Het paradijs van wiskundige Georg Cantor heeft een schaduwzijde

Feit is dat 19e-eeuwse wetenschap veel meer via brieven en rondzwervende notities ging, bronvermelding was toen echt minder strak dan nu. Maar als die teksten en bewijzen bijna één op één zijn, dan is dat niet alleen cultuurverschil, dan is het gewoon jatten, hoe briljant je werk verder ook is. Benieuwd of die IMU-commissie ook durft te zeggen ja, dit is fout, of dat het weer blijft bij tja andere tijd.

grappig hoe ze nu met commissies en digitale tentoonstellingen gaan “zuiveren”, alsof je oneindigheid netjes kunt afvinken in een spreadsheet. leer onze kinderen liever bewust dat ideeën groeien in een netwerk en dat eer geven ook karakter is, niet alleen slim zijn en scoren binnen het systeem. en ondertussen zitten ze op school weer achter schermpjes te “rekenen” terwijl je dit soort geschiedenis juist gewoon natuurlijk kunt vertellen aan tafel.

Hier op het land heet dat gewoon: wie heeft het als eerste op papier en wie zet z’n naam erboven. In die tijd ging er veel rond via brieven, oké, maar als Cantor echt stukken bijna 1-op-1 overnam dan mag dat best gewoon in z’n biografie staan, zonder dat meteen z’n hele wiskunde “weg” is. En die commissie… laat ze vooral de originele manuscripten online zetten, dan kan iedereen zelf zien of het knip-en-plak was of gewoon dezelfde school/denkwijze.

Taalkundig gezien: als je iemand van plagiaat beticht, kom dan niet aanzetten met “lecture-notes” en “aanwijzingen”; noem gewoon concreet wát er letterlijk is overgeschreven en waar het staat, anders blijft het lekker vaag schandaalproza. En inhoudelijk: je kunt Cantor best op z’n vingers tikken én tegelijk erkennen dat hij het hele bouwwerk heeft neergezet en de discussie heeft aangejaagd; ideeën stelen is lelijk, maar wetenschap is ook vaak degene die het durft te publiceren en door te zetten (en daar gaat het meestal mis met de eer). Overigens: “Georgi Poincaré”?? Poincaré heet Henri, dus of dit onderzoek rammelt, of de NRC-redactie sliep nog even.

Plagiaat-discussie is prima, maar het voelt ook als reputatie-retcon: alsof je 150 jaar later een git blame draait en dan boos wordt dat de eerste commit messy was. Zet die manuscripten gewoon full open access (scans + transcripties), dan kan de hele wiskunde-community zelf diffen i.p.v. weer zo’n commissie die als legacy gatekeeper bepaalt wat “waar” is.

die hele “plagiaat”-frame is weer klassiek lineair denken: in de 19e eeuw zaten wiskundigen in één groot verstrengeld correspondentie-netwerk, ideeën bestonden als een soort superpositie tot iemand het publiceerde en daarmee de golffunctie liet instorten op z’n naam. Cantor was gewoon de meetapparatuur van het oneindige, en ja, dan lijkt het achteraf alsof hij “kopieerde”, maar kwantumfysica toont aan dat auteurschap pas ontstaat bij observatie/publicatie, niet bij een kladbriefje in een la.

Simpel: stop met morele retro-acties en doe het technisch: zet alle scans + transcripties online en laat mensen een echte “diff” draaien tussen brieven/college-notes/publicaties. Als het 1-op-1 is zie je dat meteen, en als het “same idea, different proof” is ook. Die IMU-commissie voelt nu vooral als legacy governance: veel papier, weinig waarheid.