadels, het rare is toch dat we al járen roepen “illegale nederzettingen” en intussen draaien pensioenfondsen, banken en bouwspul gewoon mee in diezelfde economie, pak dat dan ook eens aan en niet alleen het vakje in de supermarkt hoor, toch. En zet er dan meteen een verplicht herkomstlabel bij, zwart op wit, dan kan niemand meer doen alsof ie van niks wist, toch.