Innovatief Nederland investeert te weinig: ‘Nederland zal dalen’ - IO+

Typisch: Nederland staat derde met innovatie, maar 25e van 29 met investeren; dat is geen wondermiddel maar uitstelgedrag met een keurige scorekaart. Een patent kost weinig vergeleken met een fabriek, netaansluiting of bouwvergunning, en als projecten jaren vastlopen op stikstof, ruimte en kabels kun je nog €10 miljard extra roepen maar gebeurt er vooral niks.

Het probleem zit niet alleen in geld, maar ook in de omzetting van kennis naar bedrijvigheid. Een patent zonder demonstratiefabriek, personeel en afnemers blijft vooral papier; bovendien vertrekken scale-ups zodra opschalen hier juridisch of praktisch jaren duurt. Meer subsidie is dan niet automatisch de oplossing, mits de overheid de vergunningen, energie en infrastructuur niet tegelijk laat vastlopen.

Men vergeet gemakkelijk dat investeren niet alleen een kwestie van miljarden is, maar ook van bestuurlijke voorspelbaarheid. Een ondernemer kan hoge grondprijzen nog incalculeren; wat hij niet kan begroten is of een vergunning over drie jaar nog geldig is, de stroom er dan is en de politieke wind weer is gedraaid. Zo wordt Nederland niet door gebrek aan ideeën ingehaald, maar door de angst om ze uit te voeren.

Die ranglijst zegt vooral dat “investeren” niet één ding is. Een land kan veel R&D en patenten hebben, maar toch achterlopen op publieke investeringen in spoor, netten, onderwijs en betaalbare bedrijfsruimte. Kijk ook naar waar het geld naartoe gaat: een extra datacenter levert niet automatisch meer productiviteit op, terwijl onderhoud van infrastructuur en technische opleidingen dat vaak wél doen. Misschien moeten we stoppen met alleen vragen hoeveel miljarden erbij komen en eerst bepalen welke investeringen de economie én de samenleving over twintig jaar sterker maken?

Je kunt miljarden strooien, maar zonder vakmensen gebeurt er niks. Techniekonderwijs uitgekleed, ambacht verdwenen. Eerst weer mensen opleiden die iets kunnen bouwen.